Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khóa 2011-2013 Các phƣơng pháp định lƣợng Bài đọc Khóa học ngắn về thống kê kinh doanh – 2 nd ed. Ch. 3: Xác suất và Phân phối Xác suất Rời rạc William Mendenhall et al. 1 Biên dịch: Nguyễn Thị Xinh Xinh Hiệu đính: Cao Hào Thi C H Ƣ Ơ N G XÁC SUẤT VÀ NHỮNG PHÂN PHỐI XÁC SUẤT RỜI RẠC Về chƣơng này: Mục tiêu của chƣơng này là đặt nền tảng cho sự suy luận thống kê. Chúng ta sẽ giới thiệu một số khái niệm cơ bản về xác suất, và sau đó sẽ trình bày một số mô hình để tính toán xác suất của các kết quả của mẫu. 3 ● Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Các phƣơng pháp định lƣợng Bài đọc Khóa học ngắn về thống kê kinh doanh – 2 nd ed. Ch. 3: Xác suất và Phân phối Xác suất Rời rạc William Mendenhall et al. Biên dịch: Nguyễn Thị Xinh Xinh Hiệu đính: Cao Hào Thi 2 NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG NHỮNG NGƢỜI SINH TRONG THỜI KỲ BÙNG NỔ SINH ĐẺ SẼ TỪ BỎ CÁC CỬA HÀNG BÁCH HÓA? Có phải hầu hết việc mua sắm của anh/chị đƣợc thực hiện ở các cửa hàng bách hóa, hay có phải anh/chị tiêu xài những đô la mua sắm của mình tại một số các cửa hàng đặc sản chọn lọc? Nghiên cứu cho thấy rằng những ngƣời trung niên là những khách hàng tốt nhất của các cửa hàng bách hóa. Các nhà quản lý cửa hàng bách hóa đang hy vọng doanh thu bán hàng chậm sẽ đƣợc đẩy nhanh khi thế hệ bùng nổ sinh đẻ bƣớc vào tuổi trung niên. Trong bài báo nhan đề “Có phải những ngƣời sinh trong thời kỳ bùng nổ sinh đẻ sẽ từ bỏ các cửa hàng bách hóa?” (Schwartz, 1990), tác giả xem xét vấn đề này dƣới ánh sáng của một nghiên cứu của Marvin J. Rothenberg, Inc., một công ty tƣ vấn đặt trụ sở ở Fair Lawn, New Jersey. Các nhà nghiên cứu tại công ty Rothenberg đã phỏng vấn 60.000 khách hàng thƣờng xuyên của các cửa hàng bách hóa thân chủ của họ trong giai đoạn từ 1988 đến 1990. Những cửa hàng này đƣợc sắp xếp theo quy mô từ nhỏ đến lớn và tọa lạc khắp các bang “từ New York ở miền Đông sang California ở miền Tây, và từ Wisconsin ở miền Bắc đến Louisiana ở Miền Nam.” Theo báo cáo của Rothenberg, “các cửa hàng bách hóa chiếm lĩnh một tỷ trọng lớn hơn trong số đô la mua lẻ đƣợc chi tiêu bởi những khách hàng già hơn của chúng, so với tỷ trọng chúng chiếm lĩnh từ những khách hàng trẻ hơn.” Tuy nhiên, khi thế hệ bùng nổ sinh đẻ bƣớc vào trung niên, thì mối quan ngại là những số lƣợng của họ có thể không tự động chuyển thành doanh thu bán hàng tăng cho các cửa hàng bách hóa. Mặc dù những ngƣời già hơn chi tiêu một tỷ lệ lớn hơn trong số đô la mua lẻ của mình ở các cửa hàng bách hóa, nhƣng họ chi tiêu ít hơn những ngƣời tƣơng ứng trẻ hơn của họ. Phân phối của tỷ trọng chi tiêu mua lẻ phân theo các khách hàng của cửa hàng bách hóa (dựa trên 60.000 khách hàng đã đƣợc lấy mẫu) đƣợc tóm lƣợc trong Bảng 3.1. Bảng 3.1 Chi tiêu Mua lẻ Độ tuổi Tỷ trọng Chi tiêu Mua lẻ Tỷ trọng Doanh thu Bán hàng Số tiền được Chi tiêu Hàng tháng bình quân mỗi Khách hàng 18−24 0,22 0,15 50$ 25−34 0,24 0,27 108 35−44 0,26 0,25 126 45−54 0,28 0,16 116 55−64 0,28 0,12 89 65 và già hơn 0,39 0,05 53 Nguồn: Marvin J. Rothenberg, Inc., Fair Lawn, N.J. Trong chƣơng này, anh/chị sẽ đƣợc giới thiệu về vai trò của xác suất trong thống kê. Về đề tài này, anh/chị sẽ phát hiện rằng những cuộc thăm dò dƣ luận và những nghiên cứu đều tạo ra các biến ngẫu nhiên. Gọi là biến ngẫu nhiên bởi vì các giá trị của chúng biến đổi từ mẫu này sang mẫu khác, và chúng rất thƣờng biến đổi và thay đổi theo thời gian. Các Mục 3.1 đến 3.5 trình bày phần giới thiệu tuy ngắn gọn nhƣng có hệ thống về Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Các phƣơng pháp định lƣợng Bài đọc Khóa học ngắn về thống kê kinh doanh – 2 nd ed. Ch. 3: Xác suất và Phân phối Xác suất Rời rạc William Mendenhall et al. Biên dịch: Nguyễn Thị Xinh Xinh Hiệu đính: Cao Hào Thi 3 các khái niệm căn bản của xác suất. Mục 3.6 bàn về những biến ngẫu nhiên và các phân phối xác suất của chúng. Chúng ta sẽ tiếp tục thảo luận về tỷ trọng của các cửa hàng bách hóa trong chi tiêu mua lẻ và thế hệ bùng nổ sinh đẻ trong Mục 3.7. (trong nguyên bản tiếng Anh) 3.1 Vai trò