1 LỜI MỞ ĐẦU Trong những năm gần đây, cùng với hoạt động mở rộng quan hệ hợp tác với các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, ngành xuất khẩu của Việt Nam đã đạt được những bước tiến bộ đáng kể thúc đẩy nền kinh tế nước nhà phát triển. Đặc biệt, thủy sản đã trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, đóng góp một phần ngoại tệ không nhỏ cho đất nước, giúp giải quyết công ăn việc làm cho nhiều lao động và cải thiện đời sống của nhân dân. Xét một cách tổng thể, Nhật Bản vẫn luôn là bạn hàng thương mại lớn nhất của Việt Nam và trong quan hệ hợp tác kinh tế nói chung, thương mại nói riêng, hơn nữa Việt Nam còn có nhiều điều kiện tranh thủ sự hợp tác với Nhật Bản, bởi Nhật Bản có một tiềm lực kinh tế mạnh trong khu vực và trên thế giới. Theo số liệu thống kê hiện nay,ngành xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào Nhật Bản đang có những tín hiệu khả thi, có thể kể đến mặt hàng tôm Việt Nam là nhà cung cấp tôm lớn thứ hai tại Nhật Bản sau Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, đối với mặt hàng mực và bạch tuộc, Nhật Bản đã và đang là thị trường lớn thứ hai của Việt Nam chỉ sau Hàn Quốc. Bên cạnh những tín hiệu khởi sắc như kể trên, ngành xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào thị trường Nhật Bản cũng đang phải đối mặt với một số khó khăn nhất định đặc biệt là sức cạnh tranh với các đối thủ nặng kí như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan,...Thêm vào đó, hàng rào kỹ thuật nghiêm ngặt, tiêu chuẩn chất lượng khắt khe mà chính phủ Nhật Bản đặt ra cho các mặt hàng nhập khẩu vào quốc gia này luôn là một bài toán khó đối với doanh nghiệp xuất khẩu nói chung và ngành xuất khẩu thủy sản nói riêng. Vì vậy, để nâng cao khả năng thâm nhập của thủy sản Việt Nam vào thị trường Nhật Bản, các doanh nghiệp cần có những 2 định hướng những chiến lược phát triển hiệu quả mang tính lâu dài, bền vững đáp ứng yêu cầu đặt ra từ phía Nhật Bản. Bởi tính cấp thiết của nhiệm vụ này, nhóm chúng em đã chọn đề tài “Hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào Nhật Bản những năm vừa qua và các chính sách gợi ý’’ để tìm hiểu và nghiên cứu. Mặc dù chúng em đã dành nhiều thời gian cho đề tài này, do kiến thức có hạn, bài tiểu luận của chúng em không thể không tránh khỏi những sai sót, nên nhóm em rất mong nhận được những góp ý, sửa chữa từ cô giáo để bài tìm hiểu của chúng em được hoàn thiện hơn. Chúng em xin chân thành cảm ơn cô. 3 Phần I. THỊ TRƯỜNG NHẬP KHẨU THỦY SẢN CỦA NHẬT BẢN 1. Thị trường cung cấp thủy sản cho Nhật Bản Nhật Bản là nhà nhập khẩu thủy sản lớn thứ hai trên thế giới, và là thị trường nhập khẩu thủy sản hàng đầu của châu Á. Người Nhật Bản coi trọng nguồn cung cấp protein từ tôm cá, đặc biệt trong năm, người Nhật có tới hàng trăm lễ hội và mỗi lễ hội hầu như có một hay vài món ăn chế biến từ thuỷ sản. Do đó, Nhật Bản là quốc gia có mức tiêu thụ thuỷ sản bình quân đầu người cao nhất thế giới (67kg/người /năm) với lượng thủy sản nhập khẩu chiếm khoảng một nửa lượng tiêu thụ trong nước. Các nhà cung cấp thủy sản hàng đầu cho Nhật Bản là Trung Quốc , Thái Lan, Hoa Kỳ, Nga, Chi Lê, Việt Nam, Inđônêxia, Na Uy, Hàn Quốc, Đài Loan,… Nhật Bản chủ yếu nhập khẩu cá ngừ và tôm, ngoài ra còn nhiều loại cá tươi/đông lạnh, nhuyễn thể, giáp xác và các sản phẩm thủy sản chế biến, trứng cá… Năm 2013, Nhật Bản là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của thủy sản Việt Nam sau Hoa kỳ và EU, chiếm 16,5% thị phần, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 1,11 tỷ USD, tăng 2,53% so với năm 2012. Những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao sang thị trường Nhật Bản là tôm, cá ngừ và cá hồi các loại.