正在生成预览...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN VĂN TƯỞNG ẢNH HƯỞNG CỦA FINTECH ĐẾN TỶ SUẤT LỢI NHUẬN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số ngành: 8340201 Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2026
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN VĂN TƯỞNG ẢNH HƯỞNG CỦA FINTECH ĐẾN TỶ SUẤT LỢI NHUẬN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số ngành: 8340201 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TIẾN SĨ NGUYỄN THỊ THU TRANG Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2026
i LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài Luận văn Thạc sĩ “Ảnh hưởng của Fintech đến tỷ suất lợi nhuận của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả phân tích và kết luận trong Luận văn đều được thu thập, xử lý và trình bày một cách trung thực, chính xác, không sao chép hoặc đạo văn từ bất kỳ nguồn nào khác mà không có sự trích dẫn và tham khảo phù hợp. Học viên Nguyễn Văn Tưởng
ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin gửi lời cảm ơn trân thành nhất đến Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang đã tận tình hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện Luận văn Thạc sĩ. Tác giả xin được gửi lời cảm ơn đến các quý thầy cô Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM đã truyền đạt những kiến thức chuyên môn vô cùng quý báu cho tác giả có thêm những tri thức mới để hoàn thành Luận văn, cảm ơn Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM đã cho tác giả có được cô hội học tập tại nơi đây. Học viên Nguyễn Văn Tưởng
iii TÓM TẮT Tên đề tài: Ảnh hưởng của Fintech đến tỷ suất lợi nhuận của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Tóm tắt: Nghiên cứu này thực hiện nhằm đánh giá tác động của công nghệ tài chính (Fintech) đến tỷ suất lợi nhuận, được đo lường bằng tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của các ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam. Bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chiến lược đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt của Chính phủ đã thúc đẩy các NHTM gia tăng đầu tư vào Fintech, đặt ra câu hỏi cấp thiết về hiệu quả thực sự của các khoản đầu tư này. Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với dữ liệu bảng của 25 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2015 - 2024. Để đo lường tác động của Fintech, nghiên cứu sử dụng biến “Chi phí đầu tư vào Fintech của NHTM” được thu thập từ báo cáo tài chính của các ngân hàng. Mô hình nghiên cứu kiểm soát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến ROE như quy mô ngân hàng, tỷ lệ an toàn vốn, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ chi phí trên thu nhập và tỷ lệ nợ xấu. Để đảm bảo tính vững chắc của kết quả, nghiên cứu áp dụng nhiều phương pháp ước lượng, từ mô hình FEM, REM đến mô hình Bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) đến mô hình GMM Hệ thống hai bước để xử lý các vấn đề nội sinh tiềm ẩn và tính động của biến phụ thuộc. Kết quả từ các mô hình tĩnh ban đầu cho thấy chi phí đầu tư vào Fintech có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến ROE, phản ánh gánh nặng chi phí trong giai đoạn đầu tư. Tuy nhiên, kết quả từ mô hình GMM Hệ thống lại cho thấy tác động của chi phí đầu tư Fintech không còn ý nghĩa thống kê. Phát hiện này gợi ý rằng, sau khi kiểm soát các yếu tố kinh tế lượng phức tạp, tác động ròng của chi phí đầu tư Fintech lên lợi nhuận ngân hàng là không rõ ràng, có thể do lợi ích chưa đủ để bù đắp chi phí ban đầu. Một phát hiện quan trọng khác từ mô hình GMM hệ thống là quy mô ngân hàng có tác động ngược chiều đến ROE, cho thấy sự tồn tại của “tính phi kinh tế theo quy mô” trong kỷ nguyên số, có thể do gánh nặng từ hệ thống công nghệ di sản và sức ì của tổ chức. Từ những kết quả trên, luận văn đề xuất các hàm ý chính sách cho NHTM về việc xây dựng chiến lược Fintech dài hạn, đổi mới hệ thống đo lường hiệu quả, và quyết liệt giải quyết tính phi kinh tế theo quy mô. Đồng thời, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng chính sách hỗ trợ và thúc đẩy hạ tầng tài chính số quốc gia. Từ khóa: Fintech, ROE, Ngân hàng thương mại, GMM hệ thống.
iv ABSTRACT Title: The Impact of financial technology (Fintech) on the Profitability of Commercial Banks in Vietnam. Abstract: This study aims to assess the impact of financial technology (Fintech) on the performance, measured by Return on Equity (ROE), of commercial banks in Vietnam. The context of the 4.0 industrial revolution and the Government's strategy to promote non-cash payments have prompted commercial banks to increase their investment in Fintech, raising urgent questions about the real effectiveness of these investments. The thesis uses a quantitative research method with panel data of 25 Vietnamese commercial banks in the period 2015 - 2024. To measure the impact of Fintech, the study uses the variable “Cost of investment in Fintech of commercial banks” collected from the financial statements of banks. The research model controls for other factors that may affect ROE such as bank size, capital adequacy ratio, equity to total assets ratio, cost to income ratio and bad debt ratio. To ensure the robustness of the results, the study applies multiple estimation methods, from FEM, REM to Feasible Generalized Least Squares (FGLS) to Two-Step System GMM models to handle potential endogeneity issues and the dynamics of the dependent variable. The results from the static models initially showed that Fintech investment costs had a negative and statistically significant impact on ROE, reflecting the cost burden during the investment period. However, the results from the System GMM model showed that the impact of Fintech investment costs was no longer statistically significant. This finding suggests that, after controlling for complex econometric factors, the net impact of Fintech investment costs on bank profitability is ambiguous, possibly because the benefits are not enough to offset the initial costs. Another important finding from the System GMM model is that bank size has a negative impact on ROE, suggesting the existence of “scale diseconomies” in the digital age, possibly due to the burden of legacy technology systems and organizational inertia. From the above results, the thesis proposes management implications for commercial banks on building long- term Fintech strategies, innovating the performance measurement system, and drastically addressing diseconomies of scale. At the same time, it recommends that the State Bank complete the legal framework, develop policies to support and promote national digital financial infrastructure. Keywords: Fintech, ROE; Commercial Banks, System GMM.
v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt Cụm từ tiếng Anh Fintech Công nghệ tài chính Financial Technology Blockchain Công nghệ chuỗi khối Blockchain Technology AI Trí tuệ nhân tạo Artificial Intelligence DLT Công nghệ sổ cái phân tán Distributed Ledger Technology Big Data Dữ liệu lớn Big Data P2P Lending Cho vay ngang hàng Peer-to-Peer Lending BCTC Báo cáo tài chính Financial Statements NHTM Ngân hàng thương mại Commercial Bank NHTW Ngân hàng Trung ương Central Bank WEF Diễn đàn Kinh tế Thế giới World Economic Forum FSB Uỷ ban Ổn định Tài chính Financial Stability Board ROA Tỷ suất lợi nhuận/ tổng tài sản Return on Assets ROE Tỷ suất lợi nhuận/ Return on Equity vốn chủ sở hữu NIM Biên lợi nhuận lãi thuần Net Interest Margin CAR Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu Capital Adequacy Ratio CAP Tỷ lệ vốn chủ sở hữu/ Capital to Assets Ratio tổng tài sản CIR Tỷ lệ chi phí trên thu nhập Cost to Income Ratio NPL Tỷ lệ nợ xấu/ tổng dư nợ Non-Performing Loan Ratio
vi MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.......................................................................................................i LỜI CẢM ƠN ...........................................................................................................ii TÓM TẮT.................................................................................................................iii ABSTRACT..............................................................................................................iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT...................................................................................v DANH MỤC BẢNG BIỂU....................................................................................viii CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU................................................................................1 1.1 Lý do chọn đề tài ........................................................................................1 1.2 Mục tiêu của đề tài......................................................................................2 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..............................................................3 1.4 Phương pháp nghiên cứu ............................................................................3 1.5 Quy trình nghiên cứu và các bước thực hiện..............................................4 1.6 Kết cấu luận văn .........................................................................................5 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .........................................................................................7 CHƯƠNG 2: CỞ SỞ LÝ LUẬN..............................................................................8 2.1 Khái quát chung về Fintech........................................................................8 2.2 Khái niệm tỷ suất lợi nhuận của ngân hàng thương mại ..........................11 2.3 Lý thuyết nền về sự ảnh hưởng của Fintech đến tỷ suất lợi nhuận của ngân hàng thương mại...................................................................................................13 2.4 Tổng quan về nghiên cứu..........................................................................15 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .......................................................................................20 CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......................21 3.1 Mô hình nghiên cứu..................................................................................21 3.2 Mô tả nghiên cứu......................................................................................21 3.3 Phương pháp nghiên cứu ..........................................................................24 3.4 Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu..........................................................27 3.5 Phân tích tương quan và kiểm tra đa cộng tuyến......................................29
vii 3.6 Các ước lượng cơ bản và kiểm định lựa chọn mô hình cho dữ liệu bảng 32 3.7 Kiểm định các vi phạm giả định của mô hình Tác động Cố định ............34 3.8 Kết quả ước lượng mô hình FGLS ...........................................................38 3.9 Kết quả ước lượng GMM hệ thống ..........................................................41 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .......................................................................................46 CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU....................................47 4.1 Tổng quan thị trường Fintech tại Việt Nam giai đoạn 2015 - 2024 .........47 4.2 Kiểm định tính vững chắc của kết quả và lựa chọn mô hình phù hợp .....51 4.3 Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính......................................................55 4.4 Thảo luận kết quả nghiên cứu...................................................................57 KỂT LUẬN CHƯƠNG 4 .......................................................................................65 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH......................................66 5.1 Kết luận.....................................................................................................66 5.2 Hàm ý chính sách......................................................................................69 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .......................................................................................77 KẾT LUẬN..............................................................................................................78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................i PHỤ LỤC ..................................................................................................................ii DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN ..............................................................................................................iii
viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 Tổng hợp các trình nghiên cứu liên quan……………………………….18 Bảng 3.1 Danh sách các biến trong mô hình………………………………………21 Bảng 3.2: Thống kê mô tả các biến nghiên cứu………………………………….. 27 Bảng 3.3: Ma trận tương quan giữa các biến nghiên cứu………………………… 30 Bảng 3.4: Kết quả kiểm định đa cộng tuyến (VIF)………………………………...31 Bảng 3.5: Kết quả ước lượng từ mô hình Pooled OLS, Fixed Effects (FE) và Random Effects (RE)………………………………………………………………………. 32 Bảng 3.6: Kết quả ước lượng mô hình Tác động Cố định (Fixed Effects) với sai số chuẩn mạnh mẽ theo cụm (FEM-Robust)…………………………………………………36 Bảng 3.7: Kết quả ước lượng mô hình FGLS……………………………………...39 Bảng 3.8: Kết quả ước lượng GMM hệ thống (SGMM)…………………………..41 Bảng 4.1: Kết quả Ước lượng So sánh cho ROE: Mô hình FEM-Robust, FGLS, và Hệ thống GMM (SGMM)……………………………………………………………...51
1 CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, ngành tài chính - ngân hàng đang chứng kiến những chuyển biến sâu sắc nhờ vào sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tài chính (Fintech) (FSB, 2017). Theo Uỷ ban Ổn định Tài chính (FSB, 2017), Fintech là sự đổi mới được hỗ trợ bởi công nghệ trong các dịch vụ tài chính, có thể tạo ra các mô hình kinh doanh, ứng dụng và sản phẩm mới. Sự xuất hiện của Fintech không chỉ tạo ra những mô hình kinh doanh mới, sản phẩm tài chính sáng tạo mà còn góp phần nâng cao tỷ suất lợi nhuận, tối ưu hóa chi phí và mang đến trải nghiệm cho người dùng vượt trội. Ở Việt Nam, Fintech đã và đang len lỏi vào nhiều lĩnh vực như gọi vốn, cho vay ngang hàng, thanh toán, quản lý tài chính cá nhân phổ biến với các ứng dụng như MoMo, Tima, Money Lover …. Nguyễn Thị Hoài Lê và Trần Thị Xuân Anh (2021) đã chỉ ra rằng sự phát triển của Fintech đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong hệ thống tài chính Việt Nam, vừa mang lại cơ hội vừa đặt ra thách thức cho các định chế tài chính truyền thống. Sự ra đời của các doanh nghiệp Fintech vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội đối với sự phát triển của hệ thống các định chế tài chính nói chung và hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam nói riêng khi yêu cầu đổi mới mô hình kinh doanh, cách thức quản trị, quy trình hoạt động để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có tính ứng dụng công nghệ ngày càng lớn. Fintech không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tiết giảm chi phí và cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn góp phần thay đổi cách thức tiếp cận khách hàng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ suất lợi nhuận của các định chế tài chính. Các ngân hàng thương mại có thể sẽ kết hợp với các doanh nghiệp Fintech để cùng phát triển hoặc cạnh tranh trực tiếp với nhau và cũng không loại trừ khả năng ngân hàng sẽ không còn phù hợp và biến mất. Nhiều nghiên cứu quốc tế đã cho thấy chiều hướng tác động khác nhau của Fintech đến tỷ suất lợi nhuận ngân hàng. Wang và Nor (2022) tìm thấy tác động thuận chiều của Fintech đến ROE tại Trung Quốc, trong khi Wu và Yuan (2021) lại chỉ ra tác động ngược chiều đến lợi nhuận của các NHTM nhà nước Trung Quốc. Tại Việt Nam, Đinh Thị Thu Hồng và Nguyễn Hữu Tuấn (2021) cho thấy sự gia tăng các công ty Fintech tác động ngược chiều đến tỷ suất lợi nhuận NHTM. Những kết quả trái chiều này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam với những đặc thù riêng về mức độ phát triển Fintech và cơ cấu hệ thống ngân hàng. Ngành ngân hàng ở Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ theo định hướng chiến lược của Chính phủ là đẩy mạnh phát triển thanh toán không dùng
显示前 11 页。下载资料查看完整内容。
暂无评论。快来抢沙发吧！
评论 (0)
暂无评论。快来抢沙发吧！