Trang 2
Với tư cách bản Tuyên ngôn lập quốc của nước Việt Nam mới, trong suốt 65 năm qua, “Tuyên ngôn độc lập” đã đi vào lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam với tư cách lời tuyên bố đanh thép về quyền tự do, độc lập, quyền dân tộc tự quyết của dân tộc Việt Nam, về các quyền cơ bản của con người mà nhân dân Việt Nam xứng đáng được hưởng. Không chỉ thế,“Tuyên ngôn độc lập” còn được thừa nhận là nền tảng chính trị - pháp lý của nước Việt Nam mới, hàm chứa những giá trị truyền thống và đương đại, do vậy, nó luôn mang giá trị lịch sử, ý nghĩa thời đại và mãi trường tồn cùng với sự trường tồn của dân tộc Việt Nam. Nhân kỷ niệm 65 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9, trong bài viết này, tác giả đã đưa ra và luận giải giá trị lịch sử, ý nghĩa thời đại của “Tuyên ngôn độc lập”. Ngày 2 tháng 9 năm 1945 đã đi vào lịch sử hào hùng với truyền thống hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam với tư cách ngày khai sinh ra nước Việt Nam mới – nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông - Nam châu Á. Đó cũng là ngày mà cách đây vừa đúng 65 năm, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, giữa lòng thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh – nhà tư tưởng vĩ đại, nhà lý luận thiên tài của cách mạng Việt Nam, người tổ chức và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam – đã thay mặt Chính phủ và toàn thể nhân dân Việt Nam trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập để tuyên bố trước nhân dân toàn thế giới rằng, nước Việt Nam đã thực sự trở thành nước tự do, độc lập; dân tộc Việt Nam, toàn thể nhân dân Việt Nam xứng đáng có quyền hưởng tự do, độc lập ấy và các quyền cơ bản khác của con người; vì các quyền xứng đáng được hưởng đó, toàn thể dân tộc Việt Nam, nhân dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để bảo vệ và giữ vững các quyền ấy.(*) 65 năm qua, kể từ thời khắc lịch sử ấy, dân tộc Việt Nam ta đã trải qua một chặng đường lịch sử đầy sóng gió, từ hai cuộc kháng chiến thần thánh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược đến khủng hoảng kinh tế - xã hội cuối những năm 70 – đầu
Trang 3
những năm 80 của thế kỷ XX và những khó khăn, thử thách đầy cam go ở thời kỳ đổi mới đất nước. Song, 65 năm đó cũng là chặng đường lịch sử hết sức hào hùng và rất đỗi vẻ vang với những chiến công thần thánh, vang dội khắp năm châu bốn biển của dân tộc Việt Nam ta, từ “Chiến thắng Điện Biên lẫy lừng thế giới” đến Đại thắng mùa Xuân năm 1975 bằng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử và giờ đây là những thành công rất đáng tự hào của công cuộc đổi mới đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong suốt chiều dài lịch sử 65 năm ấy, Tuyên ngôn Độc lập vẫn luôn khắc sâu vào tâm khảm của bao thế hệ người Việt Nam chúng ta, vẫn sáng ngời giá trị lịch sử vĩnh hằng và ý nghĩa thời đại lớn lao. Không chỉ thế, sau chặng đường 65 năm, giờ đây, chúng ta hoàn toàn có quyền khẳng định và tin tưởng chắc chắn rằng,Tuyên ngôn Độc lập mãi trường tồn với lịch sử dân tộc Việt Nam ta với tư cách ấy trong tương lai. Không thể khác, bản Tuyên ngôn bất hủ này mãi đi cùng lịch sử dân tộc Việt Nam ta không chỉ với tư cách một áng văn lập quốc vĩ đại, một kiệt tác về tư tưởng, lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn với tư cách bản tổng kết những giá trị tinh thần của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của dân tộc ta, nhân dân ta; đồng thời cũng là lời Tuyên ngôn mở đầu kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam ta – kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Thật vậy, trong 65 năm qua, nhiều chính khách, nhiều học giả trong giới nghiên cứu và giảng dạy lý luận ở nước ta và trên thế giới đã đi đến một nhận định nhất quán rằng, Tuyên ngôn Độc lậplà nền tảng chính trị - pháp lý của nước Việt Nam mới (nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trước đây, nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay), hàm chứa những giá trị truyền thống và đương đại, mang giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại. Rằng, Tuyên ngôn Độc lập là lời tuyên bố về quyền lựa chọn con đường độc lập, tự do của mỗi dân tộc, về quyền dân tộc tự quyết và các quyền cơ bản của con người: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Khi trích dẫn lại những lời bất hủ này trong Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ (công bố ngày 4 tháng 7 năm 1776), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền
Trang 4
sống, quyền sung sướng và quyền tự do”(1) (chúng tôi nhấn mạnh – Đ.H.T.). Tiếp đó, khi trích dẫn lại một câu bất hủ nữa trong Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Dân chủ tư sản Pháp 1789 – 1794 (công bố ngày 26 tháng 8 năm 1791): “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi”, Người khẳng định: “Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”(2) (chúng tôi nhấn mạnh – Đ.H.T.). Lời khẳng định đanh thép đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thấy,Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam mới không chỉ là lời tuyên bố về quyền độc lập, tự do của mỗi dân tộc, mà còn là lời tuyên bố về quyền độc lập, tự do của mỗi con người; không chỉ là lời tuyên bố về quyền được sống, được tồn tại, được mưu cầu hạnh phúc của mỗi dân tộc, mà còn là lời tuyên bố về quyền được sống, được tồn tại, được mưu cầu hạnh phúc của mỗi con người; và khác với độc lập dân tộc giành được theo con đường cách mạng dân chủ tư sản, ở đây, độc lập dân tộc gắn liền với lợi ích của nhân dân lao động. Không chỉ là lời tuyên bố về quyền độc lập, tự do, quyền được sống, được tồn tại và mưu cầu hạnh phúc của mỗi dân tộc, mỗi con người, Tuyên ngôn Độc lập trước hết và trên hết là lời tuyên bố về nền độc lập của nước Việt Nam mới, về quyền tự do, dân chủ cho dân tộc Việt Nam, cho mỗi người dân của nước Việt Nam mới. Với Cách mạng tháng Tám vĩ đại – thành quả của ba cao trào cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo (cao trào 1930 – 1931 với đỉnh cao là Xôviết Nghệ tĩnh, cuộc vận động dân chủ 1936 – 1939 và phong trào giải phóng dân tộc 1939 – 1945), dân tộc ta, nhân dân ta đã giành được nền độc lập cho dân tộc, quyền tự do, dân chủ cho nhân dân. Khi thực dân Pháp rút chạy, phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, vua Bảo Đại buộc phải thoái vị, chớp thời cơ lịch sử đó, Đảng đã lãnh đạo nhân dân cả nước nhất tề đứng dậy giành chính quyền, “đánh đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm… để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập”, “đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỷ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hòa”(3). Bởi vậy, nước Việt Nam mới – nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hoàn toàn có quyền tuyên bố về quyền dân tộc tự quyết, có quyền “tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xóa bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã ký về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam”. Và, “các nước Đồng minh đã công nhận những
Trang 5
nguyên tắc dân tộc bình đẳng ở các Hội nghị Têhêrăng và Cựu Kim Sơn (Xan Phanxixcô)”, cũng như các nước khác trên toàn thế giới “quyết không thể không công nhận quyền độc lập của dân Việt Nam”, bởi “một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm…, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít…, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!”(4). Với những lời khẳng định đanh thép đó, thay mặt Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, thay mặt toàn thể những người dân của nước Việt Nam mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập”. Rằng, “toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”(5) (chúng tôi nhấn mạnh – Đ.H.T.). Như vậy, có thể nói, nếu Tuyên ngôn Độc lập của Cách mạng Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp chỉ đưa ra và khẳng định các quyền cá nhân của con người như một sản phẩm tự nhiên mang tính tiền định, thì Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam mới mà Chủ tịch Hồ Chí Minh thay Chính phủ và toàn thể nhân dân Việt Nam trịnh trọng tuyên bố với thế giới vừa đưa ra và khẳng định quyền dân tộc tự quyết, quyền bình đẳng giữa các dân tộc, vừa đồng thời khẳng định rằng, để đi tới các quyền tự do, bình đẳng, quyền mưu sinh cho mỗi con người, trước hết phải giành cho được quyền tự do, độc lập cho dân tộc. Nói cách khác, Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam mới khẳng định nền độc lập tự do của dân tộc là điều kiện đầu tiên, bao trùm và tiên quyết cho việc tạo dựng các quyền tự do, dân chủ, quyền bình đẳng và mưu sinh, mưu cầu hạnh phúc cho mỗi con người và cho cả cộng đồng dân tộc. Rõ ràng, sự khẳng định đó được bắt nguồn từ truyền thống vốn có của dân tộc Việt Nam ta – truyền thống đặt sự tồn tại của cả cộng đồng dân tộc lên trên sự tồn tại của mỗi cá nhân con người, coi “quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hết thảy”(6). Xuất phát từ truyền thống hào hùng trong suốt chiều dài lịch sử hàng nghìn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta mà xét, có thể nói, Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam mới chính là sự kế thừa có sáng tạo để nâng lên tầm cao mới quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của dân tộc – “Toàn vẹn lãnh thổ cho Tổ quốc và độc lập cho đất nước”(7). Vì những quyền thiêng liêng nhất ấy mà cả dân tộc ta,
Trang 6
hết thảy mọi người dân nước Việt “thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”(8) và cho “dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn”, dân tộc Việt Nam cũng “kiên quyết giành cho được độc lập”, cũng quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc, quyết tâm thực hiện bằng được độc lập, thống nhất trọn vẹn cho dân tộc, cho đất nước. Trong lịch sử dân tộc Việt Nam ta, ngay từ thế kỷ XI (năm 1077), anh hùng dân tộc Lý Thường Kiệt, sau khi lãnh đạo quân dân nước Việt chống quân xâm lược nhà Tống thắng lợi, đã viết “Nam quốc sơn hà Nam đế cư” – áng văn bất hủ được nhân dân truyền tụng và xem như bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Đến thế kỷ XV, sau cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Minh kéo dài 10 năm (1418 – 1428) kết thúc thắng lợi, Nguyễn Trãi – anh hùng dân tộc, người cùng với Lê Lợi phất cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn (Thanh Hóa) đã viết “Bình Ngô đại cáo” – bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai trong lịch sử dân tộc Việt Nam – để nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, tự cường của dân tộc ta và khẳng định đanh thép quyền được sống, được tồn tại trong thái bình, thịnh vượng của người dân nước Việt. Tiếp nối truyền thống hào hùng đó, sau Cách mạng tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh – người không chỉ được tôn vinh là anh hùng giải phóng dân tộc của Việt Nam, mà còn được thừa nhận là người khởi xướng cuộc đấu tranh giải phóng của các dân tộc thuộc địa trong thế kỷ XX - đã trịnh trọng tuyên bố với thế giới bản Tuyên ngôn Độc lập thứ ba trong lịch sử dân tộc Việt Nam – Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam mới để một lần nữa khẳng định nền độc lập tự do cho dân tộc Việt Nam, sự toàn vẹn lãnh thổ cho Tổ quốc Việt Nam, quyền bình đẳng của dân tộc Việt Nam với các dân tộc khác trên thế giới, khẳng định quyền thực sự làm chủ đất nước của mọi người dân nước Việt và nêu cao tinh thần bất khuất, quật cường, không bao giờ cam tâm làm nô lệ của dân tộc ta, nhân dân ta.(6) Trong lịch sử thế giới, tính từ những thập niên cuối của thế kỷ XVIII, ngày 4 tháng 7 năm 1776, nhân loại toàn thế giới đã chứng kiến sự ra đời Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ. Đây không chỉ là lời tuyên bố về nền độc lập của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ sau khi kết thúc nội chiến, mà còn là lời tuyên bố về các quyền cơ bản của con người, thể hiện nguyện vọng của các dân tộc thuộc địa ở Bắc Mỹ trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho nhân dân Mỹ lúc bấy giờ. Sau đó 15 năm, ngày 26
Hiển thị 6 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!