Tiểu luận - Mối quan hệ biện chứng giữa Cơ sở hạ tầng và Kiến trúc thượng tầng trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta

THThiNganHang
0 lượt tải
16
0

Nội dung tài liệu

Trang 1

Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang LỜI NÓI ĐẦU Việt Nam trong sự phát triển của Đông Á và Đông Nam Á, hay nói rộng hơn là vòng cung Châu Á-Thái Bình Dƣơng, hiên nay đang thu hút đƣợc nhiều ngƣời trong giới lãnh đạo và giới kinh doanh trên thế giới. Vì sao Việt Nam có sự chú ý đó? chắc chắn là do Việt Nam đã và đang tiến hành công cuộc đổi mới một cách toàn diện và ngày càng sâu sắc về cơ sở hạ tầng và kiến chúc thƣợng tầng xã hội. Trong quá trình phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo định hƣớng xã hội ở nƣớc ta, cần vận dụng và quán triệt quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thƣợng tầng. Cơ sở hạ tầng là kết cấu kinh tế đa thành phần trong đó có thành phần kinh tế quốc doanh, tập thể và nhiều thành kinh tế khác nhau. Tính chất đan xen - quá độ về kết cấu của cơ sở kinh tế vừa làm cho nền kinh tế sôi động, phong phú, vừa mang tình phức tạp trong quá trình thực hiện định hƣớng xã hội. Đây là một kết cấu kinh tế năng động, phong phú đƣợc phản chiếu trên nền kiến trúc thƣợng tầng và đặt ra đòi hỏi khách quan là nền kiến trúc thƣợng tầng cũng phải đổi mới để đáp ứng đòi hỏi của cơ sở kinh tế. Nhƣ vậy kiến trúc thƣợng tầng mới có sức mạnh đáp ứng đò hỏi của cơ sở hạ tầng. Đã có rất nhiều văn kiện trính trị và luận văn khoa học đề cập sâu sắc về công cuộc đổi mới này. Vì vậy, với tƣ cách là một sinh viên còn trên giảng đƣờng, em chỉ mong bài viết này có thể nêu một số vấn đề có tính chất khái quát về công cuộc đổi mới này ở Việt Nam. Em xin chân thành cảm ơn sự hƣớng dẫn của thầy giáo . Ngƣời đã tận tình giúp em hoàn thành bài tiểu luận này. Do thời gian sƣu tầm tài liệu không nhiều và trình độ nhận thức của em còn hạn chế nên bài viết của em không tránh khỏi những sai sót và bất cập, em rất mong nhận đƣợc sự nhận xét của thầy, và đóng góp của các bạn để bài tiểu luận của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn. www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1

Trang 2

Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang Nội dung A. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI Triết học là một trong những hình thái ý thức xã hội, xét cho cùng đều bị các quan hệ của kinh tế qui định. Dù ở xã hội nào, triết học bao giờ cũng bao gồm hai yếu tố: Yếu tố nhận thức đã là sự hiểu biết về thế giới sung quanh trong đó con ngƣời là yếu tố nhận định là sự đánh giá về mặt đạo lý. Để phù hợp với trình độ phát triển thấp ở các giai đoạn đầu tiên của lịch sử loài ngƣời, triết học ra đời với tính cách là một khoa học tổng hợp các tri thức của con ngƣời về hiện thực xung quanh và bản thân mình. Sau đó, do sự phát triển của xã hội triết học đã tách ra khỏi thành khoa học độc lập, triết học với tính cách là khoa học, nên nó có đối tƣợng và nhiệm vụ nhận thức riêng của mình, nó là hệ thống những quan niệm, quan điểm có tính chất chính thể về thế giới, về các quá trình vật chất, tinh thần và mối quan hệ giữa chúng, về nhận thức và cải biên thế giới. Do vậy, triết học nghiên cứu về vấn đề: tƣ duy, xã hội và tự nhiên.Trong đó vấn đề xã hội là vấn đề mang tính hình thái kinh tế, phản ánh động lực sự phát triển xã hội thông qua lực lƣợng sản xuất. Để có cơ chế, cách thức trong sự phát triển xã hội thì cần phải có cơ sở hạ tầng và kiến trúc thƣợng tầng. Do vậy cơ sở hạ tầng và kiến trúc thƣợng tầng là một vấn đề đặc biệt phải quan tâm tới. Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thƣợng tầng là một trong những nội dung cơ bản của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa duy vật lịch sử, là cơ sở thế giới quan và phƣơng pháp luận khoa học trong nhận thức và cải tạo xã hội. B. NỘI DUNG CHÍNH: I. CƠ SỞ HẠ TẦNG. 1. Khái niệm: Cơ sở hạ tầng là tổng hợp những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của một hình thái kinh tế- xã hội nhất định. Dựa vào khái niệm đó, nó đã phản ánh chức năng xã hội của các quan hệ xã hội của các quan hệ sản xuất với tƣ cách là cơ sở kinh tế của các hiện tƣợng xã hội. Đúng vậy, mỗi một hình thái kinh tế - xã hội có một kết cấu kinh tế đặc trƣng là cơ sở hiện thực của xã hội, hình thành một cách quan trong quá trình sản xuất vật chất xã hội. Nó www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2

Trang 3

Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang bao gồm không chỉ những quan hệ trực tiếp giữa ngƣời với ngƣời trong sản xuất vật chất mà nó còn bao gồm cả những quan hệ kinh tế, trao đổi trong quá trình tái sản xuất ra đời sống vật chất của con ngƣời. 2. Đặc điểm, tính chất: Cơ sở hạ tầng của một xã hội cụ thể thƣờng bao gồm: kiểu quan hệ sản xuất thống trị trong nền kinh tế. Đồng thời trong mỗi cơ sở hạ tầng xã hội còn có những quan hệ sản xuất khác nhƣ: dấu vết, tàn trữ quan hệ sản xuất cũ và mầm mống, tiền đề của quan hệ sản xuất mới. Cuộc sống của xã hội cụ thể đƣợc đặt trong trƣớc hết bởi kiểu quan hệ sản xuất thống trị tiêu biểu cho cuộc sống ấy và những quan hệ sản xuất quá độ, hay những tàn dƣ cũ, mầm mống mới có vai trò nhất định giữa chúng tuy có khác nhau nhƣng không tách rời nhau vừa đấu tranh với nhau, vừa liên hệ với nhau và hình thành cơ sở hạ tầng của mỗi xã hội cụ thể ở mỗi giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử. Ví dụ nhƣ: Trong xã hội phong kiến ngoài quan hệ sản xuất phong kiến chiếm địa vị thống trị, nó còn có quan hệ sản xuất tàn dƣ của xã hội chiếm hữu nô lệ, mầm mống của quan hệ sản xuất tƣ bản chủ nghĩa và chính 3 yếu tố đó cấu thành nên cơ sở hạ tầng phong kiến. Đặc trƣng cho tính chất của một cơ sở hạ tầng là do quan hệ sản xuất thống trị quy định. Quan hệ sản xuất thống trị qui định và tác động trực tiếp đến xu hƣớng chung của toàn bộ đời sồng kinh tế - xã hội. Qui định tính chất cơ bản của toàn bộ cơ sở hạ tầng xã hội đƣơng thời mặc dù quan hệ tàn dƣ, mầm mống có vị trí không đáng kể trong xã hội có nền kinh tế xã hội phát triển đã trƣởng thành, nhƣng lại có vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế nhiều thành phần của xã hội đang ở giai đoạn mang tính chất quá độ. Cơ sở hạ tầng mang tính chất đối kháng tồn tại trong xã hội mà dựa trên cơ sở chiếm hữu tƣ nhân về tƣ liệu sản xuất. Tính chất đối kháng của cơ sở hạ tầng đƣợc bắt nguồn từ những mâu thuẫn nội tại không thể điều hoà đƣợc trong cơ sở hạ tầng đó và do bản chất của kiểu quan hệ sản xuất thống trị quy định. Đó là sự biểu hiện của sự đối lập về lợi ích kinh tế giữa các tập đoàn ngƣời trong xã hội. Nhƣ vậy, cơ sở hạ tầng là tổng thể và mâu thuẫn rất phức tạp, là quan hệ vật chất tồn tại khách quan độc lập với ý thức con ngƣời. Nó đƣợc hình thành trong quá trình www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3

Hiển thị 3 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.

Bình luận (0)

Đăng nhập để tham gia bình luận

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!