TÀI LIỆU ÔN TẬP MÔN NGHIỆP VỤ CHUYÊN NGÀNH CHUYÊN ĐỀ 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1. Khái niệm chung về quản lý hành chính nhà nước. 1.1. Khái niệm quản lý Dƣới góc độ khoa học, khái niệm về “quản lý” có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Với ý nghĩa thông thƣờng, phổ biến thì quản lý có thể hiểu là hoạt động tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý tới những đối tượn g quản lý để điều chỉnh chúng vận động và phát triển theo những mục tiêu nhất định đã đề ra. Với cách hiểu trên, quản lý bao gồm các yếu tố sau: - Chủ thế quản lý: là tác nhân tạo ra các tác động quản lý. Chủ thể có thể là cá nhân hoặc tổ chức. Chủ thể quản lý tác động lên đối tƣợng quản lý bằng các công cụ, hình thức và phƣơng pháp thích hợp, cần thiết và dựa trên cơ sở những nguyên tắc nhất định. lý. - Đối tƣợng quản lý (khách thể quản lý): Tiếp nhận sự tác động của chủ thể quản - Mục tiêu quản lý: là c ái đích cần phải đạt tới tại một thời điểm nhất định do chủ thể quản lý đề ra. Đây là căn cứ để chủ thể quản lý thực hiện các tác động quản lý cũng nhƣ lựa chọn các hình thức, phƣơng pháp thích hợp. 1.2. Khái niệm quản lý nhà nước Quản lý nhà nƣớc xuất hiệ n cùng với sự xuất hiện của nhà nƣớc, gắn với chức năng, vai trò của nhà nƣớc trong xã hội có giai cấp. Quản lý nhà nƣớc tiếp cận với nghĩa rộng nhất bao gồm toàn bộ các hoạt động: hoạt động lập pháp của cơ quan lập pháp, hoạt động hành chính (chấp hành và điều hành) của hệ thống hành pháp và hoạt động tƣ pháp của hệ thống tƣ pháp. 1.3. Quản lý hành chính nhà nước. Trong quản lý nhà nƣớc nói chung, hoạt động quản lý hành chính là hoạt động có vị trí trung tâm, chủ yếu. Đây là hoạt động tổ chức và điều hành để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ cơ bản nhất của nhà nƣớc trong quản lý xã hội. Có thể hiểu quản lý hành chính nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp của nhà nước, đó là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước trên cơ sở p háp luật đối với hành vi hoạt động của con người và các quá trình xã hội, do các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện những mục tiêu, chức năng và nhiệm vụ của nhà nước. 1 Tài liệu ôn tập môn Nghiệp vụ chuyên ngành Định nghĩa trên có ba nội dung cơ bản: - Quản lý hành chính nhà nƣớc là hoạt động thực thi quyền hành pháp: hành pháp là một trong ba nhánh quyền lực của nhà nƣớc: Lập pháp, hành pháp và tƣ pháp. - Quản lý hành chính là sự tác động có tổ chức và có định hƣớng: Trong quản lý hành chính nhà nƣớc, chức năng tổ chức rất quan trọng,vì không có tổ chức thì không thể quản lý đƣợc. Nhà nƣớc phải tổ chức cả triệu ngƣời và mỗi ngƣời đều có vị trí tích cực đối với xã hội, đóng góp phần của mình để tạo ra lợi ích cho xã hội. Quản lý hành chính nhà nƣớc có tính định hƣớng vì thông qua tác động quản lý của mình các chủ thể quản lý hành chính nhà nƣớc định hƣớng hành vi con ngƣời và các quá trình xã hội theo những quỹ đạo, mục tiêu nhất định. - Quản lý hành chính nhà nƣớc đƣợc tiến hành trên cơ sở pháp luật và theo nguyên tắc pháp chế: Quản lý hành chính nhà nƣớc là hoạt động thực thi quyền lực nhà nƣớc, sử dụng sức mạnh cƣỡng chế của nhà nƣớc nhƣng phải trong khuôn khổ của pháp luật. Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản của nhà nƣớc pháp quyền. 2. Các tính chất và đặc điểm cơ bản của quản lý hành chính nhà nước ở nước ta. 2.1. Các tính chất cơ bản của quản lý hành chính nhà nước 2.1.1. Tính chính trị xã hội chủ nghĩa. Nền hành chính nhà nƣớc là bộ phận quan trọng trong hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa, là công cụ để thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong xã hội. Hoạt động hành chính nhà nƣớc nhằm thực hiện đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách của Đảng để đạt đƣợc những mục tiêu chính trị của quốc gia. 2.1.2. Tính dân chủ xã hội chủ nghĩa Bản chất của nhà nƣớc ta là nhà nƣớc của dân, do dân và vì dân, tất cả quyền lực nhà nƣớc thuộc về nhân dân, do đó nhân dân là chủ thể tối cao của đất nƣớc. Tuy nhiên, Nhà nƣớc xã hội chủ n