Trang 1
BÀI GIẢNG KINH TẾ CHÍNH TRỊ Mã học phần: SSH 1121 Tài liệu học tập hỗ trợ sinh viên khối không chuyên ngành Mác – Lênin ĐH Bách Khoa Hà Nội Khoa Lý luận Chính trị GV: Nguyễn Thị Phƣơng Dung dung.nguyenthiphuong2@hust.edu.vn
Trang 2
CHƢƠNG IV CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG 1. Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trƣờng 2. Độc quyền trong nền kinh tế thị trƣờng KINH TẾ CHÍNH TRỊ3. Năm đặc điểm của chủ nghĩa tƣ bản độc quyền 4. Chủ nghĩa tƣ bản độc quyền nhà nƣớc
Trang 3
1. Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trƣờng 2. Độc quyền trong nền kinh tế thị trƣờng CHƢƠNG IV NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG
Trang 4
1.1. Khái niệm • Theo C.Mác, cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh quyết liệt giữa những người sản suất, kinh doanh hàng hóa nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa, để thu được lợi nhuận cao nhất. • Trên thị trường, có nhiều loại cạnh tranh như: - Xét theo chủ thể: Cạnh tranh giữa người bán với người bán, giữa người 1.CẠNH TRANH bán với người mua, giữa người mua với người mua - Xét theo sự di chuyển vốn: Cạnh tranh trong nội bộ ngành và cạnh trong nền kinh tế thị trƣờng tranh giữa các ngành - Xét theo tính chất: Cạnh tranh hoàn hảo và cạnh tranh không hoàn hảo; cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh - Xét theo phạm vi: Cạnh tranh doanh nghiệp và cạnh tranh quốc gia
Trang 5
1.2. Hai loại cạnh tranh trong nền KTTT (xét theo sự di chuyển vốn) • Cạnh tranh nội bộ ngành - Là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp cùng sản xuất một loại hàng hóa - Mục đích: giành được lợi nhuận nhiều hơn (tức là tìm kiếm giá trị thặng dư siêu ngạch) - Biện pháp: cải tiến kỹ thuật, đổi mới công nghệ để nâng cao NSLĐ, từ đó 1.CẠNH TRANHhạ được giá trị cá biệt của hàng hóa - Kết quả: San bằng các mức giá cả, hình thành nên giá cả thị trường và giá trong nền kinh tế thị trƣờngtrị thị trường
Trang 6
1.2. Hai loại cạnh tranh trong nền KTTT (xét theo sự di chuyển vốn) • Cạnh tranh giữa các ngành - Là sự di chuyển vốn đầu tư (tư bản) giữa các ngành khác nhau - Mục đích: tìm nơi kinh doanh đem lại tỷ suất lợi nhuận cao hơn - Biện pháp: các doanh nghiệp tự do di chuyển tư bản từ ngành này sang ngành khác - Kết quả: San bằng tỷ suất lợi nhuận giữa các ngành, hình thành nên tỷ 1.CẠNH TRANHsuất lợi nhuận bình quân 𝐏′ Bởi vì: trong nền kinh tế thị trƣờng+ Ngành có tỷ suất lợi nhuận cao -> thu hút đầu tư -> cung tăng, cạnh tranh tăng -> P’ có xu hướng giảm + Ngành có tỷ suất lợi nhuận thấp -> rời bỏ ngành -> cung giảm, cạnh tranh giảm -> P’ có xu hướng tăng
Trang 7
1.3. Tác động của cạnh tranh • Tác động tích cực - Tạo môi trường vĩ mô và động lực thúc đẩy sự phát triển nền KTTT, từ đó đạt được quy mô sản lượng và giá trị kinh tế lớn - Góp phần điều chỉnh nguồn lực giữa các ngành, các lĩnh vực và khu vực KT - Thúc đẩy sự nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và phương pháp quản lý hiện đại, từ đó thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển 1.CẠNH TRANH- Tạo cơ sở cho sự phân phối lợi ích giữa các chủ thể kinh tế • Tác động tiêu cực trong nền kinh tế thị trƣờng- Tạo nên tình trạng cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường - Phân hóa xã hội - Cạnh tranh không lành mạnh, lũng đoạn thị trường, tạo nên sự độc quyền
Trang 8
• Theo Học thuyết Giá trị thặng dư của C. Mác: Khi tự do cạnh tranh, tỷ suất lợi nhuận của các ngành sẽ bị san bằng • Thực tế ngày nay, Tỷ suất lợi nhuận giữa các ngành trên mặt bằng là như nhau hay chênh lệch? => Trả lời: TSLN là chênh lệch vì CNTB đã kết thúc giai đoạn tự do cạnh tranh và chuyển sang giai đoạn độc quyền. P’ P’ CHƢƠNG IV B A B C C A
Trang 9
Cuối thế kỷ 19 Đầu thế kỷ 20 CNTB CHƢƠNG IV CNTB tự do độc quyền cạnh tranh Mác nghiên cứu ở Lênin nghiên cứu ở Học thuyết Học thuyết GTTD CNTB độc quyền
Trang 10
2.1. Sự hình thành độc quyền trong nền kinh tế thị trƣờng • Nguyên nhân Sự phát triển của LLSX và CMCN cuối TK 19, đầu TK 20 Khủng hoảng kinh Sự cạnh tranh tế cuối TK 19, đầu tự do Tập trung TK 20 2. ĐỘC QUYỀN sản xuất trong nền kinh tế thị trƣờng
Trang 11
2.1. Sự hình thành độc quyền trong nền kinh tế thị trƣờng • Khái niệm độc quyền - Sự tập trung nắm giữ phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một (hoặc một số) loại hàng hóa vào một liên minh các doanh nghiệp lớn - Từ đó, liên minh có thể định ra giá cả độc quyền, để thu lợi nhuận độc quyền cao. Giá cả độc quyền 2. ĐỘC QUYỀN- Khi mua các yếu tố đầu vào: áp đặt giá thấp - Khi bán hàng hóa cho KH: áp đặt giá cao trong nền kinh tế thị trƣờng Lợi nhuận độc quyền - Là lợi nhuận siêu ngạch, cao hơn lợi nhuận bình quân 𝑃 - Hình thành do chiếm đoạt 3 thành phần: Ngƣời lao động làm thuê + Nhà cung cấp + Khách hàng
Trang 12
2.2. Tác dụng của độc quyền • Tác dụng tích cực Độc quyền tạo ra sự tập trung nguồn lực. Từ đó dẫn đến: - Thúc đẩy nền sản xuất lớn - Thúc đẩy đầu tư tập trung và có chiều sâu vào khoa học công nghệ - Nâng cao sức mạnh thị trường, năng suất lao động • Tác dụng tiêu cực 2. ĐỘC QUYỀNĐộc quyền tạo ra sự lũng đoạn thị trường. Từ đó dẫn đến: - Phá vỡ môi trường cạnh tranh trong nền kinh tế thị trƣờng- Hạn chế khả năng sáng tạo bên ngoài - Chi phối nền kinh tế xã hội, gia tăng phân hóa xã hội
Trang 13
2.3. Quan hệ giữa độc quyền và cạnh tranh • Độc quyền ra đời từ cạnh tranh • Độc quyền đối lập với cạnh tranh • Độc quyền không thủ tiêu cạnh tranh, mà làm cho cạnh tranh phức tạp hơn - Về hình thức: Cạnh tranh nội bộ tổ chức độc quyền, Cạnh tranh giữa các 2. ĐỘC QUYỀNtổ chức độc quyền, Cạnh tranh giữa tổ chức độc quyền với doanh nghiệp ngoài độc quyền, Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngoài độc quyền trong nền kinh tế thị trƣờng- Về phương pháp: phương pháp kinh tế, chính trị, quân sự
Trang 14
TÓM TẮT NỘI DUNG Cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể tham gia thị trường, để giành ưu thế và lợi ích kinh tế. Trong đó, cạnh tranh trong nội bộ ngành là phổ biến Độc quyền là sự tập trung nắm giữ phần lớn việc SX và tiêu thụ một (hoặc một số) loại hàng hóa vào một liên minh các doanh nghiệp lớn. Từ đó, liên minh có thể áp đặt giá cả đầu vào và đầu ra, để thu lợi nhuận độc quyền cao. CHƢƠNG IV Độc quyền ra đời từ cạnh tranh. Độc quyền đối lập với cạnh tranh nhưng NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG không thủ tiêu cạnh tranh, mà làm cho cạnh tranh phức tạp hơn. CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG
Trang 15
NỘI DUNG TIẾP THEO CHƢƠNG IV: CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG 3. Năm đặc điểm của Chủ nghĩa Tƣ bản độc quyền ĐH Bách Khoa Hà Nội Khoa Lý luận Chính trị GV: Nguyễn Thị Phƣơng Dung dung.nguyenthiphuong2@hust.edu.vn
Hiển thị 15 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!