Trang 1
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC XÃ HỘI: NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP VÀ THỰC HÀNH ANOL BHATTACHERJEE PHAN VIẾT PHONG CAO NGỌC ANH
Đang tạo bản xem trước...
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC XÃ HỘI: NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP VÀ THỰC HÀNH ANOL BHATTACHERJEE PHAN VIẾT PHONG CAO NGỌC ANH
SOCIAL SCIENCE RESEARCH: PRINCIPLES, METHODS, AND PRACTICES Anol Bhattacherjee, Ph.D. University of South Florida Tampa, Florida, USA abhatt@usf.edu Second Edition Copyright © 2012 by Anol Bhattacherjee Published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Unported License
Dịch từ nguyên bản tiếng Anh: Social Science Research: Principles, Methods, and Practices, 2nd edition By Anol Bhattacherjee First published 2012 ISBN-13: 978-1475146127 ISBN-10: 1475146124 Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Unported License: Users are free to use, copy, share, distribute, display, and reference this book under the following conditions: ATTRIBUTION: Whole or partial use of this book should be attributed (referenced or cited) according to standard academic practices. NON-COMMERCIAL USE: This book may not be used for commercial purposes. SHARE ALIKE: Users may, transform, or build upon this book, but must distribute the resulting work under the same or similar license as this one. For any reuse or distribution, the license terms of this work must be clearly specified. Your fair use and other rights are in no way affected by the above. Copyright © 2012 by Anol Bhattacherjee. Copyright Vietnamese version 2015 by Phan Viet Phong and Cao Ngoc Anh.
MỤC LỤC Lời nói đầu 3 Giới thiệu về nghiên cứu Chương 1 Khoa học và nghiên cứu khoa học 7 Chương 2 Tư duy của nhà nghiên cứu 20 Chương 3 Tiến trình nghiên cứu 31 Chương 4 Lý thuyết trong nghiên cứu khoa học 43 Cơ sở của nghiên cứu thực nghiệm Chương 5 Thiết kế nghiên cứu 58 Chương 6 Phương thức đánh giá các phạm trù 69 Chương 7 Giá trị và độ tin cậy 86 Chương 8 Chọn mẫu 100 Thu thập dữ liệu Chương 9 Nghiên cứu khảo sát 112 Chương 10 Nghiên cứu thực nghiệm 127 Chương 11 Nghiên cứu trường hợp 141 Chương 12 Nghiên cứu diễn giải 156 Phân tích dữ liệu Chương 13 Phân tích định tính 169 Chương 14 Phân tích định lượng: Thống kê mô tả 176 Chương 15 Phân tích định lượng: Thống kê suy diễn 188 Kết luận Chương 16 Đạo đức nghiên cứu 199 Phụ lục 209 1
LỜI NÓI ĐẦU Cuốn sách này nhằm mục đích giới thiệu cho học viên cao học và nghiên cứu sinh về cách tiến hành nghiên cứu khoa học trong các ngành khoa học xã hội, kinh doanh, giáo dục, y tế cộng đồng và các chuyên ngành khác có liên quan. Sách được biên soạn dựa trên các bài giảng của cá nhân trong hơn một thập kỷ giảng dạy phương pháp nghiên cứu khoa học cho các khoá nghiên cứu sinh tại trường Đại học South Florida. Mục đích của cuốn sách nhằm hướng tới độc giả là các nghiên cứu sinh tiến sĩ, học viên cao học, các nhà nghiên cứu trẻ và các giáo sư giảng dạy bộ môn phương pháp nghiên cứu khoa học. Đương nhiên, những nhà nghiên cứu khác cũng có thể sử dụng tham khảo như một tài liệu nhỏ gọn và tiện dụng. Câu hỏi đầu tiên và quan trọng nhất mà độc giả thường quan tâm là liệu có sự khác biệt nào giữa cuốn sách này với các cuốn sách khác viết về phương pháp nghiên cứu khoa học đang bán trên thị trường? Xin trả lời rằng có bốn sự khác biệt cơ bản. Thứ nhất, không giống như các sách khác, cuốn sách này không chỉ viết về “phương pháp nghiên cứu” (thu thập và phân tích dữ liệu thực nghiệm), mà còn đề cập toàn bộ “quá trình nghiên cứu” từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc. Phương pháp nghiên cứu chỉ là một giai đoạn trong quá trình nghiên cứu và có lẽ là một trong những công việc đơn giản và rõ ràng nhất. Hầu hết các sách hiện có đi sâu giới thiệu, phân tích về các phương pháp nghiên cứu, nhưng lại bỏ sót các vấn đề phức tạp, quan trọng hơn và khó hình dung về cấu trúc, như lý thuyết hóa và tư duy khoa học của nhà nghiên cứu. Những vấn đề này lại thường là điều kiện tiên quyết cho thành công của các nghiên cứu thực nghiệm. Theo kinh nghiệm cá nhân, hầu hết nghiên cứu sinh tiến sĩ sử dụng khá thành thạo các phương pháp nghiên cứu, nhưng nhiều học viên còn gặp lúng túng trong việc phát hiện câu hỏi nghiên cứu thú vị, hữu ích hoặc xây dựng các lý thuyết khoa học. Để khắc phục những khó khăn này, tôi có dành nhiều chương cho chủ đề đó như: “Tư duy của nhà nghiên cứu” và “Lý thuyết trong nghiên cứu khoa học”. Đây là những kỹ năng cơ bản cho những người mới bắt đầu bước vào nghiên cứu khoa học. Thứ hai, cuốn sách được thiết kế một cách ngắn gọn và xúc tích. Khi biên soạn, tôi quyết định chỉ đi vào phân tích những khái niệm cơ bản nhất để cho độc giả tập trung vào những nội dung thiết yếu mà không đề cập đến những nội dung bên lề, ít liên quan. Hầu 3
hết chuyên đề nghiên cứu tiến sĩ có kế thừa khá nhiều tài liệu tham khảo liên quan và cuốn sách này sẽ đề cập tất cả tài liệu đó bằng cách tóm tắt các khái niệm quan trọng một cách cô đọng. Nội dung cuốn sách không đưa vào khối lượng lớn các tài liệu có liên quan nhằm tránh gây áp lực cho sinh viên. Thứ ba, độc giả có thể tải miễn phí cuốn sách này trên mạng, không chỉ phiên bản hiện tại mà các lần chỉnh lý tiếp theo. Bạn có thể đọc sách này trên các thiết bị điện tử như Kindle e-Book, Apple iBook hiện có giá rất phải chăng. Nhiều người hỏi tôi tại sao lại cung cấp tài liệu miễn phí trong khi tôi hoàn toàn có thể bán chúng để lấy tiền. Câu trả lời là tôi muốn giúp sinh viên bớt áp lực về giá cả đắt đỏ của nhiều giáo trình và sách tham khảo, mà còn vì tôi cho rằng, tri thức khoa học không nên bị hạn chế bởi những rào cản tiếp cận kiểu như giá cả và việc mua bán. Tiến bộ khoa học chỉ có thể đạt được nếu như sinh viên và các học giả trên toàn thế giới có khả năng tiếp cận thuận lợi nhất tới khoa học và cuốn sách này là đóng góp nhỏ bé của tôi cho sự nghiệp chung của khoa học. Tuy nhiên, miễn phí không có nghĩa là “chất lượng kém hơn”. Một vài thứ quan trọng nhất cho cuộc sống như không khí, nước và ánh sánh mặt trời là miễn phí. Rất nhiều nguồn thông tin trên Google cũng miễn phí - điều ai cũng có thể hình dung rõ rằng là chúng ta đang sống trong thời đại Internet không thể thiếu Google. Một vài chương trình phần mềm phức tạp nhất hiện nay như Linux và Apache cũng miễn phí và cuốn sách này không phải là ngoại lệ. Thứ tư, tôi muốn các phiên bản dịch thuật sang các ngôn ngữ khác của cuốn sách cũng hoàn toàn miễn phí cho các khoá học hiện thời. Bởi vậy, tôi hứa dịch cuốn sách sang tiếng Trung, Pháp, Indonesia, Hàn Quốc, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha (hy vọng có thể đưa vào sử dụng năm 2012). Tôi cũng thật sự mong đợi các nhà nghiên cứu, các giáo sư khác có khả năng dịch cuốn sách này sang tiếng A-rập, Đức và các ngôn ngữ khác khi có nhu cầu. Nếu bạn là dịch giả của cuốn sách này trong tương lai, xin hãy lưu ý rằng sẽ không có lợi nhuận tài chính hay bất kỳ tiền nhuận bút nào cho công việc dịch thuật của bạn, bởi cuốn sách này phải được miễn phí. Tuy vậy, tôi sẽ rất hạnh phúc xem bạn như là đồng tác giả trong bản dịch ngôn ngữ bản địa. Cuốn sách được cấu trúc thành 16 chương cho một học kỳ 16 tuần. Các giáo sư hoặc giảng viên có thể bổ sung, rút ngắn, kéo dài hoặc điều chỉnh sao cho phù hợp với nhu cầu cụ thể trong chương trình giảng dạy. Chẳng hạn, tôi không giảng Chương 14 và 15 trong các lớp học của tôi, bởi chúng tôi đã nghiên cứu về khoa học thống kê và đề cập nội dung này kỹ hơn rồi. Thay vào đó, tôi sử dụng 2 tuần này vào nghiên cứu các lý thuyết (Chương 3), trong đó một tuần cho thảo luận và nghiên cứu các bài báo khoa học (không có trong 4
sách) và một tuần cho thi cuối kỳ. Tuy nhiên, việc nghiên cứu Chương 14 và 15 là cần thiết cho các chương trình học không có phần về phân tích thống kê trong nghiên cứu. Một đề cương khoá học tôi sử dụng những bài giảng về chương trình đào tạo tiến sĩ kinh doanh được cung cấp ở phần phụ lục. Cuối cùng, tôi có kế hoạch liên tục cập nhật cuốn sách này dựa trên các xu hướng đang xuất hiện trong nghiên cứu khoa học. Nếu như có bất kỳ nội dung mới và cần thiết nào mà bạn muốn đọc trong những lần xuất bản tiếp theo, xin hãy thông tin cho tôi, tôi sẽ cố gắng hết sức để cập nhật chúng. Tôi thật sự cảm kích và đánh giá cao các nhận xét, phê bình hay sửa chữa cho bất kỳ nội dung nào của cuốn sách. Anol Bhattacherjee Email: abhatt@usf.edu 5
Chƣơng 1 KHOA HỌC VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Nghiên cứu là gì? Tuỳ thuộc người được hỏi, bạn sẽ nhận được câu trả lời hết sức khác nhau cho câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản này. Một số người nói rằng họ thường xuyên nghiên cứu trên các websites trực tuyến để tìm kiếm nơi bán hàng hoá hoặc cung cấp dịch vụ tốt nhất mà họ mong muốn. Các kênh tin tức trên ti vi cũng tiến hành nhiều hình thức nghiên cứu ý kiến của khán giả về các chủ đề mà công chúng quan tâm như cuộc bầu cử sắp đến hoặc các dự án của chính phủ. Sinh viên đại học nghiên cứu trên Internet các thông tin cần thiết để hoàn thành luận văn, đồ án hoặc các bài báo khoa học đến hạn hoàn thành. Sinh viên ra trường đang làm việc trong các dự án của giáo sư có thể nghiên cứu thu thập hoặc phân tích dữ liệu liên quan đến dự án. Các doanh nghiệp và công ty tư vấn nghiên cứu tìm kiếm các giải pháp để khắc phục những vấn đề về tổ chức như rào cản chuỗi cung ứng hoặc nhận diện mô hình mua sắm của khách hàng. Tuy nhiên, các hình thức nghiên cứu trên không thể được coi là “nghiên cứu khoa học” trừ khi: (1) nghiên cứu đó có đóng góp mới cho khoa học, và (2) được tiến hành bằng phương pháp khoa học. Chương này sẽ khảo cứu các thuật ngữ trên. Khoa học Khoa học là gì? Đối với một số người, khoa học liên quan đến các khóa học bậc cao đẳng hoặc đại học, chẳng hạn như vật lý, hóa học và sinh học - có nghĩa là chỉ dành cho các học sinh xuất sắc. Đối với những người khác, khoa học là một nghề do các nhà khoa học khoác áo trắng thực hiện bằng cách sử dụng thiết bị chuyên ngành trong các phòng thí nghiệm. Theo từ nguyên, "khoa học" có nguồn gốc từ chữ Latin scientia có nghĩa là tri thức. Khoa học là hệ thống tri thức được tổ chức theo các lĩnh vực và đòi hỏi sử dụng "phương pháp khoa học" (phương pháp khoa học được trình bày dưới đây). Khoa học có thể được phân thành hai nhóm lớn: khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Khoa học tự nhiên là khoa học nghiên cứu các đối tượng hoặc hiện tượng tự nhiên, chẳng hạn như ánh sáng, vật chất, trái đất, các thiên thể hoặc cơ thể con người. Khoa học tự nhiên lại có thể được phân loại tiếp thành các khoa học vật chất, khoa học trái đất, khoa học sự sống và các khoa học khác. Khoa học vật chất bao gồm các bộ môn khoa học như 7
Hiển thị 10 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!