Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƢỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI CẢNH THỰC THI HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ VIỆT NAM - NHẬT BẢN (VJEPA) Ngành: Kinh tế Quốc tế PHẠM ĐỨC ANH Hà Nội – 2023
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƢỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI CẢNH THỰC THI HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ VIỆT NAM - NHẬT BẢN (VJEPA) Ngành: Kinh tế Quốc tế Mã số: 8310106 Họ và tên học viên: Phạm Đức Anh Ngƣời hƣớng dẫn: TS Phạm Thị Mỹ Hạnh Hà Nội – 2023
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bài luận văn “Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trong bối cảnh thực thi Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (VJEPA)” là công trình khoa học nghiên cứu độc lập của riêng tôi, và chưa từng được công bố trước đó ở bất cứ đâu. Các số liệu và kết quả được nêu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Những giải pháp và kiến nghị đều xuất phát từ tình hình thực tiễn và kiến thức của bản thân trong quá trình học tập, làm việc và tích lũy kinh nghiệm. Tôi xin hoàn toàn chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan trên. Tác giả Phạm Đức Anh
ii LỜI CẢM ƠN Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế Quốc tế với Đề tài “Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trong bối cảnh thực thi hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (VJEPA)” là kết quả của quá trình cố gắng không ngừng nghỉ của bản thân và được sự giúp đỡ tận tình, động viên khích lệ của thầy cô và gia đình. Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến những người đã giúp đỡ tôi trong thời gian hoàn thành luận văn thạc sĩ vừa qua. Tôi xin chân thành cảm ơn đến tất cả quý Thầy Cô đã giảng dạy trong chương trình cao học Ngành Kinh tế Quốc Tế - Khoa sau đại học của trường Đại học Ngoại thương, đã trang bị cho tôi kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong thời gian học tập tại nhà trường. Tôi xin chân thành cảm ơn Cô TS. Phạm Thị Mỹ Hạnh – người đã trực tiếp hướng dẫn và truyền đạt kiến thức giúp tôi hiểu về phương pháp nghiên cứu khoa học. Nhờ sự chỉ dạy tận tình của cô tôi đã hoàn thành luận văn này. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, những người thân đã động viên và tạo điều kiện cho tôi học tập. Tác giả Phạm Đức Anh
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................... i LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii MỤC LỤC................................................................................................................ iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT....................................................................................v DANH MỤC BẢNG................................................................................................ vi DANH MỤC HÌNH VẼ.......................................................................................... vi TÓM TẮT NGHIÊN CỨU................................................................................... viii PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA TRONG BỐI CẢNH THỰC THI HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ...............................10 1.1. Cơ sở lý thuyết về xuất khẩu hàng hóa.......................................................10 1.1.1. Khái niệm xuất khẩu.................................................................................10 1.1.2. Các hình thức xuất khẩu ..........................................................................12 1.1.3. Các tiêu chí đánh giá xuất khẩu...............................................................14 1.2. Những yếu tố ảnh hƣởng đến xuất khẩu hàng hóa ...................................15 1.2.1. Các yếu tố từ nước xuất khẩu...................................................................15 1.2.2. Các yếu tố từ nước nhập khẩu .................................................................17 1.3. Cơ sở lý luận về nông sản và xuất khẩu nông sản .....................................19 1.3.1. Khái niệm về nông sản .............................................................................19 1.3.2. Đặc điểm của nông sản ............................................................................20 1.3.3. Khái quát về xuất khẩu nông sản .............................................................21 1.4. Cơ sở lý thuyết về Hiệp định đối tác kinh tế..............................................23 1.5. Những lý luận về ảnh hƣởng của Hiệp định đối tác kinh tế lên xuất khẩu nông sản ................................................................................................................24 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƢỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI CẢNH THỰC THI HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ VIỆT NAM – NHẬT BẢN (VJEPA).................................27 2.1. Tổng quan về hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA).27 2.1.1. Giới thiệu chung về hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA)..............................................................................................................27 2.1.2. Nội dung chính hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA)27
iv 2.1.3. Một số quy định của Hiệp định VJEPA có tác động trực tiếp đối với xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản ..........................................30 2.2. Tổng quan hoạt động xuất khẩu từ Việt Nam sang Nhật Bản .................32 2.3. Thực trạng xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trƣờng Nhật Bản ...36 2.3.1. Thực trạng xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trong bối cảnh thực thi hiệp định VJEPA ..........................................................36 2.3.2. Phân tích tác động của hiệp định VJEPA tới xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang thị trường Nhật Bản ..........................................................................53 2.4. Phân tích SWOT hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trƣờng Nhật Bản dƣới tác động của hiệp định VJEPA ...................................55 2.4.1. Điểm mạnh ...............................................................................................55 2.4.2. Điểm yếu...................................................................................................58 2.4.3. Cơ hội .......................................................................................................60 2.4.4. Thách thức................................................................................................64 2.5. Đánh giá thực trạng chính sách xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trƣờng Nhật Bản trong bối cảnh thực thi Hiệp định VJEPA..........................70 2.5.1. Những kết quả đạt được ...........................................................................70 2.5.2. Những hạn chế tồn tại và nguyên nhân tồn tại ........................................72 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƢỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI CẢNH THỰC THI HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ VIỆT NAM – NHẬT BẢN (VJEPA) ..76 3.1. Định hƣớng và mục tiêu xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trƣờng Nhật Bản trong bối cảnh thực thi hiệp định đối tác kinh tế VJEPA .76 3.1.1. Bối cảnh từ nay đến cuối lộ trình năm 2026............................................76 3.1.2. Định hướng xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản ....77 3.1.3. Mục tiêu xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản .........78 3.2. Một số đề xuất nhằm đẩy mạnh xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trƣờng Nhật Bản trong bối cảnh thực thi hiệp định VJEPA ..........................81 3.2.1. Đề xuất khuyến nghị đối với chính phủ....................................................81 3.2.2. Đề xuất khuyến nghị đối với hiệp hội, ngành hàng và doanh nghiệp......88 KẾT LUẬN ..............................................................................................................95 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................97
v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Giải nghĩa tiếng Anh Giải nghĩa tiếng Việt C/O Certificate of Origin Giấy chứng nhận xuất xứ CTH Change in Tariff Heading Quy tắc chuyển đổi mã số HS FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Free Trade Area Hiệp định khu vực thương mại tự do GSP Generalized System of Quy chế ưu đãi thuế quan phổ cập Preferences IQ Import quotas Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế JAS Japan Agricultural Standard Tiêu chuẩn nông nghiệp Nhật Bản JGAP Japan Good Agricultural Bộ tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt Practices Nhật Bản JICA Japan International Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản Cooperation Agency LVC Local Value Content Hàm lượng giá trị nội địa của hàng hóa MAFF Ministry of Agriculture, Bộ nông, lâm, nông sản Nhật Bản Fisheries and Food Ministry METI Ministry of Economy, Bộ kinh tế, thương mại và công nghiệp Trade and Industry Nhật Bản MOIT Ministry of Industry and Bộ công nghiệp và thương mại Trade ODA Official Development Hỗ trợ phát triển chính thức Assistance ODA Official Development Hỗ trợ phát triển chính thức Assistance SPS Sanitary and Phytosanitary Hiệp định về áp dụng các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật TRQ Tariff Rate Quota Hạn ngạch thuế quan VietGAP Vietnamese Good Bộ tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt Agricultural Practices của Việt Nam VJEPA Vietnam-Japan Economic Hiệp đinh đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Partnership Agreement Bản
vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1. Xuất khẩu chè của Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn trước khi kí kết Hiệp định VJEPA ......................................................................................................41 Bảng 2.2. Kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam sang Nhật Bản trong giai đoạn 3 tháng cuối năm 2009 cho tới năm 2022 .......................47 Bảng 2.3. Chủng loại xuất khẩu chè 7 tháng đầu năm 2022.....................................48 Bảng 2.4. Giá trị rau quả nhập khẩu của Nhật Bản từ Việt Nam..............................50 Bảng 2.5. Mô hình phân tích SWOT ........................................................................68
vii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1. Tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản giai đoạn 2003-2022.........................................................................................................33 Hình 2.2. Tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn 2003-2022..................................................................................................34 Hình 2.3. Tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam sang Nhật Bản so với kim ngạch xuất khẩu sang thị trường thế giới ..................................................................35 Hình 2.4. Tỷ trọng nhập khẩu hàng hóa của Nhật Bản từ Việt Nam so với tổng kim ngạch nhập khẩu từ giới ............................................................................................36 Hình 2.5. Tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng nông sản từ Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn 2003-2009 ..........................................................................................37 Hình 2.6. Tăng trưởng xuất khẩu mặt hàng nông sản từ Việt Nam sang thị trường Nhật Bản giai đoạn 2004-2009 .................................................................................38 Hình 2.7. Tỷ trọng xuất khẩu Nông sản của Việt Nam vào thị trường Nhật Bản so với kim ngạch xuất khẩu nông sản ra toàn thế giới giai đoạn 2003-2009 ................39 Hình 2.8. Tỷ trọng nhập khẩu nông sản từ Việt Nam so với tổng nhập khẩu nông sản từ thế giới của Nhật giai đoạn 2003-2009 ..........................................................39 Hình 2.9. Kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Nhật Bản giai đoạn 2004-2009.........40 Hình 2.10. Kim ngạch xuất khẩu cà phê sang Nhật Bản giai đoạn 2004-2009 ........42 Hình 2.11. Kim ngạch xuất khẩu cao su sang Nhật Bản giai đoạn 2004-2009 ........43 Hình 2.12. Kim ngạch xuất khẩu hàng nông sản từ Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn 2010-2021.........................................................................................................44 Hình 2.13. Tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang Nhật Nam giai đoạn 2020-2021..................................................................................................45 Hình 2.14. Tỷ trọng xuất khẩu hàng nông sản từ Việt Nam vào Nhật Bản so với tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng nông sản từ Việt Nam ra thị trường thế giới giai đoạn 2010-2021.........................................................................................................45 Hình 2.15. Tỷ trọng nhập khẩu hàng nông sản từ Việt Nam so với tổng nhập nhập mặt hàng nông sản từ thế giới của Nhật Bản giai đoạn 2010-2021. .........................46 Hình 2.16. Thị phần và giá trị xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn 2015 - 2020.......................................................................................................49 Hình 2.17. Xuất khẩu cà phê xuất sang Nhật Bản Quý 1/2022 ................................52
viii TÓM TẮT NGHIÊN CỨU Tên đề tài: Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trong bối cảnh thực thi hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (VJEPA) Người thực hiện: Phạm Đức Anh Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Mỹ Hạnh Từ khóa (Keyword): xuất khẩu nông sản, thương mại quốc tế, Hiệp định VJEPA; quan hệ Việt Nam – Nhật Bản Nội dung tóm tắt: Tên luận văn: Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trong bối cảnh thực thi hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (VJEPA) Chủ đề nghiên cứu: Thương mại quốc tế Mục đích nghiên cứu: Đưa ra những giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nông sản của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trên cơ sở phân tích thực trạng xuất khẩu và tác động của hiệp định VJEPA. Phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích tổng hợp số liệu qua các năm. Các nội dung chính và đóng góp của tác giả: Với bố cục 3 Chương, tác giả đã tìm đọc và tổng hợp chọn lọc những bài nghiên cứu đi trước về các chủ đề xoay quanh xuất khẩu hàng hóa nói chung và mặt hàng nông sản nói riêng cũng như xuất khẩu dưới bối cảnh thực thi các Hiệp định đối tác kinh tế, từ đó tìm ra khoảng trống nghiên cứu. Bên cạnh đó, việc hệ thống hóa các cơ sở lý thuyết, lý luận về xuất khẩu; về nông sản cũng như về Hiệp định đối tác kinh tế nói chung cũng được làm rõ tại chương đầu tiên. Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng xuất khẩu các mặt hàng sản phẩm nói chung và mặt hàng nông sản nói riêng của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản, chương 2 đã nêu lên những đánh giá sát thực tế về ảnh hưởng Hiệp định VJEPA tới tình hình xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam. Kết quả cho thấy, sau khi tham gia thực thi Hiệp định (từ năm 2009 đến nay), các hàng hóa nông sản của nước ta sang
ix Nhật Bản đã tăng trưởng đáng kể, chiếm được thị phần lớn. Nhật Bản hiện tại trở thành quốc gia nhập khẩu nông sản đứng thứ 3 của Việt Nam. Bên cạnh đó, tại chương 2, những đánh giá theo mô hình SWOT được tác giả nêu bật, từ đó chỉ ra những thành tựu cũng như hạn chế và nguyên nhân của nó trong việc xuất khẩu và trong tình hình thực thi chính sách xúc tiến xuất khẩu mặt hàng này. Cuối cùng, tác giả đề xuất những khuyến nghị cụ thể và chi tiết cho cả doanh nghiệp cũng như chính phủ để xúc tiến sự tăng trưởng của xuất khẩu nông sản của nước ta vào Nhật Bản, đặc biệt những giải pháp này được đặt trong bối cảnh cụ thể là việc thực thi Hiệp định VJEPA, giúp mang tính thực tiễn cao hơn
Hiển thị 11 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!