Trang 1
ii MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN...........................................................................................................i BẢNG CÁC TỪ VIẾT TẮT........................................................................................iv DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU...........................................................................v DANH MỤC CÁC SƠ ðỒ, BIỂU ðỒ VÀ HÌNH.....................................................vi MỞ ðẦU ........................................................................................................................1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH...................................................................................................................10 1.1. CẠNH TRANH CẤP TỈNH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH........10 1.1.1. Cạnh tranh cấp tỉnh.....................................................................................10 1.1.2. Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh......................................................................14 1.2. VAI TRÒ CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG..................................................................................................................26 1.2.1. Vị trí pháp lý của chính quyền cấp tỉnh trong hệ thống chính quyền ........26 1.2.2. Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước của chính quyền cấp tỉnh..................28 1.2.3. Vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong nền KTTT ñịnh hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay.............................................................................................28 1.3. CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH..........................................30 1.3.1. Xếp hạng năng lực cạnh tranh cấp tỉnh ......................................................30 1.3.2. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh ...........................................................32 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh ......................38 1.4. KINH NGHIỆM MỘT SỐ TỈNH VỀ NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH ......................................................................................42 1.4.1. Thực trạng cải thiện PCI của một số tỉnh ...................................................42 1.4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn của một số tỉnh ..........................51 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 .............................................................................................52 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG GIAI ðOẠN 2006 - 2010....................................53 2.1. KHÁI QUÁT ðIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH HẢI DƯƠNG.... 53 2.1.1. ðặc ñiểm tự nhiên.......................................................................................53 2.1.2. ðặc ñiểm kinh tế - xã hội ...........................................................................56 2.2. THỰC TRẠNG XẾP HẠNG CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG GIAI ðOẠN 2006 - 2010......................................69 2.2.1. Kết quả khảo sát doanh nghiệp của VCCI và của tác giả...........................69 2.2.2. Kết quả khảo sát ñánh giá năng lực cạnh tranh của tỉnh Hải Dương thông qua "cảm nhận" của chính quyền cấp tỉnh .................................................95
Trang 2
iii 2.3. ðÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG THÔNG QUA PCI ..................................................................................................101 2.3.1. ðánh giá tổng quát ...................................................................................101 2.3.2. ðánh giá cụ thể .........................................................................................103 2.4. NHẬN XÉT ðÁNH GIÁ TỔ CHỨC XẾP HẠNG PCI HIỆN NAY .................106 2.4.1. ðánh giá tổng quát....................................................................................106 2.4.2. ðánh giá cụ thể .........................................................................................107 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ...........................................................................................110 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG GIAI ðOẠN 2011 - 2020.........111 3.1. ðỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - Xà HỘI TỈNH HẢI DƯƠNG GIAI ðOẠN 2011 – 2020................................................................................................ 111 3.1.1. Bối cảnh phát triển, cơ hội và thách thức .................................................111 3.1.2. Quan ñiểm, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương giai ñoạn 2011 – 2020 ...............................................................................................118 3.1.3. ðịnh hướng phát triển các ngành kinh tế trên ñịa bàn tỉnh Hải Dương giai ñoạn 2011 – 2020 ........................................................................................119 3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG GIAI ðOẠN 2011 – 2020...............................................122 3.2.1. Xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh doanh tại ñịa phương ....................123 3.2.2. Phát huy mạnh mẽ tính năng ñộng và tiên phong của lãnh ñạo các cấp, các ngành ............................................................................................................134 3.2.3. Tăng khả năng tiếp cận mặt bằng sản xuất kinh doanh và ñảm bảo sự ổn ñịnh trong sử dụng ñất cho doanh nghiệp và nhà ñầu tư...............................139 3.2.4. Phát triển nguồn nhân lực ñáp ứng yêu cầu .............................................146 3.2.5. ðẩy mạnh thực hiện cơ chế trao ñổi kinh nghiệm và liên kết, hợp tác với các tỉnh trong và ngoài nước ........................................................................156 3.3. MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ HOÀN THIỆN NGHIÊN CỨU ðÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH Ở VIỆT NAM THÔNG QUA PCI.........159 3.3.1. Hoàn thiện việc tổ chức ñánh giá .............................................................160 3.3.2. Hoàn thiện các chỉ số thành phần và các tiêu chí cấu thành ....................161 3.3.3. Hoàn thiện phương pháp ñánh giá............................................................163 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ...........................................................................................164 KẾT LUẬN................................................................................................................165 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ........................................................167 TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................................168 PHỤ LỤC...................................................................................................................174
Trang 3
iv BẢNG CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh 1 CCN Cụm công nghiệp 2 CNH, HðH Công nghiệp hoá, hiện ñại hoá 3 DN Doanh nghiệp 4 DNNN Doanh nghiệp nhà nước 5 DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa 6 DNTN Doanh nghiệp tư nhân 7 ðBSH ðồng bằng sông Hồng 8 ðKKD ðăng ký kinh doanh 9 FDI ðầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment 10 GCN QSDð Giấy chứng nhận quyền sử dụng ñất 11 GDP Tổng sản phẩm trong nước Gross Domestic Product 12 HðND Hội ñồng nhân dân 13 HTX Hợp tác xã 14 KCN Khu công nghiệp 15 KTTN Kinh tế tư nhân 16 KTTT Kinh tế thị trường 17 NLCT Năng lực cạnh tranh 18 NSLð Năng suất lao ñộng 19 PCI Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Provincial Competitiveness Index 20 UBND Uỷ ban nhân dân 21 USAID Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ United States Agency for International Development 22 VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Vietnam Chamber of Việt Nam Commerce and Industry 23 VNCI Dự án Sáng kiến cạnh tranh Việt VietNam Competitiveness Nam Initiative 24 WEF Diễn ñàn Kinh tế Thế giới World Economic Forum 25 WTO Tổ chức Thương mại Thế giới World Trade Organization
Trang 4
v DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU Bảng 1.1: Tổng hợp một số chỉ tiêu chủ yếu cấu thành PCI các tỉnh .....................50 Bảng 2.1: ðóng góp của các khu vực kinh tế vào tăng trưởng GDP của tỉnh Hải Dương giai ñoạn 2006 - 2010 ..........................................................58 Bảng 2.2: ðóng góp của các ngành vào tăng trưởng GDP 2006 - 2010.................59 Bảng 2.3: Kết quả phản hồi Phiếu ñiều tra của VCCI và của tác giả tại tỉnh Hải Dương năm 2010 ....................................................................................70 Bảng 2.4: Phiếu khảo sát phân theo ngành kinh tế .................................................71 Bảng 2.5: So sánh ñiểm số tỉnh Hải Dương với các tỉnh tương ñồng.....................76 Bảng 2.6: So sánh ñiểm số tỉnh Hải Dương với các tỉnh lân cận về vị trí ñịa lý ....77 Bảng 2.7: So sánh ñiểm số tỉnh Hải Dương với các tỉnh lân cận ñiểm số..............78 Bảng 2.8: So sánh ñiểm số tỉnh Hải Dương với các tỉnh thăng tiến mạnh .............79 Bảng 2.9: Kết quả thu hồi phiếu khảo sát khu vực cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh ...................................................................................................96 Bảng 3.1: Chỉ số thành phần cấu thành PCI giai ñoạn 2011 - 2015 .....................162
Trang 5
vi DANH MỤC CÁC SƠ ðỒ, BIỂU ðỒ VÀ HÌNH Sơ ñồ 1.1: Mô hình Kim cương trong lợi thế cạnh tranh quốc gia ................17 Sơ ñồ 1.2: Vận dụng Mô hình Kim cương của Michael E. Porter vào cạnh tranh cấp tỉnh ................................................................................22 Biểu ñồ 1.1: Kết quả xếp hạng PCI của một số tỉnh so với Hải Dương .............48 Biểu ñồ 1.2: Các chỉ số thành phần PCI các tỉnh so với tỉnh Hải Dương...........49 Biểu ñồ 2.1: Tổng sản phẩm của tỉnh Hải Dương giai ñoạn 2006 - 2010 ..........57 Biểu ñồ 2.2: Cơ cấu kinh tế tỉnh Hải Dương giai ñoạn 2005 - 2010 ..................60 Biểu ñồ 2.3: Cơ cấu lao ñộng của tỉnh Hải Dương năm 2005 và năm 2010 ......61 Biểu ñồ 2.4: Thu nhập, chi tiêu và tích luỹ bình quân ñầu người 1 tháng..........62 Biểu ñồ 2.5: Năng suất lao ñộng xã hội của tỉnh giai ñoạn 2006 - 2010 ............63 Biểu ñồ 2.6: Xếp hạng PCI của tỉnh Hải Dương giai ñoạn 2005 - 2010 ............72 Biểu ñồ 2.7: ðiểm số các chỉ số thành phần cấu thành PCI của tỉnh Hải Dương giai ñoạn 2006 - 2010 .......................................................73 Biểu ñồ 2.8: Xếp hạng các chỉ số thành phần PCI 2010 của Hải Dương ...........74 Biểu ñồ 2.9: So sánh Hải Dương với các tỉnh có ñiều kiện tương ñồng.............75 Biểu ñồ 2.10: So sánh Hải Dương với các tỉnh lân cận về ñịa lý năm 2010 ........77 Biểu ñồ 2.11: So sánh Hải Dương với các Tỉnh lân cận về ñiểm số ....................79 Biểu ñồ 2.12: So sánh Hải Dương với các Tỉnh thăng tiến mạnh năm 2010 .......80 Biểu ñồ 2.13: So sánh Hải Dương với các Tỉnh tốt nhất và Tỉnh kém nhất cả nước năm 2010 .............................................................................81 Biểu ñồ 2.14: So sánh Hải Dương với tập hợp ñiểm các Chỉ số Cao nhất, Thấp nhất cả nước năm 2010 .................................................................82 Hình 2.1: Quan hệ giữa PCI và cơ sở hạ tầng ................................................99
Trang 6
1 MỞ ðẦU 1. Tính cấp thiết của ñề tài Trước thời ñiểm chuyển ñổi nền kinh tế Việt Nam từ kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang kinh tế thị trường (KTTT) ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) như hiện nay, chính quyền cấp tỉnh (gồm có Hội ñồng nhân dân tỉnh, Uỷ ban nhân dân tỉnh và các cơ quan chuyên môn của Uỷ ban nhân dân tỉnh) trong bộ máy nhà nước nói chung và hệ thống chính quyền ñịa phương (tỉnh, huyện, xã) nói riêng thụ ñộng thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch mà chính quyền trung ương (TW) giao. Bước sang thời kỳ ñổi mới, khi nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước ñược tạo dựng thì những quy luật của KTTT bắt ñầu hoạt ñộng, trong ñó cạnh tranh ñược thừa nhận và cũng là quy luật tất yếu. Thế nhưng vấn ñề cạnh tranh cấp tỉnh dù ñã xuất hiện song chưa thực sự rõ nét cho ñến khi có sự phân cấp mạnh mẽ giữa TW và tỉnh, tạo ra quyền hành nhất ñịnh cho các tỉnh trong phát triển kinh tế, mà biểu hiện rõ nhất trong lĩnh vực ñầu tư và quản lý doanh nghiệp (DN). Sự phân cấp trong quản lý kinh tế giữa các cấp chính quyền ñã nâng cao vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong quản lý ñiều hành phát triển kinh tế - xã hội ñịa phương, từ thế thụ ñộng sang tự chủ, tự chịu trách nhiệm trên cơ sở chính sách, pháp luật của TW và ñiều kiện cụ thể của ñịa phương. Phân cấp quản lý giữa chính quyền TW và chính quyền tỉnh ñược thực hiện trên các lĩnh vực: (1) quản lý quy hoạch, kế hoạch và ñầu tư phát triển; (2) quản lý ngân sách nhà nước; (3) quản lý ñất ñai, tài nguyên, tài sản nhà nước; (4) quản lý doanh nghiệp nhà nước (DNNN); (5) quản lý các hoạt ñộng sự nghiệp, dịch vụ công; (6) quản lý về tổ chức bộ máy và cán bộ công chức [1]. Thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội các tỉnh trong những năm qua cũng cho thấy, chính quyền cấp tỉnh có vai trò quan trọng trong việc thúc ñẩy phát triển kinh tế - xã hội ñịa phương. Vai trò ấy trở nên quan trọng hơn nhiều khi quá trình phân cấp ngày càng sâu và thực chất hơn. Chính quyền cấp tỉnh ñã và ñang nỗ lực cải
Trang 7
2 thiện môi trường kinh doanh, tạo ñiều kiện thuận lợi cho các DN và nhà ñầu tư trên ñịa bàn. Từ những ñiều kiện ban ñầu ñược coi là kém hấp dẫn với các nhà ñầu tư như vị trí ñịa lý, cơ sở hạ tầng, nguồn lao ñộng ban ñầu, quy mô thị trường… nhiều ñịa phương ñã thành công trong thu hút ñầu tư, phát triển DN và cải thiện ñời sống vật chất, tinh thần người dân. Những thành công ñó ñã khiến các nhà nghiên cứu, các tổ chức trong và ngoài nước quan tâm ñến vai trò của cấp tỉnh, mà cụ thể hơn là cạnh tranh cấp tỉnh ở Việt Nam. Xuất phát từ những ñiều kiện ñó, cạnh tranh cấp tỉnh trở thành ñặc thù của Việt Nam hiện nay ngoài ba cấp ñộ cạnh tranh phổ biến trên thế giới thường ñề cập và phân loại là quốc gia, DN và sản phẩm. Các cấp ñộ cạnh tranh này liên quan và bổ sung nhau, tức là chúng có mối tương quan mật thiết với nhau. NLCT ñược tạo nên từ tập hợp nhiều yếu tố khác nhau, tác ñộng ña chiều, ñan xen và ảnh hưởng qua lại lẫn nhau rất phức tạp. Nâng cao NLCT một tỉnh không tách rời mục tiêu chiến lược phát triển chung của vùng và cả nước. ðể thực hiện mục tiêu này, quá trình cạnh tranh giữa các tỉnh không tách rời quan hệ hợp tác, liên kết nhằm phát huy lợi thế so sánh của mỗi ñịa phương. Với hàm nghĩa ấy, nâng cao NLCT cấp tỉnh cũng nhằm khai thác thế mạnh mối quan hệ liên vùng, liên kết ngành, liên kết giữa các ñịa phương trong phạm vi cả nước. ðồng thời, nâng cao NLCT cấp tỉnh phải dựa trên sự khác biệt của mỗi tỉnh trong ñiều kiện tuân thủ những nguyên tắc chung của chính quyền TW và thông lệ quốc tế. Hiện nay ñã có tổ chức thực hiện xếp hạng NLCT thông qua chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của các tỉnh, thành phố trực thuộc TW trong phạm vi cả nước. Mục tiêu của việc xếp hạng này là: (1) lý giải nguyên nhân tại sao trong cùng một nước, một số tỉnh có sự phát triển năng ñộng của khu vực tư nhân, tạo ra việc làm và tăng trưởng kinh tế tốt hơn các tỉnh khác; (2) hướng chính quyền ñịa phương cải thiện, ñổi mới ñiều hành của mình dựa vào những thực tiễn tốt nhất của các tỉnh khác nhằm nâng cao vị thế và NLCT của mỗi ñịa phương [18-23]. Tuy nhiên ñến nay, những tiêu chí và phương pháp ñánh giá ñang sử dụng còn có những vấn ñề cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung hoàn thiện ñể phản ánh toàn
Trang 8
3 diện, rõ nét NLCT cấp tỉnh ở Việt Nam, chẳng hạn như mở rộng ñối tượng tham gia ñiều tra khảo sát ý kiến nhiều chiều, nhiều phía (DN thuộc các thành phần kinh tế, chính quyền cấp tỉnh), nghiên cứu gắn với yếu tố lợi thế trong quan hệ liên kết vùng, liên ñịa phương. Hải Dương là tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng ñiểm phía Bắc với những ñiều kiện tự nhiên và hạ tầng thuận lợi. Tuy vậy, kinh tế của tỉnh phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh, hơn nữa kết quả ñánh giá xếp hạng thông qua chỉ số NLCT cấp tỉnh (PCI) của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho thấy Hải Dương chưa phải là ñịa phương có ñiểm số và thứ hạng cao. Năm 2006, tỉnh Hải Dương ñạt 52,70 ñiểm xếp hạng 29 trong số 64 tỉnh, thành phố trực thuộc TW và thuộc nhóm "Trung bình". ðến năm 2010 Hải Dương ñạt 57,51 ñiểm, so với năm 2009 ñã bị giảm 1,45 ñiểm và giảm 6 bậc nên chỉ ñứng ở vị trí 35 trong số 63 tỉnh (do tỉnh Hà Tây sáp nhập vào Hà Nội vào 0h ngày 01/8/2008) nhưng vẫn thuộc nhóm “Khá” mà tỉnh ñã ñạt ñược từ năm 2008 [18-23]. Xuất phát từ những lý do ấy ñã ñặt ra vấn ñề cấp thiết nghiên cứu sâu hơn về thực trạng chỉ số NLCT của tỉnh Hải Dương, chỉ rõ những mặt còn hạn chế ñể có giải pháp nhằm nâng cao chỉ số NLCT của tỉnh Hải Dương trong thời gian tới và cũng trên cơ sở ñó ñánh giá mặt hợp lý, chưa hợp lý trong phương pháp xếp hạng hiện nay nhằm hoàn thiện hơn. Xuất phát từ những vấn ñề lý luận và thực tiễn trên, tôi quyết ñịnh chọn ñề tài “Nghiên cứu nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của tỉnh Hải Dương” làm luận án Tiến sĩ của mình. 2. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan ñến ñề tài Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước ñến nay ñã hệ thống nhiều vấn ñề lý luận cơ bản về cạnh tranh và NLCT. Trong ñó có rất nghiên cứu phân tích thực trạng và ñề xuất giải pháp nâng cao NLCT của quốc gia, của ngành, của DN. Ở trong nước, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) chủ trì phối hợp với Học viện Năng lực cạnh tranh Châu Á Singapore (ACI) dưới sự chỉ
Trang 9
4 ñạo về chuyên môn của Michael E. Porter ñã nghiên cứu và công bố Báo cáo Năng lực cạnh tranh Việt Nam 2010 (VCR2010) [56]. Bên cạnh ñó cũng có nhiều công trình nghiên cứu về năng lực cạnh của DN, của ngành, của sản phẩm ñược thể hiện bằng các công trình nghiên cứu, sách, báo, ấn phẩm. ðặc biệt từ năm 1998 tới nay, một số công trình có giá trị ñã ñược công bố như: Lê ðăng Doanh (1998) về Nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo hộ sản xuất trong nước, Nhà xuất bản Lao ñộng Hà Nội [7]; Tổ chức Phát triển Công nghiệp của Liên hợp quốc (1999) với Tổng quan về cạnh tranh công nghiệp Việt Nam [51]; Hoàng Thị Hoan (2004) có Luận án Tiến sĩ tại Trường ðại học kinh tế quốc dân Hà Nội với ñề tài Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ñiện tử Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế [11]; Trần Sửu (2005) với Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong ñiều kiện toàn cầu hoá, Nhà xuất bản Lao ñộng Hà Nội [31]; Nguyễn Thị Thu Hà (2009) với Nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh trong ñiều kiện kinh tế thị trường ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay, Nhà xuất bản Thông tấn Hà Nội [9]. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Dự án Nâng cao Sáng kiến cạnh tranh Việt Nam (VNCI), từ năm 2005 ñến năm 2010, có các Báo cáo nghiên cứu về Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam [18-23]. PCI là kết quả hợp tác nghiên cứu giữa VNCI và VCCI. Trong ñó, VNCI là một dự án phát triển kinh tế do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ, hỗ trợ về mặt kỹ thuật. Dự án do Công ty Development Alternatives Inc (DAI) ñiều hành. Quỹ Châu Á là nhà thầu phụ chính của DAI chịu trách nhiệm thực hiện hợp phần nghiên cứu môi trường chính sách của Dự án, trong ñó bao gồm việc thiết kế và xây dựng PCI. Tiến sĩ Edmund Malesky, Giảng viên Trường ðại học California, là người thực hiện thiết kế, xây dựng và phân tích kết quả nghiên cứu. Ý tưởng xây dựng PCI bắt nguồn từ một nghiên cứu trước ñây của Quỹ Châu Á và VCCI. ðó là nghiên cứu Những thực tiễn tốt trong ñiều hành kinh tế cấp tỉnh ở Việt Nam, ñược thực hiện vào năm 2003 – 2004 tại 14 tỉnh của Việt Nam. Mặc dù PCI áp dụng phương pháp xây dựng chỉ số khác nhưng vẫn sử dụng những công cụ ñiều tra mà Quỹ Châu Á – VCCI ñã thiết kế và sử dụng trong nghiên cứu trước. Năm 2005, nghiên cứu xếp hạng PCI bao gồm 42 tỉnh, chiếm khoảng 90% giá trị tổng sản phẩm trong nước
Trang 10
5 (GDP) của Việt Nam. Từ năm 2006 ñến nay, VNCI và VCCI ñã tiếp tục hợp tác xây dựng chỉ số PCI với sự tham gia ñầy ñủ các tỉnh, thành phố trực thuộc TW của Việt Nam [25;75]. Ngoài các công trình nghiên cứu trên, ñã có khá nhiều bài viết trên các sách, báo, ấn phẩm hội thảo cấp tỉnh, vùng, ngành,... liên quan ñến cạnh tranh cấp tỉnh và xếp hạng chỉ số NLCT cấp tỉnh. Tiêu biểu có Vũ Thành Hưng (2005) với bài viết “Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh ở Việt Nam - Một số kiến nghị và giải pháp” trên Tạp chí Kinh tế & Phát triển, số 99, tháng 9/2005, trong ñó có khái quát một số vấn ñề liên quan ñến NLCT cấp tỉnh ở Việt Nam thông qua xếp hạng PCI và một số những kiến nghị và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh ở Việt Nam [14]. Ở nước ngoài, từ các ñại diện của Trường phái cổ ñiển tiêu biểu như Adam Smith, David Ricardo ñến Trường phái hiện ñại như Michael Porter, W.Chan Kim, Renée Mauborgne, Li Tan... ñã nghiên cứu những vấn ñề liên quan ñến cạnh tranh và NLCT ở nhiều cấp ñộ [59;62;64]. Gần ñây có Bạch Thụ Cường ñã tổng kết khá toàn diện các lý thuyết cạnh tranh và ñề cập sâu vấn ñề cạnh tranh toàn cầu trong tác phẩm Bàn về cạnh tranh toàn cầu [6]. Các công trình nghiên cứu trên ñã hệ thống một số vấn ñề lý luận cơ bản về cạnh tranh và NLCT. Từ ñó, nghiên cứu phân tích thực trạng và ñề xuất giải pháp nâng cao NLCT của quốc gia, của ngành, của DN nói chung và Việt Nam nói riêng. Riêng nghiên cứu xếp hạng chỉ số NLCT cấp tỉnh của VCCI ñã ñề cập ñến vấn ñề xếp hạng NLCT của các tỉnh ở Việt Nam, lượng hoá bằng ñiểm số ñể so sánh, tuy nhiên kết quả nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở một số chỉ tiêu, tập trung ñánh giá một số khía cạnh nhất ñịnh về mức ñộ cải thiện môi trường kinh doanh (từ công tác quản lý và ñiều hành kinh tế) ñối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong nước ở ñịa phương thông qua “cảm nhận” của một số DN khu vực này. Như vậy, ñã có nhiều nghiên cứu về NLCT và NLCT cấp tỉnh nhưng chưa có nghiên cứu ñầy ñủ, sâu sắc và có hệ thống về NLCT và chỉ số NLCT của một tỉnh, mà luận án này ñã lựa chọn là tỉnh Hải Dương. Vì thế có thể khẳng ñịnh rằng chủ ñề lựa chọn là riêng biệt, không trùng lắp và có khả năng có ñóng góp khoa học.
Trang 11
6 3. Mục tiêu nghiên cứu của luận án Dựa trên cơ sở lý luận về NLCT cấp tỉnh và chỉ số NLCT cấp tỉnh do VCCI ñang thực hiện, ñề xuất các giải pháp nâng cao chỉ số NLCT cấp tỉnh của tỉnh Hải Dương trong thời gian tới. ðồng thời, ñề xuất một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống phương pháp ñánh giá, các chỉ tiêu, chỉ số thành phần cấu thành chỉ số NLCT cấp tỉnh của Việt Nam hiện nay. 4. ðối tượng và phạm vi nghiên cứu ðối tượng nghiên cứu: Luận án lấy ñối tượng nghiên cứu là các chỉ tiêu, các chỉ số thành phần cấu thành chỉ số NLCT cấp tỉnh của tỉnh Hải Dương và hệ thống các giải pháp cải thiện chỉ số NLCT ấy. Phạm vi nghiên cứu: Luận án ñi sâu nghiên cứu chỉ số NLCT cấp tỉnh phạm vi của tỉnh Hải Dương, trong ñó có mối liên hệ với một số tỉnh ở Việt Nam. Ở ñây, bản chất, ý nghĩa nội hàm của cạnh tranh cấp tỉnh là sự “ganh ñua” trên cơ sở hợp tác, liên kết cùng có lợi giữa các chủ thể cạnh tranh (cấp tỉnh) trong việc khai thác lợi thế của mỗi tỉnh nhằm tạo ñiều kiện, môi trường kinh doanh thuận lợi, hấp dẫn, thu hút ñầu tư phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Luận án chọn thời gian nghiên cứu từ năm 2005 ñến năm 2020. 5. Phương pháp nghiên cứu và nguồn số liệu 5.1. Phương pháp nghiên cứu Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử làm phương pháp nghiên cứu cơ bản. ðồng thời, luận án sử dụng các phương pháp cụ thể: - Phương pháp tiếp cận và phân tích hệ thống: sử dụng chủ yếu trong nghiên cứu vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong nền KTTT ñịnh hướng XHCN ở Việt Nam, các chỉ số, tiêu chí cấu thành và các nhân tố ảnh hưởng ñến chỉ số NLCT cấp tỉnh,… - Phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh, quy nạp: Các phương pháp này sử dụng chủ yếu trong việc nghiên cứu bài học kinh nghiệm, phân tích ñánh giá
Hiển thị 11 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!