Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÔ THÁI CÁT TƯỜNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÔ THÁI CÁT TƯỜNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS. NGUYỄN THỊ TÂM 2. PGS. TS. BÙI KIM HIẾU Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
i LỜI CAM ĐOAN Em xin cam đoan rằng toàn bộ nội dung luận văn thạc sĩ “Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam” là kết quả của quá trình tổng hợp và nghiên cứu của bản thân dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Thị Tâm và PGS. TS. Bùi Kim Hiếu. Những phần sử dụng tài liệu tham khảo trong luận văn đã được tác giả nêu rõ trong phần trích dẫn tài liệu tham khảo. Các thông tin được nêu trong luận văn là trung thực và hoàn toàn chính xác. Học viên thực hiện NGÔ THÁI CÁT TƯỜNG
ii LỜI CÁM ƠN Quá trình thực hiện luận văn là giai đoạn quan trọng nhất trong hành trình học tập của học viên. Luận văn là tiền đề nhằm trang bị cho học viên những kỹ năng nghiên cứu, những kiến thức quý báu. Qua đó, tác giả xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến TS. Nguyễn Thị Tâm và PGS. TS. Bùi Kim Hiếu. Trong quá trình học tập và tìm hiểu để xây dựng đề tài, em luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ, hướng dẫn rất tận tình, tâm huyết của thầy, cô giảng viên hướng dẫn. Thầy, cô đã giúp em tích lũy thêm nhiều kiến thức để có cái nhìn sâu sắc và hoàn thiện hơn trong cuộc sống. Bên cạnh đó em xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, Khoa Luật Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP. HCM; Khoa Sau Đại học, Khoa Luật Kinh tế, Thầy Trần Hữu Thuận chủ nhiệm lớp Trường Đại học Ngân Hàng TP. HCM đã đồng ý và tạo điều kiện thuận lợi để em thực hiện đề tài luận văn này. Ngoài ra, tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn đến NCS. Nguyễn Hữu Tấn đã hỗ trợ những nguồn tài liệu, kiến thức cá nhân, cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên tinh thần em trong suốt quá trình hoàn thành luận văn này. Có lẽ kiến thức là vô hạn mà sự tiếp nhận kiến thức của bản thân mỗi người luôn tồn tại ở những hạn chế nhất định. Do đó, trong quá trình hoàn thành luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Em mong nhận được sự góp ý của quý Thầy/Cô và các bạn để bài nghiên cứu được hoàn thiện hơn. Xin chân thành biết ơn và trân trọng./. Học viên thực hiện Ngô Thái Cát Tường
iii TÓM TẮT Luận văn thạc sĩ “Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam” tập trung nghiên cứu cô đọng, súc tích nền tảng của những vấn đề nghiên cứu về lý luận, thực tiễn và giải pháp liên quan để hướng đến hoàn thiện khung pháp lý về người lao động nước ngoài khi làm việc tại Việt Nam trong xu hướng hội nhập hiện nay. Trong Chương 1, luận văn trình bày khái quát thế nào là quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài khi làm việc tại Việt Nam. Sử dụng phương pháp tổng hợp nhằm để đưa ra các khái niệm cơ bản hiện nay và phân tích dựa trên các khái niệm trong các văn bản pháp luật. Trong Chương 2, luận văn đi vào nghiên cứu sâu hơn về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN tại Việt Nam thông qua thực tiễn áp dụng hiện nay. Tổng hợp những điểm mấu chốt dẫn đến tồn đọng những hạn chế trong thực hiện quy định pháp luật. Cuối cùng trong Chương 3, kế thừa từ kết quả nghiên cứu và phân tích trong các chương trước đề xuất định hướng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện khung hành lang pháp lý về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN tại Việt Nam trong đó có một số nội dung như cần quy định rõ ràng hơn về điều kiện của NLĐNN tại Việt Nam, điều chỉnh về HĐLĐ của chủ thể này khi họ tham gia làm việc, về các chế độ dành cho NLĐNN để đảm bảo quyền và lợi ích cho người lao động.
iv TÓM TẮT Master’s thesis “The law on rights and obligations of foreign workers working in Vietnam” focuses on condensed and concise research of theoretical research issues, practices and relevant solutions to complete the legal framework of foreign workers working in Vietnam in the current integration trend. In chapter 1, the thesis presents the rights and obligations of foreign workers when working in Vietnam. Use synthetic methods to come up with the current basic concepts and analysis based on concepts in legal documents. In chapter 2, the thesis goes into deeper research on the rights and obligations of the State employees in Vietnam through the current situation and practical application. Summarizing the key points leading to the outstanding limitations in the implementation of the law. Finally, in chapter 3, inherited from the results of research and analysis in the previous chapters the proposals and proposed solutions to complete the legal corridor framework of the rights and obligations of the State employees in Vietnam, including some contents such as need to better specify the conditions of the State employees in Vietnam, adjust the labor contract of this subject when they participate in work, about the regimes for the employee’s rights.
v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Bộ luật Lao động BLLĐ Người sử dụng lao động NSDLĐ Người lao động NLĐ Người lao động nước ngoài NLĐNN Quan hệ lao động QHLĐ Lao động nước ngoài LĐNN Hợp đồng lao động HĐLĐ Bảo hiểm xã hội BHXH Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Bộ LĐ-TB&XH Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Sở LĐ-TB&XH
vi MỤC LỤC MỞ ĐẦU........................................................................................................................1 1. Giới thiệu................................................................................................................1 1.1. Đặt vấn đề........................................................................................................1 1.2. Tính cấp thiết của đề tài.................................................................................1 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu........................................................................3 2.1. Đối tượng nghiên cứu.....................................................................................3 2.2. Phạm vi nghiên cứu........................................................................................4 3. Mục tiêu của đề tài................................................................................................4 3.1. Mục tiêu tổng quát..........................................................................................4 3.2. Mục tiêu cụ thể................................................................................................5 4. Phương pháp nghiên cứu......................................................................................5 5. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài .........................................................6 6. Câu hỏi nghiên cứu .............................................................................................10 7. Đóng góp của đề tài.............................................................................................11 8. Bố cục luận văn....................................................................................................12 CHƯƠNG 1. KHÁI QUÁT CHUNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM...............................13 1.1. Một số lý luận chung pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam.........................................................................................13 1.1.1. Khái niệm về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam.......................................................................................................................13 1.1.2. Đặc điểm pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam .........................................................................................................20 1.2. Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam ...................................................................................................................................22 1.2.1. Pháp luật về quyền của người lao động nước ngoài tại Việt Nam ........22 1.2.2. Pháp luật về nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam....28
vii 1.3. Sự cần thiết phải điều chỉnh về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam...................................................................................................33 Kết luận Chương 1..................................................................................................34 CHƯƠNG 2. THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM..........35 2.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam trong một số quy định............................................................35 2.2. Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam................................................................................44 2.2.1. Kết quả đạt được của việc áp dụng pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam............................................45 2.2.2. Hạn chế của áp dụng pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam .....................................................................................47 Kết luận Chương 2..................................................................................................49 CHƯƠNG 3. KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM.........................................50 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam.........................................................................................50 3.2. Một số kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam ..................................................51 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam...............................................................57 Kết Luận Chương 3 ................................................................................................59 KẾT LUẬN..................................................................................................................61 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................lxii PHỤ LỤC ...................................................................................................................lxx
viii PHỤ LỤC 01: BẢN ÁN SỐ 822/2015/LĐ-PT VỀ VIỆC “TRANH CHẤP ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG”.........................................lxx PHỤ LỤC 02: BẢN ÁN SỐ 102/2019/LĐ-PT VỀ VIỆC “TRANH CHẤP ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG”......................................lxxxi PHỤ LỤC 03: BẢN ÁN SỐ BẢN ÁN 05/2020/LĐ-PT VỀ VIỆC “ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG”.........................................................xcvii PHỤ LỤC 04: BẢN ÁN SỐ 14/2020/LĐ-PT VỀ VIỆC “TRANH CHẤP TIỀN LƯƠNG, BẢO HIỂM XÃ HỘI, ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG”..........................................................................................................cvi PHỤ LỤC 05: BẢN ÁN SỐ 01/2021/LĐ-PT VỀ VIỆC “TRANH CHẤP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN GIỮA NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG”. .............cxviii PHỤ LỤC 06: BẢN ÁN SỐ 89/2024/LĐ-ST VỀ VIỆC “TRANH CHẤP VỀ TIỀN LƯƠNG, TRỢ CẤP THÔI VIỆC”......................................................cxxviii
ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1.3.1. Mức đóng BHXH đối với NLĐN ........................................................26
1 MỞ ĐẦU 1. Giới thiệu 1.1. Đặt vấn đề Hiện nay về cơ bản pháp luật Việt Nam đã có những quy định đảm bảo về quyền cũng như là nghĩa vụ dành cho người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo tinh thần của pháp luật quốc tế. Xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, vẫn chưa có sự thống nhất chặt chẽ và còn khác biệt tương đối trong việc điều chỉnh của pháp luật về nội dung này. Trong một số vấn đề liên quan đến hoạt động nghề nghiệp thì quyền tham gia của họ còn chưa được pháp luật Việt Nam thừa nhận. Chính vì vậy, nội dung đặt ra cần thực hiện xây dựng hành lang pháp lý nhằm hoàn thiện pháp luật để bảo đảm quyền bình đẳng của người lao động là người nước ngoài khi họ thực hiện làm việc tại Việt Nam và cũng như đưa ra chiến lược nâng cao hiệu quả trong việc thực thi quy định pháp luật đối với vấn đề này đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong xu hướng hội nhập hiện nay. 1.2. Tính cấp thiết của đề tài Theo thống kê từ tạp chí con số sự kiện “Năm 2005, số lượng người lao động nước ngoài ở Việt Nam mới có 12 nghìn người, năm 2010 là 55,4 nghìn người, năm 2015 lên tới 83,6 nghìn người và năm 2019 đạt 117,8 nghìn người. Sau 15 năm, số người lao động nước ngoài năm 2019 tăng gấp gần 10 lần so với năm 2005 và gấp 1,4 lần so với năm 2015. Số liệu thống kê cho thấy, năm 2019, NLĐNN tập trung đông nhất ở vùng Đông Nam bộ là 54,6 nghìn người, trong đó thành phố Hồ Chí Minh 16,1 nghìn người và cao nhất cả nước là Bình Dương 21,6 nghìn người. Tiếp đó, ở khu vực Đồng bằng sông Hồng 35,4 nghìn người, trong đó cao nhất là Hà Nội là 10,7 nghìn người”1. Trong xu hướng hội nhập quốc tế ngày càng tiến bộ và từ khi thực hiện chính sách đổi mới nền kinh tế Việt Nam cơ bản đã chuyển sang nền kinh tế thị trường. Cùng 1 Tạp chí Con số sự kiện (2021) Lao động nước ngoài ở Việt Nam qua con số thống kê, https://consosukien.vn/lao- dong-nuoc-ngoai-o-viet-nam-qua-con-so-thong-k.htm, truy cập ngày 25/7/2025.
2 với đó, trên thị trường lao động cũng xuất hiện dòng chuyển lao động từ Việt Nam sang nước ngoài và ngược lại. Việc thu hút người lao động nước ngoài vào làm việc được đánh giá là một cách thức để gia tăng sự phát triển của nền kinh tế. Hiện nay, thị trường lao động Việt Nam ngày càng có sự tham gia của người lao động nước ngoài. Đa dạng không chỉ về quốc tịch mà còn phong phú cả về nghề nghiệp, chuyên môn và độ tuổi. NLĐNN góp phần cung cấp đội ngũ nhân lực chất lượng, bù đắp những khoảng trống mà hiện nay lực lượng nhân sự Việt Nam đang bị thiếu hụt. Trên thế giới đã có rất nhiều quốc gia phát triển khi áp dụng mô hình tuyển dụng NLĐNN vào làm việc cho nên họ đã rất chú trọng và thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ. Và không ngoại lệ, Việt Nam cũng đang xây dựng là một quốc gia với nền kinh tế năng động vì thế cho nên để bảo vệ và gìn giữ tính tích cực của NLĐNN và giảm thiểu những mặt không tích cực có thể nảy sinh trong khi sử dụng NLĐNN làm việc tại Việt Nam thì nước ta ban hành các chính sách, những điều khoản pháp luật điều chỉnh về đối tượng trên. Về tổng thể, các quy định tập trung xoay quanh những nội dung cốt lõi như điều kiện về tuyển dụng, cấp giấy phép lao động,… Song lợi ích của nhóm này vẫn chưa được chính thức hóa mặc dù đây là yêu cầu không thể thiếu trong quá trình hội nhập, quyền và nghĩa vụ của nhóm đối tượng NLĐNN vẫn chưa được rõ nét trong các hệ thống các văn bản hiện nay. Vì lẽ đó, việc nghiên cứu pháp luật về quyền và nghĩa vụ NLĐNN tại Việt Nam giữa bối cảnh hiện nay là rất cần thiết vì một số lý do sau đây: Thứ nhất, về NLĐNN làm việc tại Việt Nam đồng thời thuộc nhóm được tuyển dụng nhưng cũng có thể là là đối tượng quản lý và hợp đồng lao động chính là hình thức pháp lý rõ nhất trong việc làm rõ mối quan hệ lao động về các quyền và nghĩa vụ của NLĐNN. Pháp luật hiện hành xây dựng nhiều quy định để điều chỉnh quyền và nghĩa vụ NLĐNN khi làm việc tại Việt Nam vẫn chưa đạt hiệu quả cao trong quá trình thực hiện dẫn đến nhóm đối tượng này chưa được bảo vệ một cách thống nhất và đâu đó cũng chính đối tượng này có những hành vi vi phạm pháp luật lao động Việt Nam hiện hành nhưng chưa có chế tài xử lý cụ thể hơn.
3 Thứ hai, trong quá trình mở cửa nền kinh tế thị trường như hiện nay thì Việt Nam không chỉ là nơi thu hút đầu tư của các doanh nghiệp mà còn là nơi thu hút cả về nhân lực là người lao động nước ngoài đến làm việc. Tuy nhiên, việc tuyển dụng người lao động nước ngoài giới hạn cho lao động có trình độ. Hệ thống pháp luật hiện hành ở phần lớn có thể hỗ trợ NLĐNN tuy vậy việc giám sát nghiêm ngặt để cân bằng giữa nguồn nhân lực trong và ngoài nước là điều cần thiết. Thứ ba, pháp luật hiện hành về người lao động nước ngoài tại Việt Nam vẫn còn mâu thuẫn với quy định của các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Cũng như bên cạnh đó ý thức chấp hành pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế chính vì thế cần phải có các giải pháp nhằm nâng cao việc nhận thức chấp hành các quy định của pháp luật dành cho chủ thể là NLĐNN làm việc Việt Nam. Với những lý do trình bày trên, tác giả nhận thấy việc hoàn thiện khung pháp lý về quyền và nghĩa vụ cho đối tượng là người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam là một nhu cầu cần thiết. Vì vậy cho nên, tác giả lựa chọn đề tài “Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn Thạc sĩ của mình. 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2.1. Đối tượng nghiên cứu Luận văn xác định đối tượng nghiên cứu là những quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài và những quan hệ xã hội có liên quan về NLĐNN tại Việt Nam. Tập trung nghiên cứu những quy định liên quan đến quyền và nghĩa vụ của NLĐNN tại Việt Nam thông qua các văn bản quy phạm pháp luật lao động Việt Nam hiện nay và các văn bản nước ngoài mà trong đó Việt Nam có tham gia với tư cách là thành viên. Phụ thuộc vào từng nội dung và yêu cầu, trong luận văn sẽ phân tích và đưa ra tình hình thực hiện, những vướng mắc, bất cập trong các quy định của pháp luật. Từ đó, đưa ra những quan điểm khoa học, cái nhìn khách quan bài học
4 kinh nghiệm và một số giải pháp để hoàn thiện khung pháp lý cho pháp luật Việt Nam trong việc triển khai các vấn đề liên quan đến NLĐNN. 2.2. Phạm vi nghiên cứu Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam là một vấn đề khá rộng, không chỉ bao gồm quy định pháp luật lao động mà còn các quy định về dân sự, thương mại… Do đó, phạm vi nghiên cứu của luận văn này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu và phân tích vấn đề về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN làm việc tại Việt Nam dựa trên các quy định của pháp luật lao động Việt Nam hiện hành. - Phạm vi về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN làm việc tại Việt Nam. Thực tiễn áp dụng pháp luật được nghiên cứu thông qua các phán quyết của Tòa án ở một số địa phương như ở Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương… đây là những nơi đa phần tập trung lượng lớn người lao động nước ngoài có liên quan đến các tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN làm việc tại Việt Nam. - Phạm vi về thời gian: Từ năm 2015 đến nay, tác giả nghiên cứu dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật lao động Việt Nam hiện hành, các quy định trong các điều ước quốc tế mà trong đó Việt Nam có tham gia với tư cách là thành viên. Những văn bản quy phạm pháp luật trước đó được chỉ ra nhằm mục đích so sánh, đối chiếu và phân tích với những quy định hiện hành. 3. Mục tiêu của đề tài 3.1. Mục tiêu tổng quát Luận văn có mục tiêu tổng quát nhằm nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về người lao động nước ngoài tại Việt Nam một cách toàn diện có hệ thống. Làm sáng tỏ các vấn đề nền tảng pháp lý liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam. Từ việc đánh giá những điểm bất cập của pháp luật hiện hành, luận văn thảo luận để đưa ra các kiến nghị về định hướng, đề xuất giải pháp bổ sung một số quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam góp phần
5 hoàn thiện pháp luật về vấn đề trên theo hướng phù hợp với sự phát triển của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay. 3.2. Mục tiêu cụ thể Với mục tiêu tổng quát nêu trên, đề tài được thực hiện với một số mục tiêu cụ thể như sau: Thứ nhất, nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN tại Việt Nam như: khái niệm, nội dung pháp luật về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN làm việc tại Việt Nam, cùng với đó nghiên cứu một số quy định của pháp luật nước ngoài để so sánh. Thứ hai, phân tích và đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN làm việc tại Việt Nam trên cơ sở thực tiễn áp dụng, qua đó xác định những hạn chế và bất cập trong quá trình thực hiện nhằm đề xuất giải pháp hoàn thiện. Thứ ba, đề xuất kiến nghị hoàn thiện các nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ của NLĐNN làm việc tại Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật. Góp phần thúc đẩy quá trình phát triển thị trường lao động nói riêng và nền kinh tế nói chung. 4. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả tập trung sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, quan điểm, chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam như hiện nay. Đồng thời tác giả dự kiến vận dụng và kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, cụ thể như sau: - Phương pháp phân tích: Hầu hết phần lớn trong mọi nội dung của luận văn đều được sử dụng nhằm để làm sáng tỏ, phân tích và tìm hiểu các vấn đề lý luận, các quy định của pháp luật cũng như thực tiễn thực hiện, cũng như là các yêu cầu của việc hoàn thiện quy định pháp luật từ việc đưa ra những kiến nghị chỉnh sửa và bổ sung một số quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ NLĐNN làm việc tại Việt Nam theo định hướng và nhiệm vụ mà luận văn đã đặt ra.
6 - Phương pháp tổng hợp: Là phương pháp liên kết, sắp xếp các tài liệu, thông tin từ những vấn đề đã được phân tích từ đó tổng hợp, thu thập và đánh giá các quan điểm khác nhau về nhận thức khoa học xung quanh các khái niệm, quy phạm pháp luật liên quan đến pháp luật về quyền và nghĩa vụ của NLĐNN làm việc tại Việt Nam. - Phương pháp so sánh: Phương pháp này tác giả chủ yếu sử dụng để so sánh các quy định của Bộ luật Lao động, đánh giá những ưu – khuyết điểm của pháp luật hiện hành. Ngoài ra, tác giả còn đặt các quy định của pháp luật Việt Nam trong mối liên hệ với pháp luật quốc tế mà Việt Nam tham gia với tư cách là thành viên cũng như pháp luật các nước trên thế giới để có kết quả nghiên cứu từ đó đưa ra những kinh nghiệm và đề xuất một cách toàn diện và phù hợp hơn. Ngoài các phương pháp kể trên, trong quá trình nghiên cứu tác giả cũng sử dụng một số phương pháp khác để tìm ra những nguyên nhân và mặt hạn chế của vấn đề để đưa ra các giải pháp thích hợp khắc phục những hạn chế trong quá trình thực hiện pháp luật. Bên cạnh đó, tác giả còn kế thừa và sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học của các tác giả trong và ngoài nước làm nền tảng cho kết luận khoa học. 5. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Mối liên hệ về đề tài quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động nước ngoài tại Việt Nam trong quá trình giao thoa giữa Bộ luật Lao động 2012, Bộ luật Lao động 2019 và các luật quốc tế khác. Người lao động nước ngoài và những quy định ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của nhóm người này tại Việt Nam là một trong những nội hàm được nghiên cứu bởi các công trình dưới nhiều cách nhìn khác nhau. Trong những năm qua đã có một số các công trình nghiên cứu khoa học, đánh giá thực trạng, thực tiễn và đưa ra giải pháp, kiến nghị. Một số nghiên cứu như sau: - Trần Thuý Hằng (2019). Pháp luật điều chỉnh quan hệ lao động của người lao động nước ngoài tại Việt Nam trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, Luận án Tiến sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. Luận án phân tích sâu vào những vấn đề pháp lý về về quan hệ lao động của NLĐNN. Giải thích các vấn đề tiếp nhận và quản lý nhóm NLĐNN. Qua đó, tác giả đưa
7 ra một số kiến nghị và giải pháp cụ thể để điều chỉnh những quy định của pháp luật. - Nguyễn Thu Ba (2017). Hợp đồng lao động đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, Luận án Tiến sĩ, Học viện Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Trong luận án có nhận định: “pháp luật lao động áp dụng cho người lao động nước sở tại và pháp luật lao động áp dụng với NLĐNN khi họ được phép vào làm việc tại một quốc gia được nhận định là không được có sự tách biệt”2. Luận án cho rằng những quy định về HĐLĐ đối với NLĐNN cần được xây dựng dựa trên nền cốt lõi của luật lao động về HĐLĐ. Khi NLĐNN thoả mãn các yêu cầu để làm việc tại một quốc gia theo hợp đồng lao động thì sẽ chính thức tham gia vào quan hệ pháp luật lao động và có đầy đủ quyền cũng như nghĩa vụ theo pháp luật. Từ đó tác giả đã đưa ra các kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện hơn khung pháp lý về việc thực hiện hợp đồng lao động đối với NLĐNN làm việc tại Việt Nam. - Trần Thu Hiền (2011). Pháp luật về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả đã đề cập các vấn đề xoay quanh sử dụng NLĐNN tại Việt Nam. Luận văn tập trung sâu vào các thực trạng mà pháp luật Việt Nam còn những vấn đề bất cập. Từ đó, đưa ra nhiều bất cập cũng như kiến nghị đối với việc định hướng hoàn thiện pháp luật về vấn đề sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam. - Lê Thị Nhàn (2016). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế, Luận văn Thạc sĩ Luật học. Tác giả nghiên cứu tổng quát về việc làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực trạng NLĐNN đang làm việc tại Việt Nam hiện nay. Phân tích một cách có hệ thống nền tảng lý luận về người lao động nước ngoài nói chung trong pháp luật quốc tế và 2 Nguyễn Thu Ba (2017). Hợp đồng lao động đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, Luận án Tiến sĩ, Học viện Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
8 pháp luật Việt Nam. Trên cơ sở đó, tập trung làm rõ về các quy định hiện nay, thực trạng người lao động nước ngoài từ đó đánh giá rút ra kết luận, một số kiến nghị như: “cần sử dụng thống nhất khái niệm người lao động nước ngoài; cần xây dựng riêng về luật quản lý người lao động nước ngoài tại Việt Nam thay vì những hình thức pháp lý chỉ dừng lại là Nghị định của Chính phủ…” - Trần Thị Xuân Hương (2017). Thực hiện pháp luật về quản lý lao động nước ngoài ở tỉnh Quảng Ngãi, Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Tác giả đưa ra một số kiến nghị và giải pháp dựa trên cơ sở nghiên cứu, phân tích lý luận về quản lý lao động người nước ngoài, thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam và từ thực trạng thực hiện vấn đề này tại Quảng Ngãi. - Đào Ngọc Dũng (2018). Pháp luật về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam, qua thực tiễn tại tỉnh Quảng Trị, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật, Đại học Huế. Luận văn đã tổng quan lại nhiều vấn đề lý luận trong pháp luật về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam như đưa ra khái niệm, đặc điểm, nội dung pháp luật về sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam. Tác giả đã đưa ra các đánh giá kết luận về mặt hạn chế và những kết quả đạt được trong việc thực hiện vấn đề này. Từ đó đưa ra kiến nghị giải pháp như cần phải khắc phục những bất cập để xử lý các câu chuyện còn tồn đọng, hoàn thiện pháp luật để bảo vệ quyền lợi người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam để đảm bảo dung hoà mối quan hệ giữa các chủ thể với nhau. Và đảm bảo tính linh hoạt trong quy định pháp luật phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. - Phạm Thị Kiều Trang (2020). Pháp luật về hợp đồng lao động đối với người nước ngoài làm việc tại Việt Nam và thực tiễn thực hiện tại thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Luật Hà Nội. Tác giả chỉ ra các vấn đề về HĐLĐ đối với người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Đánh giá, phân tích từ thực tiễn tại thành phố Hà Nội. Tác giả đã đưa ra được những mặt còn hạn chế và đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu
9 quả thi hành pháp luật thông qua các nội dung như: cần phải đảm bảo đầy đủ nhóm các nguyên tắc chung và nguyên tắc đặc thù. Khi xây dựng và điều chỉnh khung hành lang pháp lý phải đảm bảo phù hợp với chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và phù hợp với nền kinh tế thị trường hiện nay; Bên cạnh đó phải đảm bảo phù hợp với tiêu chuẩn lao động quốc tế và các cam kết mà Việt Nam đã tham gia… Ngoài ra, còn một số bài báo và nghiên cứu khác cũng đề cập đến thực trạng người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam như: - Cao Nhất Linh (2009). “Bảo vệ quyền, lợi ích của người lao động nước ngoài tại Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, 5(142). Theo pháp luật Việt Nam, người nước ngoài được hiểu “là người không có quốc tịch Việt Nam”3. Do đó, NLĐNN tại Việt Nam được hiểu là người lao động trên lãnh thổ Việt Nam nhưng không có quốc tịch Việt Nam. Về mặt pháp lý, người nước ngoài làm việc cho các doanh nghiệp Việt Nam được hưởng chế độ phúc lợi ngang như người lao động trong nước trong quan hệ pháp luật về lao động. Tuy nhiên, trong một số lĩnh vực liên quan trực tiếp đến hoạt động nghề nghiệp như công đoàn, bảo hiểm xã hội… thì quyền tham gia của họ còn chưa được pháp luật Việt Nam thừa nhận. Chính vì thế, bài viết xoay quanh phân tích sâu hơn và đưa ra kiến nghị liên quan đến các vấn đề về công đoàn, các quyền liên quan, các chế độ bảo hiểm (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế….) - Phạm Hoàng Linh (2019). “Hoàn thiện pháp luật bảo đảm quyền bình đẳng của lao động nước ngoài trong doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, 16 (392). Bài viết tập trung xoay quanh về vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm quyền bình đẳng của lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Vì vẫn còn tồn đọng một số nguyên nhân khác nhau về những khác biệt ở các mức độ nhất định trong việc pháp luật điều chỉnh về đảm bảo quyền của người lao động là người 3 Quốc hội (2008). Luật Quốc tịch Việt Nam, ban hành ngày 13/11/2008.
Hiển thị 20 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!