Trang 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM Ngành: Tài chính - Ngân hàng NGUYỄN VIỆT ANH Hà Nội - 2021
Nội dung tài liệu
Trang 2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM Ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 8340201 Họ và tên học viên : Nguyễn Việt Anh Người hướng dẫn : TS. Nguyễn Đỗ Quyên Hà Nội - 2021
Trang 3
i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam” là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả Nguyễn Việt Anh
Trang 4
ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu trường Đại học Ngoại Thương, các thầy cô giáo Khoa sau đại học đã tạo điều kiện và giúp đỡ cho tôi hoàn thành đề tài này một cách thuận lợi nhất. Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo viên hướng dẫn TS. Nguyễn Đỗ Quyên đã nhiệt tình hướng dẫn, bổ sung và đưa ra những lời khuyên bổ ích, đồng thời tạo điều kiện để giúp tôi hoàn thành luận văn. Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể anh chị em đồng nghiệp và ban lãnh đạo Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ tôi trong việc thu thập thông tin, tài liệu để thực hiện luận văn. Xin cảm ơn bạn bè, gia đình đã giúp đỡ, chia sẻ khó khăn và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tuy nhiên, do kiến thức còn hạn hẹp và thời gian nghiên cứu thực hiện luận văn bị hạn chế nên bài làm vẫn còn nhiều thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý từ Quý thầy/cô, các anh/chị và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Học viên thực hiện Nguyễn Việt Anh
Trang 5
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................i LỜI CẢM ƠN........................................................................................................ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT....................................................................v DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ ................................................................vi TỐM TẮT LUẬN VĂN.......................................................................................vii LỜI MỞ ĐẦU........................................................................................................1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.......................10 1.1. Rủi ro tín dụng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại ......................10 1.1.1. Tín dụng ngân hàng .................................................................................10 1.1.2. Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ........12 1.2. Quản trị rủi ro tín dụng đối với cho vay khách hàng doanh nghiệp của các Ngân hàng thương mại....................................................................................................15 1.2.1. Khái niệm. ...............................................................................................15 1.2.2. Tầm quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp đối với ngân hàng thương mại ...............................................................................................18 1.2.3. Nội dung của quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp....................................................................................................... 19 1.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại các ngân hàng thương mại..............................................34 1.3. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của một số ngân hàng thương mại tại Việt Nam...............................................................................................................36 1.3.1. Kinh nghiệm của Techcombank...............................................................37 1.3.2. Kinh nghiệm của Vietinbank ...................................................................39 1.3.3. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của BIDV.......................................41 1.3.4. Bài học kinh nghiệm rút ra cho VCB Việt Nam.......................................43 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM..........................................................................45 2.1. Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam...............................................................................................................45
Trang 6
iv 2.1.1. Về hiệu quả kinh doanh ...........................................................................45 2.1.2. Về mở rộng quy mô hoạt động ................................................................48 2.1.3. Các hoạt động khác .................................................................................48 2.2. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam ...........................................................49 2.2.1. Hoạt động cho vay Khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam...............................................................................................49 2.2.2. Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam ............................53 2.3. Đánh giá chung về thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam thời gian qua ...............82 2.3.1. Những mặt đã đạt được............................................................................82 2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân trong quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam .........88 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHOVAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM ....................................97 3.1. Định hướng và mục tiêu phát triển của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đến năm 2025................................................................................................97 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam........................98 3.2.1. Nhóm giải pháp liên quan đến công tác nhận diện rủi ro tín dụng ............98 3.2.2. Nhóm giải pháp liên quan đến công tác đo lường rủi ro tín dụng .............99 3.2.3. Nhóm giải pháp liên quan đến công tác kiểm soát rủi ro tín dụng ..........100 3.2.4. Nhóm giải pháp liên quan đến công tác xử lý rủi ro tín dụng .................101 3.3. Một số kiến nghị...........................................................................................102 3.3.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam................................102 3.3.2. Kiến nghị đối với Nhà nước...................................................................103 KẾT LUẬN........................................................................................................107 TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................110
Trang 7
v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nội dung NHTM Ngân hàng Thương mại RRTD Rủi ro tín dụng KHDN Khách hàng doanh nghiệp KHDNVVN Khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ TCTD Tổ chức tín dụng NH Ngân hàng VCB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Trang 8
vi DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ Bảng 2.1. Kết quả hoạt động kinh doanh tại VCB từ 2016 - 2020..........................45 Bảng 2.2. Dư nợ cho vay tại VCB giai đoạn 2016 - 2020 ......................................48 Bảng 2.3. Dư nợ cho vay đối với KHDN tại VCB từ 2016 - 2020 .........................49 Bảng 2.4. Kỳ hạn cho vay KHDN tại VCB giai đoạn 2016 - 2020.........................50 Bảng 2.5. Tỷ trọng dư nợ cho vay theo một số loại hình DN chính........................51 Bảng 2.6. Phân loại nợ theo XHTDNB của VCB đối với KHDN...........................65 Bảng 2.7. Các bước quản lý rủi ro tín dụng............................................................69 Bảng 2.8. Phân loại nợ vay KHDN tại VCB giai đoạn 2016 - 2020 .......................75 Bảng 2.8. Dư nợ xấu KHDN các ngành tại VCB từ 2016 - 2020 ...........................79 Hình 1.1: Sơ đồ quản trị RRTD đối với cho vay KHDN ........................................22 Hình 2.1. Cơ cấu cho vay KHDN tại VCB giai đoạn 2016 -2020...........................52 Hình 2.2. Cho vay KHDN có TSBĐ tại VCB giai đoạn 2016 -2020 ......................53 Hình 2.3. Sơ đồ Mô hình tổ chức quản lý RRTD tại VCB .....................................54 Hình 2.4. Tỷ lệ nợ quá hạn tại VCB giai đoạn 2016 - 2020....................................76 Hình 2.5. Tỷ lệ nợ xấu tại VCB giai đoạn 2016 - 2020 ..........................................77 Hình 2.6. Nợ xấu KHDN theo từng phân khúc khách hàng từ 2016 - 2020............78 Hình 2.7. Nợ xấu của các NHTM từ 2017 - 2020 ..................................................81 Hình 2.8. Tỷ lệ nợ xấu tại NHTM từ 2017 - 2020 ..................................................82
Trang 9
vii TỐM TẮT LUẬN VĂN Tín dụng là hoạt động quan trọng nhất của các ngân hàng thương mại, nó phản ánh hoạt động đặc trưng của ngân hàng, chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, mang lại nhiều thu nhập nhất song cũng mang lại rủi ro cao nhất cho ngân hàng. Trong bối cảnh môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, một số Ngân hàng Thương mại Cổ phần đã coi chính sách mở rộng tín dụng là một giải pháp để thu hút khách hàng, chiếm lĩnh thị phần. Là một NHTM nhà nước đi đầu trong công tác quản trị rủi ro so với các NHTM khác trong hệ thống, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) luôn nỗ lực vận động thay đổi để ngày càng hoàn thiện dần quá trình tái cơ cấu theo hướng tích cực và tiến tới những tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế để trở thành NHTM hiện đại trong khu vực và trên thế giới. Luận văn “Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam” được thực hiện để trả lời các câu hỏi trên. Tác giả nghiên cứu thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank trong giai đoạn 2016 - 2020. Luận văn sử dụng các phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, phương pháp phỏng vấn, phương pháp diễn dịch quy nạp. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về các khái niệm, đặc điểm tín dụng, hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại. Tiến hành nghiên cứu kinh nghiệm của một số ngân hàng trong nước, đưa ra những bài học kinh nghiệm để Vietcombank phát triển hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong thời gian tới. Dựa vào các số liệu nội bộ và dữ liệu ngoại vi từ truyền thống, báo chí, ti vi... làm rõ thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank. Từ đó, xác định được những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của các hạn chế kiềm hãm hoạt động quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank. Cuối cùng, tác giả đưa ra các giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank. Bên cạnh đó, đề xuất một vài kiến nghị với Ngân hàng Nhà Nước và cơ quan Chính phủ và cá Bộ, ngành có liên quan nhằm giúp cho công tác quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại nói chung và Vietcombank nói riêng ngày càng phát triển hơn và mang đến cho khách hàng cá nhân sự trải nghiệm dịch vụ tín dụng tốt nhất.
Trang 10
1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong thời gian qua, kinh tế thế giới phục hồi chậm hơn dự báo, trong nước, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, tăng trưởng kinh tế có bước phục hồi, nhưng môi trường kinh doanh, năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp; tổng cầu yếu, tín dụng tăng trưởng chậm; hoạt động của doanh nghiệp và hệ thống ngân hàng gặp nhiều khó khăn, nợ quá hạn, nợ xấu tăng cao, xử lý chậm; hoạt động ngân hàng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Mặt khác, vấn đề nợ xấu của các TCTD hiện nay đang rất nóng bỏng. Chính Phủ và Nhà Nước đã và đang đưa ra nhiều giải pháp để tháo gỡ. Song nợ xấu tính đến 30/12/2020 tăng cao so với cùng kì năm ngoái. Cụ thể, VCB có tổng nợ xấu là 5.380 tỷ đồng, tăng so với 4.942 tỷ đồng vào đầu năm 2020. Trong khi đó, tổng số nợ xấu của VCB là 7.757 tỷ đồng (đầu năm là 7.137 tỷ đồng), trong đó nợ có khả năng mất vốn là 5.414 tỷ đồng. Qua phân tích số liệu nợ xấu trong cho vay KHDN chiếm khoảng 60% - 70% trong tổng rủi ro hoạt động ngân hàng. Nếu không quản trị rủi ro tốt thì NHTM Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ giải thể, sáp nhập. Bằng chứng là thời gian qua tại Việt Nam đã có 5 ngân hàng phải sáp nhập hoặc bị mua lại với giá 0 đồng. Tại vì hoạt động ngân hàng, tín dụng là nghiệp vụ quan trọng nhất, nó mang lại nguồn thu nhập chính để duy trì hoạt động cho bộ máy quản lý, đồng thời tích lũy lợi nhuận cho ngân hàng. Vì vậy, vấn đề hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng nói chung, quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp đang là vấn đề cấp thiết trên cả phương diện lý thuyết và thực tiễn. Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB) trong thời gian vừa qua có tốc độ tăng trưởng tín dụng không ngừng tăng cao. Tuy nhiên một trong những hệ lụy đi theo đó chính là tình trạng nợ xấu tăng cao do các khoản vay lớn của các doanh nghiệp tới thời kỳ thanh toán không thực hiện đúng kỳ hạn đã cam kết với ngân hàng. Nợ xấu không còn đơn thuần là một khoản rủi ro tín dụng mà NHTM phải gánh chịu trong quá trình cho vay, nó còn trì hoãn sự hồi phục của nền kinh tế
Trang 11
2 Việt Nam. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản trị rủi ro, VCB đã có sự quan tâm và chú trọng hoạt động quản trị rủi ro nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong xu thế mở cửa thị trường dịch vụ tài chính theo cam kết quốc tế, giảm thiểu những thiệt hại, hạn chế rủi ro cho khách hàng và cho ngân hàng. VCB là một trong những ngân hàng lớn trong khối Ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Với cơ cấu thu nhập chiếm phần lớn trong tổng thu nhập, hoạt động cho vay đối với KHDN tại VCB có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược kinh doanh, nhưng đồng thời cũng là hoạt động mang lại nhiều rủi ro nhất cho ngân hàng. Do đó, công tác quản trị rủi ro tín dụng nói chung và quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay KHDN nói riêng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Tuy nhiên trên thực tế, công tác này vẫn còn nhiều thiếu sót, hạn chế. Đặc biệt, diễn biến môi trường kinh tế vĩ mô khó khăn, phức tạp và khó lường của tình hình xã hội... đặt ra tính cấp bách đối với VCB trong việc tiếp tục nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng và đặt ra yêu cầu nếu không nghiên cứu thì sẽ có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng. Vì vậy việc nghiên cứu về Quản trị rủi ro Tín dụng trong hoạt động cho vay KHDN tại VCB là hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển ổn định bền vững giữ vững thương hiệu, nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của ngân hàng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Xuất phát từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu, đánh giá đúng thực trạng và tìm ra các giải pháp phù hợp, khả thi nhằm tăng cường, hoàn thiện, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay KHDN tại VCB là hết sức cần thiết. Do vậy, tôi đã chọn đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam” để tiến hành nghiên cứu. 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong nền kinh tế thị trường, quản trị RRTD trong các Ngân hàng là vấn đề đã được Chính phủ mỗi quốc gia, các nhà khoa học, các nhà kinh tế...đặc biệt quan tâm. Xét về tổng thể sự sụp đổ của một ngân hàng trên thế giới có thể ảnh hưởng sâu rộng tới ngân hàng tại các quốc gia trên phạm vi toàn cầu. Vì thế đã có nhiều
Trang 12
3 chính sách, công trình nghiên cứu khoa học, các bài viết, diễn đàn, hội thảo...về RRTD, quản trị RRTD nhằm đối phó với RRTD trong các ngân hàng như sau: 2.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu của Berger và DeYoung (1997) lập luận hiệu quả thấp quan hệ cùng chiều với sự gia tăng rủi ro tín dụng trong tương lai. Nghiên cứu cho rằng quản lý kém liên quan đến các kỹ năng kém trong chấm điểm tín dụng, thẩm định TSBĐ và cam kết giám sát khách hàng vay nợ. Nghiên cứu tìm thấy các bằng chứng thực nghiệm về giả thuyết “Quản lý kém”, ngụ ý nguyên nhân từ hiệu quả thấp dẫn đến RRTD. Nghiên cứu kiểm tra giả thuyết trên gồm các NHTM của Mỹ trong giai đoạn 1985-1994 và kết luận hiệu quả giảm dẫn đến gia tăng các khoản vay có vấn đề trong tương lai. Theo Podpiera và Weill (2008) tiếp tục kiểm dịnh mối quan hệ giữa hiệu quả và RRTD trong ngành ngân hàng tại Séc giai đoạn 1994- 2005. Nghiên cứu cũng cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ ngược chiều giữa hiệu quả giảm và RRTD trong tương lai. Bên cạnh đó, tỷ lệ nợ xấu trong quá khứ cũng được Salas và Saurina (2002), Klein (2013) sử dụng để kiểm tra mối quan hệ với nợ xấu hiện tại. Các nghiên cứu cho thấy nợ xấu trong quá khứ cao thể hiện khả năng quản trị RR trong cho vay của ngân hàng kém và tác động cùng chiều với nợ xấu hiện tại. Nghiên cứu của Jin-Li Hu và cộng sự (2004) tìm thấy mối quan hệ ngược chiều giữa quy mô ngân hàng và RRTD ngân hàng. Lập luận của các tác giả cho rằng các ngân hàng lớn có hệ thống quản trị rủi ro tốt hơn và đương nhiên những ngân hàng này có nhiều cơ hội để nắm giữ danh mục cho vay ít rủi ro nhất nên có thể hạn chế được RRTD hơn những ngân hàng có quy mô nhỏ. Theo Wang, Y. (2013) đánh giá về quản trị RRTD với các NHTM ở Trung Quốc được tiếp cận từ phía khách hàng bằng việc phân tích các chỉ tiêu tài chính, phi tài chính của khách hàng, tìm nguyên nhân dẫn tới sự thất bại trong kinh doanh của khách hàng để từ đó các ngân hàng đưa ra chính sách nhằm hạn chế RRTD. Nghiên cứu của Afande, F.O, (2014) cho rằng qua việc phân tích chính sách tín dụng và quản trị RRTD tại NHTM ở Kenya đã chỉ ra rằng để hệ thống quản trị rủi ro của ngân hàng có hiệu quả là việc ngân hàng phải thiết lập một chính sách tín dụng cụ thể, rõ ràng, thực
Hiển thị 12 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!