Trang 1
iii TÓM TẮT Tiêu đề: Pháp luậ t lao động Việ t Nam về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động. Luậ n văn tậ p trung nghiên cứ u những những quy định củ a pháp luậ t về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động theo pháp luậ t lao động Việ t Nam như: Căn cứ đơn phương; thủ tục đơn phương; hậ u quả pháp lý củ a đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động trái luậ t từ phía ngư ời lao động và ngư ời sử dụng lao động mà không đi sâu nghiên c ứ u quy định củ a pháp luậ t hiệ n hành về thẩm quyền giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động. Luậ n văn làm rõ khái ni ệ m, đặc điểm đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động và giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động, cũng như sự cần thiết củ a điều chỉnh pháp luậ t về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động. Trên cơ sở tìm hiểu thự c trạng pháp luậ t, thự c tiễn áp dụng pháp luậ t, đề tài cũng ch ỉ ra những bấ t cậ p, hạn chế, vướ ng mắc về quy định củ a pháp luậ t, từ đó đưa ra nh ững kiến nghị hoàn thiệ n pháp luậ t lao động Việ t Nam về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động. Từ khóa: Đơn phương ch ấ m dứ t hợ p đồ ng lao động; Người lao động; Người sử dụng lao động
Trang 2
iv ABSTRACT Title: Labor law of Vietnam on the settlement of labor disputes in the case of unilateral termination of the labor contract. Settlement of labor disputes in case of unilateral termination of labor contracts according to Vietnamese labor law. The thesis focuses on studying the provisions of the law on the settlement of labor disputes in the case of unilateral termination of the labor contract according to the labor law of Vietnam such as: Unilateral grounds; unilateral proceedings; legal consequences of unilaterally unlawfully terminating labor contracts from employees and employers without in-depth study of current law provisions on the competence to settle labor disputes in schools unilateral termination of the labor contract. The thesis clarifies the concept and characteristics of unilateral termination of labor contracts and settlement of labor disputes in the case of unilateral termination of labor contracts, as well as the necessity of adjusting the law on dispute settlement. employees in case of unilateral termination of the labor contract. On the basis of understanding the current situation of the law, the practice of applying the law, the topic also points out the shortcomings, limitations and problems in the provisions of the law, thereby making recommendations to improve the law on law. settle labor disputes in case of unilateral termination of labor contracts. Keywords: Unilateral termination of labor contract; Workers; Employers.
Trang 3
v DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT BHTN: Bả o hiểm thấ t nghiệ p BHXH: Bả o hiểm xã hội BHYT: Bả o hiểm y tế BLDS 2015: Bộ luậ t Dân sự năm 2015 BLLĐ 1994: Bộ luậ t Lao động năm 1994 BLLĐ 2002: Bộ luậ t Lao động sửa đổ i, bổ sung năm 2002 BLLĐ 2007: Bộ luậ t Lao động sửa đổ i, bổ sung năm 2007 BLLĐ 2012: Bộ luậ t Lao động năm 2012 BLLĐ 2019: Bộ luậ t Lao động năm 2019 BLTTDS 2004: Bộ luậ t Tố tụng dân sự năm 2004 BLTTDS 2011: Bộ luậ t Tố tụng dân sự sửa đổ i năm 2011 BLTTDS 2015: Bộ luậ t Tố tụng dân sự năm 2015 CHXHCNVN: Cộng hòa xã hội chủ nghĩ a Việ t Nam CP: Chí nh phủ CTCP: Công ty cổ phần HĐBT: Hội đồ ng Bộ trưởng HĐLĐ: Hợ p đồ ng lao động HĐNN: Hội đồ ng Nhà nướ c HĐTP: Hội đồ ng Thẩm phá n ILO: International Labour Organization Tổ chứ c Lao động Quố c tế. LDN 2012: Luậ t Doanh nghiệ p 2012 LĐTBXH: Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội NĐ: Nghị định NLĐ: Người lao động NQ: Nghị quyết NSDLĐ: Người sử dụng lao động QHLĐ: Quan hệ lao động TAND: Tòa án nhân dân
Trang 4
vi TANDTC: Tòa án nhân dân tố i cao TCLĐ: Tranh chấ p lao động TNHH: Trách nhiệ m hữu hạn TT: Thông tư UBTVQH: Ủy ban thường vụ Quố c hội VCCI: Vietnam Chamber of Commerce and Industry Phòng thương mại và Công nghiệ p Việ t Nam
Trang 5
vii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN……………………………………………………………………...i LỜI CẢM ƠN………………………………………………………………………...ii DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT………………………………………….v LỜI MỞ ĐẦU…………………………………………………………………………1 CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP DO ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG…………………………………………...10 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG……………………………………………………………….10 1.1.1. Khái niệ m về quyền đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động..................10 1.1.2. Đặc điểm về quyền đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động...................15 1.1.3. Căn cứ đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động.......................................17 1.1.4. Trình tự , thủ tục khi đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ.....................................19 1.1.5. Hậ u quả pháp lý do đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ trái pháp luậ t................22 1.2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP DO ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HĐLĐ………………………………24 1.2.1 Khái niệ m, đặc điểm pháp luậ t giả i quyết tranh chấ p về đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động...........................................................................................24 1.2.2 Điều chỉnh pháp luậ t giả i quyết tranh chấ p chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động...27 Kết luận Chương 1…………………………………………………………………..33 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP DO ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HĐLĐ VÀ KIẾN NHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT…………………………………………………………………………………34 2.1. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CĂN CỨ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ KIẾN NGHỊ ………………………………………………………………...…………….34 2.1.1. Quy định củ a pháp luậ t về căn cứ đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ...............34
Trang 6
viii 2.1.2. Thự c tiễn áp dụng pháp luậ t về căn cứ đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động .......................................................................................................................41 2.1.3. Kiến nghị hoàn thiệ n pháp luậ t về căn cứ đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động..................................................................................................................56 2.2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HĐLĐ TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HĐLĐ VÀ KIẾN NGHỊ …………………………………….…….58 2.2.1 Quy định pháp luậ t về thủ tục đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ......................58 2.2.2 Thự c tiễn áp dụng pháp luậ t về căn cứ đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ để giả i quyết tranh chấ p trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ........................64 2.2.3 Kiến nghị hoàn thiệ n pháp luậ t về thủ tục đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động.................................................................................................................69 2.3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HQPL DO ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HĐLĐ TRÁI PHÁP LUẬT VÀ KIẾN NGHỊ ……….………………………………….………………71 2.3.1 Quy định củ a pháp luậ t về hậ u quả pháp lý do đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ trái pháp luậ t để áp dụng trong giả i quyết tranh chấ p khi đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ……….………………………………….…………...………….………...71 2.3.2 Thự c tiễn áp dụng pháp luậ t về hậ u quả pháp lý do đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động trái pháp luậ t trong giả i quyết tranh chấ p...............................73 2.3.3 Kiến nghị hoàn thiệ n pháp luậ t về hậ u quả pháp lý do đơn phương chấ m dứ t HĐLD trái pháp luậ t..............................................................................................78 Kết luận Chương 2…………………………………………………………………..90 KẾT LUẬN…………………………………………………………………….…….92 DANH MỤC TÀ I LIỆU THAM KHẢO……………………………………….…..93
Trang 7
1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Khi xã hội có nhu cầu sử d ụng sức la o động thì sẽ tạo nên QHLĐ. Ở đó, các bên thực hiện một giao dịch đặc b iệt không như những quan hệ dân k hác, mà diễn ra trong quá trình sức lao động của NLĐ được đưa vào sử dụng. QHLĐ giữa NLĐ làm công với NSDLĐ được hình thành trên cơ sở HĐLĐ và vì vậy qu an hệ này sẽ chấm dứt khi HĐLĐ chấm dứt. Thực tiễn đã chứng minh HĐLĐ tạo thuận lợi cho các bên tro ng QHLĐ khi giao kết, thực hiện công việc theo thỏa thuận. Để đảm bảo quy ền và lợi í ch hợp pháp của các chủ thể khi một bên khô ng còn muốn tiếp tụ c thực hiệ n HĐLĐ do ý chí của họ đòi hỏi pháp luật phải có những quy định chặt ch ẽ, cụ thể về việc này, bởi hệ quả của nó đối với các bên và xã hội là không nhỏ. Hành vi đơn phương ch ấm dứt HĐLĐ sẽ giải phóng các chủ thể khỏi những quyền và nghĩa vụ đã từn g ràng buộ c họ trước đó. Và hành vi này được coi là biện pháp hữu hiệu bảo vệ các bên của QHL Đ khi có sự vi phạm cam kết trong hợp đồng, vi phạm pháp luật lao động từ phía bên kia hay các trường hợp pháp luật quy định. Bảo vệ NLĐ chống l ại tình trạng bị ch ấm dứt HĐL Đ một cách tùy tiện và đảm bảo lợi í ch hợp pháp của NSDLĐ trong các chu ẩn mực, hành lang pháp lý do nhà nước ban hành là mối quan tâm hàng đầu của pháp luật lao động các nướ c trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đảm bảo quyền và nghĩa v ụ trong trường hợp đơn phương chấm dứt HĐLĐ còn là yếu tố quan trọng góp phần cân bằng mức độ linh hoạt, năng động của thị trường l ao động. 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦ A ĐỀ TÀI Đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ củ a các chủ thể trong QHLĐ là quy ền đượ c pháp luậ t nướ c ta ghi nhậ n từ Sắc lệ nh 29/SL năm 1947 và đư ợ c đưa và o BLLĐ 1994, Luậ t sửa đổ i, bổ sung một số điều củ a BLLĐ năm 2002, 2006, 2007, 2012, 2019 và các văn bả n liên quan. Trong quá trình thự c hiệ n, BLLĐ năm 2019 và các văn b ả n hướ ng dẫ n thi hành đã b ộc lộ những bấ t cậ p, thiếu hiệ u quả thự c tế, cần nghiên cứ u, tiếp tục sửa đổ i, bổ sung nhằm hoàn thiệ n quy định về quyền đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ trong BLLĐ 2019 và đưa vào các văn b ả n hướ ng dẫ n thi hành trong thời gian tớ i nhằm hạn chế phát sinh tranh chấ p trong trường hợ p NLĐ hoặc NSDLĐ đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ trái pháp luậ t. Việ c bả o vệ quyền lợ i hợ p pháp củ a NSDLĐ và NLĐ trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ là vấ n đề không chỉ mang tính chấ t pháp lý mà còn mang ý nghĩa kinh tế, xã hội trong điều kiệ n Việ t Nam đang hội nhậ p sâu rộng và muố n làm
Trang 8
2 bạn vớ i tấ t cả các nướ c trong khu vự c và quố c tế. Đòi hỏi này đặt ra cho những người làm công tác nghiên cứ u và thự c hiệ n nhiệ m vụ phả i nắm bắt và vậ n dụng một cách hài hòa pháp luậ t lao động củ a các quố c gia vào điều kiệ n lịch sử cụ thể củ a Việ t Nam khi Việ t Nam tham gia các điều ướ c quố c tế về pháp luậ t lao động; đồ ng thời, chúng ta cũng phả i có nghĩa vụ cung cấ p các thông tin pháp luậ t cần thiết về lao động trong trường hợ p tranh chấ p lao động nói chung và đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ nói riêng đến cộng đồ ng lao động quố c tế để khi có tranh chấ p xả y ra, các chủ thể trong quan hệ lao động (là tổ chứ c, cá nhân nướ c ngoài) có cơ hội tham khả o, vậ n dụng nhằm đả m bả o quyền và nghĩa vụ củ a các bên khi xả y ra tranh chấ p. Trong cơ chế thị trường sứ c lao động là hàng hóa đ ặc biệ t quan trọng, đặc biệ t vị thế yếu thường thuộc về phía người lao động, để ngăn ngừa tình trạng lạm dụng quá đáng t ừ phía ngư ời sử dụng lao động, Luậ t lao động đã có nh ững quy định để bả o vệ quyền và lợ i ích củ a người lao động, đồ ng thời bả o vệ quyền và lợ i ích củ a người sử dụng lao động. Mặc dù quyền và nghĩa vụ củ a hai bên trong quan hệ lao động đã đượ c quy định tương đố i cụ thể nhưng các tranh chấ p lao động vẫ n xả y ra và có xu hướ ng gia tăng, đặc biệ t là tranh chấ p trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ. Trong đó, có nhiều trường hợ p là đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ trái pháp luậ t, người sử dụng lao động đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ một cách bừa bãi, vô căn cứ . Trong nhiều trường hợ p hành vi tùy tiệ n đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ củ a NLĐ, người sử dụng lao động sẽ có thể đố i mặt vớ i những rủ i ro pháp lý. Nguyên nhân chủ yếu là do chủ doanh nghiệ p chưa nắm rõ quy định pháp luậ t về đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ theo BLLĐ hiệ n hành. Khi TCLĐ trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ xả y ra, NLĐ sẽ phả i chịu thiệ t thòi về mặt pháp lý, ả nh hưởng trự c tiếp đến đời số ng củ a bả n thân, gia đình và tác động tiêu cự c đến xã hội như nghèo đói, thấ t nghiệ p và các tệ nạn xã hội khác mà gia đình củ a NLĐ phả i gánh chịu. Do vậ y, nghiên cứ u vấ n đề "Pháp luật lao động Việt Nam về giải quyết tranh chấp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động" là vấ n đề có ý nghĩa lý lu ậ n và thự c tiễn để hoàn thiệ n pháp luậ t phù hợ p vớ i yêu cầu phát triển kinh tế trong nướ c và môi trư ờng kinh tế quố c tế. 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3.1. Mục tiêu tổng quát của luận văn Mục đí ch tổ ng quát củ a việ c nghiên cứ u đề tài là nhằm hoàn thiệ n các quy định pháp luậ t lao động Việ t Nam về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động.
Trang 9
3 3.2. Mục tiêu cụ thể của luận văn Làm rõ các lý luậ n, quy định củ a pháp luậ t về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động. Phân tích thự c trạng và những bất c ập trong việc áp dụng các quy định pháp luậ t hiệ n hành vào giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động. Đề xuấ t giả i pháp hoàn thiệ n hệ thố ng pháp luậ t và nâng cao hiệ u quả thự c hiệ n pháp luậ t lao động Việt Nam về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động. 4. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Để đạt đượ c mục tiêu đặt ra khi nghiên cứu đề tài, luận văn cần trả lời được câu hỏi sau: - Một là, Căn cứ, trình tự , thủ tục và thời hạn báo trư ớ c khi đơn phương chấm dứt HĐLĐ theo pháp luật lao động được quy định ra sao? - Hai là, Giả i quyết hậ u quả pháp lý do đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luậ t như thế nào? - Ba là, Những bất c ập hi ện nay trong việ c áp dụng pháp luật lao động vào giả i quyết tranh chấ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ như thế nào? - Bốn là, Hoàn thiệ n các quy định pháp luậ t lao động Việ t Nam về giả i quyết tranh chấ p lao động trong trường hợ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ như thế nào? 5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN VĂN 5.1. Đối tượng nghiên cứu của luận văn Luận văn nghiên cứu các quy phạm pháp luật lao động và thực tiễn á p dụn g các văn bản quy ph ạm pháp luật lao động vào giải quyết tranh chấp trong trường hpợ đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ. - Quy định pháp luậ t lao động Việ t Nam về nội dung (căn cứ , trình tự ,thủ tục và hậ u quả pháp lý) củ a đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ để giả i quyết tranh chấ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ; - Thực ti ễn áp dụng pháp luật lao động Việt Nam về việc đơn phương chấm d ứt HĐLĐ trong việc gi ải quy ết tranh chấp hi ện n ay; - Các quan điểm, đường lối củ a Đả ng về xây dự ng, hoàn thiệ n nội dung pháp luậ t lao động trong việc g iải quy ết tranh chấp đơn phương chấm d ứt HĐLĐ ở Việt Nam hiện nay.
Trang 10
4 5.2. Phạm vi nghiên cứu của luận văn Pháp luậ t lao động Việ t Nam về giả i quyết tranh chấ p đơn phương chấ m dứ t hợ p đồ ng lao động là đề tài có phạm vi nghiên cứ u rộng. Tuy nhiên, trong khuôn khổ củ a một bả n luậ n văn thạc sĩ luậ t học, tác giả giớ i hạn phạm vi nghiên cứ u ở một số nội dung cụ thể sau: 5.2.1. Phạm vi nội dung Luậ n văn chỉ nghiên cứ u pháp luậ t lao động về đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ (căn cứ , thủ tục và hậ u quả pháp lý củ a đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ từ phía ngư ời lao động và ngư ời sử dụng lao động theo quy định củ a BLLĐ năm 2019 và có tham chi ếu đến các quy đ ịnh củ a BLLĐ năm 2012 do hầu hết các vụ án đều liên quan đến BLLĐ năm 2012 mặc dù đến nay bộ luậ t này đã h ết hiệ u lự c. Luậ n văn không nghiên cứ u hậ u quả pháp lý củ a đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ đúng luậ t từ phía ngư ời lao động và ngư ời sử dụng lao động theo quy định củ a BLLĐ năm 2019; Luậ n văn cũng không nghiên cứ u về thẩm quyền giả i quyết tranh chấ p. Luậ n văn không nghiên cứ u việ c đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ trong các đơn v ị sự nghiệ p công lậ p, cơ quan nhà nư ớ c, tổ chứ c chính trị - xã hội. 5.2.2. Phạm vi không gian: Luậ n văn chỉ tậ p trung nghiên cứ u đề tài này trong bố i cả nh kinh tế – xã hội củ a Việ t Nam và qua thự c tiễn áp dụng luậ t và giả i quyết tranh chấ p đơn phương chấ m dứ t HĐLĐ ở Việ t Nam, đặc biệ t là ở Tp. Hồ Chí Minh và ở một số tỉnh thành khách. Tuy nhiên, Luậ n văn này cũng so sánh v ớ i pháp luậ t quố c tế và pháp luậ t củ a một số nướ c trên thế giớ i vớ i tính chấ t tham khả o để từ đó rút ra kinh nghiệ m nhằm hoàn thiệ n pháp luậ t Việ t Nam. 5.2.3. Phạm vi thời gian: tác giả chỉ tậ p trung nghiên cứ u quy định về vấ n đề này từ khi BLLĐ năm 2012, BLLĐ năm 2019 có hiệ u lự c pháp luậ t đến nay. Các số liệ u, thông tin, vụ việ c đượ c nghiên cứ u trong phạm vi từ năm 2016 đến năm 2021. 6. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 6.1. Phương pháp luận Luậ n văn đượ c thự c hiệ n trên cơ sở phương pháp lu ậ n là chủ nghĩa M ác Lê- nin (khách quan, toàn diệ n, lịch sử cụ thể, phát triển, thự c tiễn); tư tưởng Hồ Chí Minh; Đường lố i chính sách củ a Đả ng Cộng sả n và pháp luậ t củ a Nhà nư ớ c về hình thành và phát triển nền thị trường lao động năng động, hiệ u quả , có trậ t tự , kỷ cương trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, công khai, minh bạch, chia sẻ lợ i ích; các chính sách cả i cách đ ổ i mớ i, hội nhậ p, xây dự ng QHLĐ hài hòa, ổ n định trong giai đoạn hiệ n nay và giai đoạn tiếp theo. Bên cạnh đó, đ ể tạo sự phong phú trong cách tiếp cậ n và giả i quyết
Hiển thị 10 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!