Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG CHUYỂN ĐỔI CÁC VIỆN NGHIÊN CỨU THUỘC TỔNG CỤC CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG/BQP SANG DOANH NGHIỆP KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TỪ GÓC NHÌN TÀI CHÍNH Ngành: Tài chính - Ngân hàng NGÔ NGỌC BẢO CHÂU Hà Nội - 2022
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG CHUYỂN ĐỔI CÁC VIỆN NGHIÊN CỨU THUỘC TỔNG CỤC CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG/BQP SANG DOANH NGHIỆP KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TỪ GÓC NHÌN TÀI CHÍNH Ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 8340201 Họ và tên học viên: Ngô Ngọc Bảo Châu Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Hoàng Nam Hà Nội - 2022
i LỜI CAM ĐOAN Tôi, người viết luận văn này, xin cam đoan toàn bộ nội dung của luận văn “Nghiên cứu khả năng chuyển đổi các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng/BQP sang Doanh nghiệp khoa học công nghệ từ góc nhìn tài chính” là một công trình nghiên cứu độc lập, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Vũ Hoàng Nam. Các số liệu, tài liệu tham khảo và kế thừa đều có nguồn trích dẫn rõ ràng. Kết quả nghiên cứu chưa được công bố ở bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Hà Nội, ngày 15 tháng 02 năm 2022 Tác giả luận văn Ngô Ngọc Bảo Châu
ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này một cách hoàn chỉnh, bên cạnh nỗ lực của bản thân, còn có sự hỗ trợ, động viên nhiệt tình từ quý Thầy cô, các nhà khoa học và gia đình, bạn bè trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu thực hiện luận văn thạc sĩ. Đầu tiên, tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, cùng quý Thầy cô trường Đại học Ngoại Thương đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu và tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu tại trường. Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS. Vũ Hoàng Nam – người trực tiếp hướng dẫn khoa học và luôn dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện cho tới hoàn thành nghiên cứu. Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn tới các nhà khoa học, các nhà quản lý hiện đang công tác tại các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng đã hỗ trợ tài liệu, tư vấn, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp ý kiến giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện luận văn. Tác giả kính mong quý Thầy cô, bạn bè, chuyên gia và những người quan tâm tiếp tục có ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn nữa, góp phần nâng cao khả năng chuyển đổi sang Doanh nghiệp khoa học và công nghệ của các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng nói riêng và các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội nói chung.
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................... i LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................... vii DANH MỤC HÌNH VẼ ........................................................................................ viii DANH MỤC BẢNG BIỂU..................................................................................... ix TÓM TẮT LUẬN VĂN............................................................................................x PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................................1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KHẢ NĂNG CHUYỂN ĐỔI CÁC TỔ CHỨC KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG QUÂN ĐỘI SANG DOANH NGHIỆP KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỪ GÓC NHÌN TÀI CHÍNH..........................................................................................5 1.1. Tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội.........................................5 1.1.1. Khái niệm tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội.............................5 1.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội....5 1.1.3. Đặc điểm hoạt động khoa học và công nghệ trong quân đội ..........................6 1.1.4. Trình tự xây dựng, xét duyệt đề tài khoa học và công nghệ............................6 1.1.5. Nguồn kinh phí cho các đề tài, nhiệm vụ.........................................................7 1.2. Tài chính của các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội.................8 1.2.1. Khái niệm đơn vị dự toán quân đội...................................................................8 1.2.2. Nguồn tài chính và nội dung chi của các đơn vị dự toán trong quân đội.......9 1.2.3. Hoạt động có thu tại các đơn vị dự toán trong quân đội................................ 11 1.2.4. Quản lý, phân phối, sử dụng thu nhập từ các hoạt động có thu.................... 13 1.3. Sự cần thiết chuyển đổi các tổ chức khoa học và công nghệ thuộc quân đội sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ từ góc nhìn tài chính...................15 1.3.1. Khái niệm doanh nghiệp khoa học và công nghệ.......................................... 15 1.3.2. Sự cần thiết chuyển đổi các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ từ góc nhìn tài chính........................... 16 1.4. Cơ chế tự chủ tài chính của các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội khi chuyển đổi sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ.......................17
iv 1.4.1. Mục tiêu và nội dung cơ chế tự chủ tài chính của tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội khi chuyển sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ......... 17 1.4.2. Xác định mức độ tự chủ tài chính của các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội khi chuyển sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ.................. 20 1.4.3. Các yếu tố quyết định mức độ tự chủ tài chính của các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội khi chuyển sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ. 21 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng chuyển đổi của các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ từ góc nhìn tài chính .......................................................................................................24 1.5.1. Yếu tố bên trong............................................................................................... 24 1.5.2. Yếu tố bên ngoài .............................................................................................. 28 Tiểu kết chương 1....................................................................................................33 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG CHUYỂN ĐỔI CÁC VIỆN NGHIÊN CỨU THUỘC TỔNG CỤC CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG/BQP SANG DOANH NGHIỆP KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỪ GÓC NHÌN TÀI CHÍNH .....................................................................................................................34 2.1. Tổng quan về các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng ....................................................................................................................34 2.1.1. Tổng quan về Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng....................................... 34 2.1.2. Tổng quan về các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng ........................................................................................................ 36 2.2. Thực trạng hoạt động tài chính của Viện Thuốc phóng Thuốc nổ sau khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ ....................41 2.2.1. Kết quả bước đầu của việc chuyển đổi mô hình hoạt động sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ của Viện Thuốc phóng Thuốc nổ....................................... 41 2.2.2. Cơ chế quản lý tài chính trước và sau khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ của Viện Thuốc phóng Thuốc nổ.......................... 47 2.2.3. Thuận lợi, khó khăn khi chuyển đổi mô hình hoạt động và kinh nghiệm phát triển của Viện Thuốc phóng Thuốc nổ...................................................................... 48 2.2.3. Đánh giá khả năng chuyển đổi sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ của Viện Thuốc phóng Thuốc nổ theo Nghị định 60/2021/NĐ-CP .............................. 52
v 2.3. Thực trạng khả năng chuyển đổi sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ của các viện nghiên cứu chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng từ góc nhìn tài chính......................................................................57 2.3.1. Chức năng nhiệm vụ, tổ chức biên chế của các viện nghiên cứu chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng......................................................... 57 2.3.2. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng chuyển đổi của các viện nghiên cứu chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng ........................... 58 2.3.3. Đánh giá khả năng tài chính của các viện nghiên cứu chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng.......................................................................... 63 2.4. Nguyên nhân các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục CNQP/BQP chưa thực hiện chuyển đổi sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ ...........................72 2.4.1. Nguyên nhân chủ quan .................................................................................... 72 2.4.2. Nguyên nhân khách quan ................................................................................ 73 Tiểu kết chương 2....................................................................................................74 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ ĐỂ NÂNG CAO KHẢ NĂNG CHUYỂN ĐỔI CÁC VIỆN NGHIÊN CỨU THUỘC TỔNG CỤC CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG/BQP SANG DOANH NGHIỆP KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỪ GÓC NHÌN TÀI CHÍNH................................................75 3.1. Chủ trương chuyển đổi các tổ chức khoa học và công nghệ trong quân đội sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ .......................................................75 3.1.1. Chủ trương của nhà nước ................................................................................ 75 3.1.2. Chủ trương của BQP........................................................................................ 76 3.2. Cơ hội và thách thức khi chuyển đổi các viện nghiên cứu trong quân đội thành doanh nghiệp khoa học và công nghệ.....................................................78 3.2.1. Cơ hội................................................................................................................ 78 3.2.2. Thách thức........................................................................................................ 78 3.3. Một số giải pháp nâng cao khả năng chuyển đổi các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng/BQP sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ.......................................................................................................................79 3.3.1. Các giải pháp khai thác nguồn tài chính......................................................... 79
vi 3.3.2. Các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính của các viện nghiên cứu trong Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng................................................................ 81 3.3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tài chính....................................... 84 3.4. Một số khuyến nghị nhằm nâng cao khả năng chuyển đổi các viện nghiên cứu thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng/BQP sang doanh nghiệp khoa học và công nghệ.................................................................................................90 3.4.1. Thay đổi cơ cấu tổ chức các viện nghiên cứu ................................................ 90 3.4.2. Giải pháp về tập trung nguồn kinh phí cho hoạt động khoa học và công nghệ của các viện nghiên cứu............................................................................................. 92 3.4.3. Giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu........................................................ 93 Tiểu kết chương 3....................................................................................................95 KẾT LUẬN..............................................................................................................96 TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................98
vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Giải thích 1 BQP Bộ Quốc phòng 2 CNQP Công nghiệp quốc phòng 3 DN Doanh nghiệp 4 KH&CN Khoa học và công nghệ 5 KHQS Khoa học quân sự 6 NCKH Nghiên cứu khoa học 7 NSNN Ngân sách nhà nước 8 R&D Nghiên cứu và triển khai 9 VNC Viện nghiên cứu 1 VVK Viện Vũ khí 11 VCN Viện Công nghệ 12 Viện TPTN Viện Thuốc phóng Thuốc nổ 13 Viện TKTQS Viện Thiết kế Tàu quân sự
viii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức, hoạt động của Tổng cục CNQP ........................................35 Hình 2.2: Mô hình cấp phát tài chính của Tổng cục CNQP .....................................36 Hình 2.3: Sơ đồ tổ chức, hoạt động của các VNC trong Tổng cục CNQP...............37 Hình 2.4: Phân bổ nguồn kinh phí cho nghiên cứu KH&CN của các VNC trong Tổng cục CNQP........................................................................................................39 Hình 2.5: Kết quả hoạt động dịch vụ KH&CN của các VNC trong Tổng cục CNQP năm 2017 - 2021........................................................................................................40 Hình 2.6: Sự tương quan tổng nguồn thu thường xuyên và tổng nguồn chi thường xuyên của Viện TPTN từ năm 2017 tới năm 2021...................................................56 Hình 2.7: Trình độ chuyên môn của đội ngũ nghiên cứu của 03 VNC chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục CNQP........................................................................................61 Hình 2.8: Sự tương quan tổng nguồn thu thường xuyên và tổng nguồn chi thường xuyên của các VNC chưa chuyển đổi trong Tổng cục CNQP từ năm 2016 tới năm 2020...................................................................................................................71 Hình 3.1: Cơ cấu tổ chức của các VNC thuộc Tổng cục CNQP hiện nay................91 Hình 3.2: Cơ cấu tổ chức mới để nâng cao khả năng chuyển đổi sang DN KH&CN của các VNC thuộc Tổng cục CNQP........................................................................92
ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh từ năm 2013 tới năm 2017 của Viện TPTN................................................................................................................44 Bảng 2.2: Tổng hợp nguồn thu thường xuyên của Viện TPTN từ năm 2017 tới năm 2021 của Viện TPTN ................................................................................................53 Bảng 2.3: Lãi và trích lập các quỹ từ hoạt động có thu của Viện TPTN năm 2017 tới 2021......................................................................................................................54 Bảng 2.4: Tổng hợp nguồn chi thường xuyên của Viện TPTN từ năm 2017 tới năm 2021...................................................................................................................55 Bảng 2.5: Tổng hợp nguồn thu thường xuyên của các VNC chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục CNQP........................................................................................................65 từ năm 2017 tới năm 2021 ........................................................................................65 Bảng 2.6: Chênh lệch thu - chi (trước thuế) trong các hoạt động có của các VNC chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục CNQP từ năm 2017 tới năm 2021................................67 Bảng 2.7: Phân phối kết quả hoạt động có thu của các VNC chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục CNQP từ năm 2017 tới năm 2021.............................................................68 Bảng 2.8: Tổng hợp nguồn chi thường xuyên của các VNC chưa chuyển đổi thuộc Tổng cục CNQP từ năm 2017 tới năm 2021.............................................................70
Hiển thị 11 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!