Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM TỪ HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ TOÀN DIỆN KHU VỰC (RCEP) Ngành: Quản lý kinh tế HỌ VÀ TÊN: NGUYỄN HOÀNG SƠN HÀ NỘI, NĂM 2022
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM TỪ HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ TOÀN DIỆN KHU VỰC (RCEP) Ngành: Quản lý kinh tế Mã số:8310110 Họ và tên: Nguyễn Hoàng Sơn Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thu Hằng HÀ NỘI, NĂM 2022
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thu Hằng. Số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho quá trình phân tích, đánh giá được tổng hợp hoặc tham khảo từ các nguồn khác nhau có ghi rõ nguồn gốc trích dẫn và đề cập trong mục tài liệu tham khảo. Hà Nội, ngày 12 tháng 10 năm 2022 TÁC GIẢ LUẬN VĂN
i MỤC LỤC DANH MỤC HÌNH ..............................................................................................iii DANH MỤC BIỂU ĐỒ........................................................................................iv DANH MỤC BẢNG ..............................................................................................v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT..................................................................vii TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN...........................................ix MỞ ĐẦU ................................................................................................................x CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ TOÀN DIỆN KHU VỰC...................................................................................................1 1.1. Giới thiệu Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) ..............1 1.2. Tiến trình đàm phán ...................................................................................4 1.3. Đặc điểm của RCEP ....................................................................................9 1.4. Mối quan hệ với các FTA khác .................................................................12 1.5. Nội dung cơ bản của Hiệp định.................................................................15 CHƯƠNG 2: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM KHI THAM GIA HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ TOÀN DIỆN KHU VỰC.......................................................... 27 2.1. Tổng quan hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đến các nước thành viên thuộc Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực ...................... 27 2.1.1 Cơ cấu thị trường xuất khẩu của RCEP.................................................. 27 2.1.2. Cơ cấu các ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam sang các nước RCEP.32 2.1.3. Giá trị gia tăng trong thương mại ......................................................... 36 2.2. Một số chỉ số thương mại Việt Nam với các nước RCEP ........................ 41 2.2.1. Chỉ số lợi thế so sánh ............................................................................ 41 2.2.2. Chỉ số cường độ thương mại .................................................................45 2.2.3. Chỉ số tương đồng xuất khẩu.................................................................48 2.3. Cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu của Việt Nam khi tham gia Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực............................................................ 50 2.3.1. Một số cơ hội ........................................................................................ 50 2.3.1.1. RCEP mở ra cơ hội tăng trưởng xuất khẩu...................................... 50
ii 2.3.1.2. Các hàng rào phi thuế quan không quá khắt khe.............................. 55 2.3.1.3. Gia tăng đầu vào từ nhập khẩu có chất lượng cho sản xuất xuất khẩu .................................................................................................................... 57 2.3.1.4. Tham gia vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu............................... 58 2.3.1.5. Nhiều con đường để thâm nhập các thị trường ................................ 59 2.3.2. Một số thách thức.................................................................................. 60 2.3.2.1. Bảo đảm khả năng tận dụng FTA nói chung và RCEP nói riêng...... 60 2.3.2.2. Mất lợi thế cạnh tranh nhưng ít tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới...... 63 2.3.2.3. Mức độ thích ứng của doanh nghiệp................................................ 66 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TẬN DỤNG CƠ HỘI VÀ VƯỢT QUA THÁCH THỨC ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH THAM GIA HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ TOÀN DIỆN KHU VỰC.................................................................................................68 3.1. Bối cảnh tác động đến xuất khẩu hàng hóa trong thời gian tới .............. 68 3.1.1. Diễn biến khó lường từ Covid-19 .......................................................... 68 3.1.2. Tình hình kinh tế thế giới gặp nhiều bất ổn............................................ 68 3.1.3. Tình trạng lạm phát trên toàn cầu ......................................................... 69 3.1.4. Trong nước ........................................................................................... 70 3.2. Một số giải pháp nhằm tận dụng cơ hội, khắc phục thách thức đối với xuất khẩu hàng hóa Việt Nam khi tham gia RCEP........................................ 71 3.2.1. Nhóm giải pháp về hoàn thiện, đổi mới cơ chế nhằm tận dụng cơ hội RCEP mang lại ............................................................................................... 71 3.2.2. Nhóm giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh .....................................76 3.2.2.1. Đối với Chính phủ........................................................................... 76 3.2.2.2. Đối với Doanh nghiệp.....................................................................79 3.2.3. Nhóm giải pháp tăng cường hoạt động thông tin, truyền thông trong XKHH............................................................................................................. 82 3.2.3.1. Đối với Chính phủ........................................................................... 83 3.2.3.2. Đối với Doanh nghiệp.....................................................................83 KẾT LUẬN.......................................................................................................... 85 TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................... 87
iii DANH MỤC HÌNH Hình 1: Vị trí địa lý các nước thành viên RCEP.......................................................1
iv DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1: Vị trí địa lý các nước thành viên RCEP ..................................................1 Biểu đồ 2: Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang khối RCEP giai đoạn 2016 - 2021 (tỷ USD)............................................................................................ 28 Biểu đồ 3. Giá trị gia tăng của Việt Nam, Thái Lan, Campuchia và Trung Quốc trong nhu cầu cuối cùng trong nước của RCEP năm 2015 (%)............................... 37 Biểu đồ 4. Tỷ lệ phần trăm hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam, Thái Lan, Campuchia trong hàng hóa các nước RCEP xuất khẩu sang các nước RCEP khác năm 2015 (%). .............................................................................................................................. 38 Biểu đồ 8: Tăng trưởng các ngành của Việt Nam năm 2035 với kịch bản tăng năng suất (đơn vị:triệu USD) ......................................................................................... 53
v DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các đặc điểm liên quan đến kinh tế và thương mại của các bên RCEP .......2 Bảng 2. So sánh RCEP với một số RTA khác..........................................................4 Bảng 3. Nội dung của RCEP so với các FTA khác của Việt Nam.......................... 13 Bảng 4: Điểm khác nhau của hiệp định RCEP và CPTPP...................................... 15 Bảng 5: Kim ngạch và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang từng nước tham gia Hiệp định RCEP giai đoạn 2016 - 2021 (tỷ USD)........................... 29 Bảng 6: Tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam theo hàm lượng công nghệ sang RCEP, CPTPP, Mỹ và EU28, giai đoạn 2015-2019........................................................... 31 Bảng 7: Tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam theo nhóm ngành hàng, giai đoạn 2016- 2020 ...................................................................................................................... 34 Bảng 8. Tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam theo nhóm hàng sang nhóm RCEP, giai đoạn 2016-2020.....................................................................................................35 Bảng 9. Tỷ lệ liên kết phía sau/liên kết phía trước trong GVC năm 2015............... 39 Bảng 10. Tỉ trọng giá trị giá tăng trong tổng xuất khẩu có xuất xứ từ các nước RCEP của một số ngành/hàng Việt Nam năm 2015............................................... 40 Bảng 11. Chỉ số RCA 20 ngành hàng Việt Nam xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam so với các nước thành viên Khối RCEP trong giai đoạn 2016-2020....................... 42 Bảng 12. Tỉ trọng xuất khẩu của 20 ngành hàng Việt Nam xuất khẩu hàng đầu vào Khối RCEP theo nhóm RCA giai đoạn 2016-2020 ................................................ 45 Bảng 13. Chỉ số cường độ thương mại giữa Việt Nam với ASEAN, EU27 và các nước thành viên Khối RCEP giai đoạn 2016-2020................................................. 46 Bảng 14. Chỉ số cường độ thương mại giữa ASEAN và các nước thành viên RCEP với Việt Nam giai đoạn 2016-2020........................................................................ 47 Bảng 15. Chỉ số tương đồng xuất khẩu của Việt Nam so với RCEP và ASEAN giai đoạn 2016-2020.....................................................................................................49
vi Bảng 16. Ảnh hưởng của RCEP lên GDP các nước RCEP và một số nước khác vào năm 2030............................................................................................................... 51 Bảng 17. Các FTA chung giữa Việt Nam với các nước thành viên RCEP.............. 60 Bảng 18. Tỷ lệ tận dụng C/O ưu đãi theo các hiệp định thương mại của Việt Nam qua các năm........................................................................................................... 62
vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải Giải nghĩa Hiệp định Thương mại Tự do AANZFTA ASEAN - Australia/New Zealand Hiệp định về Thương mại Hàng ACFTA hóa ASEAN - Trung Quốc Hiệp định Thương mại Tự do AHKFTA ASEAN - Hong Kong, Trung Quốc Hiệp định về Thương mại Hàng AIFTA hóa ASEAN - Ấn Độ Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn AJCEP diện ASEAN-Nhật Bản Hiệp định Thương mại Tự do AKFTA ASEAN - Hàn Quốc Hiệp định Thương mại hàng hóa ATIGA ASEAN Bilateral Investment BIT Hiệp định đầu tư song phương Treaties Hiệp định Đối tác Toàn diện và CPTPP Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương COVID-19 SAR-Cov-2 Hiệp định Thương mại Tự do Việt EVFTA Nam - Liên minh châu Âu (EU) FTA Free Trade Area Hiệp định thương mại tự do GVC Global Value Chain Chuỗi giá trị toàn cầu và khu vực International Monetary IMF Quỹ tiền tệ quốc tế Fund Investor-State Dispute Cơ chế xử lý tranh chấp giữa nhà ISDS Settlement đầu tư với Nhà nước NHTG Ngân hàng thế giới PTA Preferential Trade Hiệp định thương mại ưu đãi
viii Agreement Research and R&D Nghiên cứu và phát triển Development Regional-Global Value R-GVC Chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu Chain Regional Trade RTA Hiệp Định Thương Mại Khu Vực Agreements Sanitary and Vệ sinh an toàn thực phẩm và SPS Phytosanitary Measures kiểm dịch động thực vật Technical Barriers to Hàng rào kỹ thuật đối với thương TBT Trade mại Hiệp định Thương mại Tự do Việt UKVFTA Nam - Vương quốc Anh Phòng Thương mại và Công VCCI nghiệp Việt Nam Hiệp định Thương mại Tự do Việt VCFTA Nam - Chile Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt VJEPA Nam - Nhật Bản Hiệp định Thương mại Tự do Việt VKFTA Nam - Hàn Quốc Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU - bao gồm các nước Liên VN - EAEU bang Nga, Cộng hòa Belarus, FTA Cộng hòa Kazakhstan, Cộng hòa Armenia và Cộng hòa Kyrgyzstan) WTO World Trade Organization Tổ chức kinh tế thế giới
Hiển thị 11 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!