Đang tạo bản xem trước...
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÊ ĐĂNG HƯNG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH CHI TRẢ DỊCH VỤ MÔI TRƯỜNG RỪNG ĐẾN SINH KẾ CỦA NGƯỜI DÂN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VÕ NHAI TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THÁI NGUYÊN, NĂM 2020
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÊ ĐĂNG HƯNG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH CHI TRẢ DỊCH VỤ MÔI TRƯỜNG RỪNG ĐẾN SINH KẾ CỦA NGƯỜI DÂN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VÕ NHAI TỈNH THÁI NGUYÊN Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số ngành: 8.62.01.15 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: TS KIỀU THỊ THU HƯƠNG THÁI NGUYÊN, NĂM 2020
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi, các số liệu và kết quả thực hiện trình bày trong khóa luận là quá trình theo dõi, điều tra tại cơ sở thực tập hoàn toàn trung thực, khách quan./. XÁC NHẬN CỦA DVHD Thái Nguyên, ngày 10 tháng 05 năm 2020 NGƯỜI CAM ĐOAN Lê Đăng Hưng
ii LỜI CẢM ƠN Trong thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn tại Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, tôi luôn nhận được sự dạy dỗ, chỉ bảo, hướng dẫn tận tình, sự giúp đỡ, góp ý hết sức quý báu từ các thầy cô, cơ quan và các bạn bè đồng nghiệp. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, lời cảm ơn sâu sắc tới Cô giáo TS. Kiều Thị Thu Hương đã dành thời gian, công sức đôn đốc, tận tình chỉ dẫn, bồi dưỡng tôi trong quá trình làm đề cương luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo cùng cán bộ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Thái Nguyên, Hạt Kiểm lâm huyện Võ Nhai, UBND của 05 xã và 18 cộng đồng trên địa bàn huyện Võ Nhai đã tạo điều kiện tốt nhất để giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập tại đơn vị. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và người thân đã tạo điều kiện và động viên giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, Phòng đào tạo sau đại học và các thầy, cô trong Khoa Kinh tế đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành đề luận văn. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện nghiên cứu do trình độ và thời gian có hạn, bước đầu được làm quen với thực tế và phương pháp nghiên cứu vì thế bản luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy tôi rất mong nhận được được sự góp ý, phê bình của quý thầy cô để được hoàn thiện tốt hơn nữa./. Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày 10 tháng 05 năm 2020 Tác giả Lê Đăng Hưng
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................ii MỤC LỤC................................................................................................................. iii DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT .................................................................vi DANH MỤC CÁC BẢNG........................................................................................vii DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ......................................................................... viii MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1 1. Tính cấp thiết của đề tài ..........................................................................................1 2. Mục tiêu nghiên cứu................................................................................................3 3. Đối tượng nghiên cứu..............................................................................................4 4. Phạm vi nghiên cứu.................................................................................................4 5. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn .........................................4 Chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI......................................................5 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài ........................................................................................5 1.1.1. Một số khái niệm...............................................................................................5 1.1.2. Vai trò, đặc điểm .............................................................................................13 1.1.3. Nguyên tắc chi trả dịch vụ môi trường rừng...................................................14 1.1.4. Các hình thức chi trả dịch vụ môi trường rừng...............................................14 1.1.5. Nguyên tắc xây dựng cơ chế chi trả DVMTR ...............................................15 1.2. Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu ............................................................177 1.2.1. Kinh nghiệm chi trả DVMTR của một số quốc gia ......................................157 1.2.1.1. Các hoạt động chi trả DVMTR ở Châu Mỹ.................................................17 1.2.1.2. Hoạt động chi trả DVMTR ở Châu Âu ........................................................18 1.2.1.3. Hoạt động chi trả DVMTR ở Châu Á ..........................................................19 1.2.1.4. Đánh giá chung ............................................................................................20 1.2.2. Hoạt động Chi trả dịch vụ môi trường rừng tại Việt Nam thời gian qua........22 1.2.2.1. Chính sách triển khai thí điểm ...................................................................22 1.2.2.2. Một số bài học kinh nghiệm .....................................................................25 1.2.3. Chi trả DVMT rừng tại tỉnh Thái Nguyên ......................................................37
iv Chương 2. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.........39 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.............................................................................39 2.1.1. Điều kiện tự nhiên ...........................................................................................39 2.1.2. Tài nguyên thiên nhiên....................................................................................41 2.1.3. Dân số, nguồn nhân lực...................................................................................43 2.2. Nội dung nghiên cứu ..........................................................................................44 2.3. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................45 2.3.1. Phương pháp kế thừa.......................................................................................45 2.3.2. Phương pháp tiếp cận ......................................................................................45 2.4.3. Phương pháp cụ thể cho từng nội dung nghiên cứu........................................45 Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ..................................48 3.1. Thực trạng công tác chi trảDVMTR trênđịa bàn giaiđoạn 2017 - 2019....................48 3.1.1. Chức năng, nhiệm vụ ......................................................................................48 3.1.2. Diện tích và tiềm năng chi trả DVMTR tại tỉnh Thái Nguyên ................49 3.1.3. Đánh giá sự phù hợp của hệ số K trong quá trình áp dụng giá chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên ...................................................................51 3.2. Thực trạng, tiềm năng chi trả và cung ứng DVMTR tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên...............................................................................................................53 3.2.1. Công tác tuyên truyền và nhận thức của người dân về chính sách DVMTR ..................................................................................................................594 3.2.2. Kết quả thu, chi ủy thác chi trả DVMTR và phân tích số liệu ...................... 55 3.2.3. Hình thức chi trả DVMTR......................................................................... 59 3.3. Đánh giá tác động của chính sách chi trả DVMTR đến sinh kế người dân.......60 3.3.1. Vai trò hưởng lợi đối với tổ chức cá nhân từ công tác chi trả DVMTR ........60 3.3.2. Chính sách chi trả DVMTR tác động đến nguồn lực tài chính .....................60 3.3.3. Chính sách chi trả DVMTR tác động đến nguồn lực tài sản, vật chất............62 3.3.4. Chính sách chi trả DVMTR tác động đến nguồn lực xã hội...........................62 3.3.5. Chính sách chi trả DVMTR tác động đến nguồn lực con người ....................63 3.3.6. Chính sách chi trả DVMTR tác động đến nguồn lực tự nhiên .......................64 3.3.7. Đánh giá nội dung chính sách, pháp luật về tính cấp thiết, phù hợp, hiệu lực hiệu quả...............................................................................................................65
v 3.3.8. Đánh giá chung tác động chính sách chi trả DVMTR đến năm nguồn lực cơ bản trong nghiên cứu............................................................................................67 3.4. Phân tích những thuận lợi và khó khăn trong thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng ...........................................................................................68 3.4.1. Cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng và mối quan hệ giữa các bên liên quan....................................................................................................................68 3.4.2. Tìm hiểu nhận thức của cán bộ và người dân về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng ...................................................................................................69 3.4.3. Công tác phối hợp thực hiện chính sách chi trả DVMTR...............................69 3.4.4. Phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội thách thức trong triển khai chính sách ..........................................................................................................72 3.5. Đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm triển khai có hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng ................................................................................74 3.5.1. Giải pháp về tăng nguồn thu dịch vụ môi trường rừng nâng cao đời sống của người dân ............................................................................................................74 3.5.2. Giải pháp về chi trả DVMTR..........................................................................75 3.5.3. Giải pháp về phát triển kinh tế bền vững ........................................................75 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.........................................................................78 TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................81 PHỤ LỤC
vi DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT BQLKBT : Ban quản lý khu bảo tồn BVR : Bảo vệ rừng CIFOR : The Center for International Forestry Research (Trung tâm Nghiên cứu Lâm nghiệp Quốc tế) DVMTR : Dịch vụ môi trường rừng GĐGR : Giao đất giao rừng HĐND : Hội đồng nhân dân ICRAF : The International Council for Research in Agroforestry (Hội đồng Quốc tế về Nghiên cứu Nông lâm kết hợp) IUCN : International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (Liên minh Quốc tế bảo tồn thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên) MDGs : Millennium Development Goals (Mục tiêu phát triển thiên niên) NN&PTNT : Nông Nghiệp và phát triển nông thôn PCCCR : Phòng cháy chữa cháy rừng PES : Payments for environmental services (Chi trả dịch vụ môi trường rừng) PFES : Program to pay for environmental services forest (Chương trình quốc gia về chi trả dịch vụ môi trường rừng) PTNT : Phát triển nông thôn PTR : Phát triển rừng QLBVR : Quản lý bảo vệ rừng REDD + : Reduced Emission from Deforestation and Forest Degradation (Giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái thoái rừng) UBND : Uỷ ban nhân dân VENN : Venn Diagram (Sơ đồ ven) VNFF : Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam
vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1. Thống kê các tỉnh đã thực hiện Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 của Chính phủ (Tính đến tháng 12/2019)....................33 Bảng 1.2. Tổng hợp các tỉnh thu tiền DVMTR giai đoạn 2017-2019 ...................35 Bảng 2.1. Diện tích rừng và đất lâm nghiệp huyện Võ Nhai.................................42 Bảng 2.2. Dân số trung bình phân theo giới tính và khu vực ................................43 Bảng 3.1. Diện tích chi trả cho chủ rừng là tổ chức Nhà nước và các cộng đồng giai đoạn 2017 - 2019 ...................................................................49 Bảng 3.2. Mức độ hài lòng đối với hình thức chi trả tiền DVMTR ......................50 Bảng 3.3. Kết quả tuyên truyền chính sách chi trả DVMTR (giai đoạn 2017 - 2019)................................................................................ 54 Bảng 3.4. Kết quả thu tiền DVMTR giai đoạn 2017 - 2019..................................55 Bảng 3.5. Kết quả chi tiền DVMTR giai đoạn 2017 - 2019 ..................................56 Bảng 3.6. Thu nhập bình quân hàng năm từ nguồn tiền DVMTR của các cộng đồng huyện Võ Nhai giai đoạn 2017 - 2019.................................57 Bảng 3.7. Thu nhập bình quân hàng năm từ nguồn tiền DVMTR của các hộ gia đình 04 xóm trên địa bàn 02 xã Lâu Thượng và xã Phú Thượng huyện Võ Nhai giai đoạn 2017 - 2019.....................................58 Bảng 3.8. Hình thức chi trả DVMTR giai đoạn 2017 - 2019 ................................59 Bảng 3.9. Thu nhập bình quân theo nhân khẩu giai đoạn 2017-2019 ...................61 Bảng 3.10. Tác động của chính sách đến nguồn lực tài chính của người dân .........61 Bảng 3.11. Tác động của chính sách PFES đến nguồn lực cơ sở tài sản vật chất.........62 Bảng 3.12. Các mức tác động của chính sách chi trả DVMTR đến nguồn lực xã hội .....................................................................................................62 Bảng 3.13. Các mức tác động của chính sách chi trả DVMTR đến nguồn lực con người ...............................................................................................64 Bảng 3.14. Các mức tác động của chính sách chi trả DVMTR đến nguồn lực tự nhiên ..................................................................................................65 Bảng 3.15. Mức độ ảnh hưởng của chính sách PFES đến các nguồn lực sinh kế của cộng đồng ...................................................................................67 Bảng 3.16. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội thách thức...............................72
viii DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 1.1. Sơ đồ khung sinh kế bền vững của DFID ...............................................7 Hình 1.2. Sơ đồ tổ chức bộ máy của Quỹ BV&PTR Việt Nam............................29 Hình 1.3. Sơ đồ tổ chức bộ máy của Quỹ BV&PTR tỉnh Thái Nguyên ...............32 Hình 2.1. Bản đồ hành chính huyện Võ Nhai .......................................................39 Sơ đồ 3.1. Cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng ..............................................688 Sơ đồ 3.2. Mối quan hệ giữa các bên liên quan ......................................................69
Hiển thị 10 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!