Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH HUỲNH THỊ TUYẾT NGÂN TÁC ĐỘNG CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI CÁC QUỐC GIA CHÂU Á LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH – THÁNG 11 NĂM 2022
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH HUỲNH THỊ TUYẾT NGÂN TÁC ĐỘNG CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI CÁC QUỐC GIA CHÂU Á LUẬN ÁN TIẾN SĨ BẢO VỆ CẤP TRƯỜNG Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng MÃ SỐ: 9 34 02 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. PHAN DIÊN VỸ TP. HỒ CHÍ MINH – THÁNG 11 NĂM 2022
i LỜI CAM ĐOAN Luận án này chưa từng được trình nộp để lấy học vị tiến sĩ tại bất cứ một trường đại học nào. Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được nguồn đầy đủ trong luận án. Tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của mình. TP. HCM, ngày ….. tháng ….. năm 2022 Tác giả Huỳnh Thị Tuyết Ngân
ii LỜI CÁM ƠN Trước tiên, tôi xin chân thành cám ơn PGS. TS. Phan Diên Vỹ với sự hướng dẫn tận tình, hỗ trợ hết lòng của Thầy cũng như sự động viên quý báu đã giúp tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin gửi lời cám ơn đến Quý Thầy, Cô và Khoa Sau Đại học Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM vì đã giúp đỡ tôi trong việc học tập và nghiên cứu để hoàn thiện kiến thức, hỗ trợ về thủ tục cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình làm luận án. Cuối cùng, tôi xin chân thành cám ơn Gia đình, những người thân yêu, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi về mặt vật chất cũng như tinh thần, chia sẻ công việc để tôi có điều kiện nghiên cứu tốt nhất. Nghiên cứu sinh Huỳnh Thị Tuyết Ngân
iii TÓM TẮT LUẬN ÁN Trong thập kỷ vừa qua, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số đang thay đổi cách Chính phủ, doanh nghiệp và người dân tại các quốc gia trên thế giới tương tác với nhau. Nhiều bằng chứng cho thấy Chuyển đổi số ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng và phát triển. Với mục tiêu nghiên cứu về tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia châu Á, tác giả đã tiến hành xây dựng mô hình nghiên cứu thực nghiệm và sử dụng phương pháp chính là phương pháp ước lượng tác động cố định, phương pháp tác động ngẫu nhiên, phương pháp ước lượng GMM hệ thống có và không có hiệu chỉnh theo Windmeijer (2005). Mô hình nghiên cứu được tác giả xây dựng trên cơ sở lý thuyết gồm khái niệm, các lý thuyết liên quan về tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế, các mô hình tác động đã được các nhà nghiên cứu phát triển cùng với những những nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan. Nghiên cứu được tiến hành tại 30 quốc gia châu Á (chiếm tỷ lệ 60% toàn châu lục) trong giai đoạn 2004- 2019. Các quốc gia được lựa chọn dựa trên cơ sở sự có sẵn về dữ liệu của các biến số trong mô hình nghiên cứu. Các quốc gia này bao gồm 19 quốc gia đang phát triển (trong đó có Việt Nam), 4 quốc gia mới nổi và 7 quốc gia phát triển theo tiêu chí phân loại được đề xuất bởi Niebel (2018). Kết quả nghiên cứu cho thấy chuyển đổi số có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia châu Á và phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Tuy nhiên, tác động này là không đồng đều ở các quốc gia. Cụ thể, tác động của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển và mới nổi sẽ thấp hơn tác động này tại các quốc gia phát triển. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy phát triển tài chính có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia châu Á và phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Tuy nhiên, biến tương tác giữa chuyển đổi số và phát triển tài chính có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia này. Cụ thể, gia tăng
iv chuyển đổi số có thể hạn chế tác động tiêu cực của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế. Từ các kết quả nghiên cứu trên, tác giả đề xuất một số hàm ý chính sách cho các quốc gia châu Á trong tận dụng lợi ích của chuyển đổi số. Tiêu biểu như các quốc gia này cần đẩy mạnh xu hướng số hóa ở nhiều lĩnh vực kinh tế, giao thông, giáo dục, y tế. Trong đó, tập trung phát triển kinh tế số hướng đến phát triển thị trường thương mại điện tử, hệ thống thanh toán, đầu tư phát triển hệ thống mạng băng thông rộng, tăng khả năng tiếp cận Internet của người dân và tích cực tạo điều kiện thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ số. Bên cạnh đó, các quốc gia châu Á cũng cần phải kiểm soát sự phát triển của thị trường tín dụng hướng đến phát triển kinh tế bền vững và tránh sự phát triển quá nóng cũng như sự cạnh tranh không lành mạnh trong thị trường này.
v ABSTRACT Over the past decade, the rapid development of digital technology is changing the way Governments, businesses and people in countries around the world interact with each other. Evidence shows that Digital Transformation positively affects growth and development. With the goal to study the impact of digital transformation and financial development on economic growth in Asian countries, the author has built an empirical research model and used the main methods which are fixed effects estimation method, random effect method, systematic GMM estimation method with and without adjustment according to Windmeijer (2005). The research model is built by the author on the basis of theory, including concepts and related theories on the impact of digital transformation, financial development on economic growth and impact models that have been developed by researchers together with relevant domestic and foreign researches. The study was conducted in 30 Asian countries (accounting for 60% of the entire continent) in the period 2004-2019. Countries are selected on the basis of the data availability of the variables in the research model. The selected countries include 19 developing countries (including Vietnam), 4 emerging countries and 7 developed countries according to the classification criteria proposed by Niebel (2018). Research results show that digital transformation has a positive impact on economic growth in Asian countries and is consistent with previous studies. However, this effect is not uniform across countries. Specifically, the impact of digital transformation on economic growth in developing and emerging countries will be lower than this impact in developed countries.
vi Besides, the research results also show that financial development has a negative impact on economic growth in Asian countries and is consistent with previous studies. However, the interaction variable between digital transformation and financial development has a positive impact on economic growth in these countries. Specifically, increasing digital transformation can limit the negative impact of financial development on economic growth. From the above research results, the author proposes some policy implications for Asian countries in taking advantage of the benefits of digital transformation. Typically, these countries need to promote the trend of digitization in many fields of economy, transportation, education, and health. In which, focusing on developing the digital economy towards developing the e-commerce market, payment system, investing in the development of broadband network system, increasing people's Internet access and actively creating conditions to attract businesses to invest in digital technology. In addition, Asian countries also need to control the development of the credit market towards sustainable economic development and avoid overheating as well as unfair competition in this market.
vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu STT Từ tiếng Anh Nghĩa đầy đủ viết tắt 1 ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát triển Châu Á 2 ARDL Autoregressive Distributed Lag Phân phối trễ tự hồi quy 3 Difference generalized method Phương pháp moment tổng quát DGMM of moments sai phân 4 FE Fixed effects Tác động cố định 5 FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài 6 GCC Gulf Cooperation Council Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh 7 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội 8 Generalized method of GMM Phương pháp moment tổng quát moments 9 Information & Communication Công nghệ thông tin ICT Technologies và Truyền thông 10 IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế 11 MENA Middle East and North Africa Trung Đông và Bắc Phi 12 LIC Low-income countries Các nước có thu nhập thấp 13 Low- and middle-income Các nước có thu nhập trung bình LMIC countries thấp 14 Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát triển OECD Cooperation and Development Kinh tế 15 Bình phương nhỏ nhất thông OLS Ordinary Least Square thường 16 SSA Sub-Saharan Africa Châu Phi cận Sahara 17 System generalized method of Phương pháp moment tổng quát SGMM moments hệ thống 18 WDI World Development Indicators Chỉ số phát triển thế giới 19 WEO World Economic Outlook Triển vọng kinh tế thế giới
viii 20 R&D Research and developmet Nghiên cứu và phát triển 21 RE Random effects Tác động ngẫu nhiên
ix MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i LỜI CÁM ƠN .............................................................................................................ii TÓM TẮT LUẬN ÁN .............................................................................................. iii ABSTRACT................................................................................................................v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT....................................................................................vii DANH MỤC BẢNG BIỂU ......................................................................................xii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU...............................................................1 1.1. Đặt vấn đề nghiên cứu..........................................................................................1 1.2. Khoảng trống nghiên cứu.....................................................................................3 1.3. Mục tiêu nghiên cứu.............................................................................................5 1.4. Câu hỏi nghiên cứu ..............................................................................................6 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu........................................................................6 1.6. Phương pháp nghiên cứu......................................................................................7 1.7. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu..............................................................8 1.8. Kết cấu luận án.....................................................................................................9 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ........11 Giới thiệu chương......................................................................................................11 2.1. Các khái niệm.....................................................................................................11 2.1.1. Chuyển đổi số..................................................................................................11 2.1.2. Tăng trưởng kinh tế.........................................................................................12 2.1.3. Phát triển tài chính ..........................................................................................13 2.2. Cơ sở lý thuyết về tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế........................................................................................................................16 2.2.1. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế..........................................................................16 2.2.2. Lý thuyết thay đổi công nghệ của Solow........................................................19 2.2.3. Lý thuyết bắt kịp công nghệ của Lucas...........................................................21
x 2.2.4. Các lý thuyết liên quan về tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế........................................................................................................................22 2.3. Các nghiên cứu liên quan về tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế....................................................................................................28 2.3.1. Các nghiên cứu liên quan về tác động của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế................................................................................................................................28 2.3.2. Các nghiên cứu liên quan về tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế........................................................................................................................40 2.3.3. Các nghiên cứu liên quan về tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế .............................................................................................44 2.4. Nhận xét các nghiên cứu liên quan ....................................................................50 Tóm tắt chương 2......................................................................................................52 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU......................................................53 Giới thiệu chương......................................................................................................53 3.1. Thiết kế nghiên cứu............................................................................................53 3.2. Mô hình nghiên cứu ...........................................................................................55 3.2.1. Mô hình tác động của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế........................55 3.2.2. Mô hình tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế................59 3.2.3. Mô hình tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế................................................................................................................................59 3.2.4. Cách thức đo lường các biến số trong các mô hình........................................60 3.3. Thu thập và xử lý dữ liệu...................................................................................62 3.4. Phương pháp ước lượng.....................................................................................63 Tóm tắt chương 3......................................................................................................65 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM....................................66 Giới thiệu chương......................................................................................................66 4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu và tương quan giữa các biến .........................66 4.2. Kết quả ước lượng mô hình tác động của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế ...................................................................................................................................73
xi 4.3. Kết quả ước lượng mô hình tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế....................................................................................................86 Tóm tắt chương 4....................................................................................................106 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH........................................108 5.1. Kết luận............................................................................................................108 5.2. Các hàm ý chính sách.......................................................................................110 5.3. Liên hệ tại Việt Nam........................................................................................115 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo...........................................................118 TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................i PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC QUỐC GIA CHÂU Á .......................................xii PHỤ LỤC 2: THỐNG KÊ MÔ TẢ, MA TRẬN HỆ SỐ.........................................xiv TƯƠNG QUAN VÀ KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN........................................xiv PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ......................................................... xviii PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ............. lvii
xii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1. Lược khảo các nghiên cứu liên quan về tác động của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế....................................................................................................36 Bảng 2.2. Lược khảo các nghiên cứu liên quan về tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế .............................................................................................43 Bảng 2.3. Lược khảo các nghiên cứu liên quan về tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế......................................................................47 Bảng 3.1. Phân loại các quốc gia ..............................................................................58 Bảng 3.2. Tổng hợp các biến trong mô hình nghiên cứu..........................................60 Bảng 4.1. Kết quả thống kê mô tả.............................................................................66 Biểu đồ 4.1. GDP bình quân đầu người của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu....67 Biểu đồ 4.2. Số đăng ký di động (trên 100 người) bình quân của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu.........................................................................................................68 Biểu đồ 4.3. Tỷ lệ người dùng Internet cá nhân (% dân số) bình quân của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu..........................................................................................69 Biểu đồ 4.4. Đăng ký băng thông rộng (trên 100 người) bình quân của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu................................................................................................69 Biểu đồ 4.5. Tỷ số giữa dư nợ tín dụng so với GDP (mc) của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu.................................................................................................................70 Biểu đồ 4.6. Tỷ số giữa cung tiền M2 so với GDP (br) của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu.................................................................................................................71 Bảng 4.2: Ma trận hệ số tương quan.........................................................................72 Bảng 4.3: Kiểm tra đa cộng tuyến giữa các biến độc lập..........................................72 Bảng 4.4. Kết quả ước lượng mô hình (3) ................................................................74 Bảng 4.5. Kiểm định biến nội sinh............................................................................76 Bảng 4.6. Kết quả ước lượng mô hình (3) ................................................................78 Bảng 4.7. Kết quả ước lượng mô hình (4) ................................................................83 Bảng 4.8. Kết quả ước lượng mô hình (5) ................................................................87
xiii Bảng 4.9. Kiểm định biến nội sinh............................................................................89 Bảng 4.10. Kết quả ước lượng mô hình (5) ..............................................................91 Bảng 4.11. Kết quả ước lượng mô hình (6) với biến mc đại diện cho phát triển tài chính..........................................................................................................................95 Bảng 4.12. Kết quả ước lượng mô hình (6) với biến br đại diện cho phát triển tài chính ...................................................................................................................................98 Bảng 4.13. Kết quả ước lượng mô hình (7) với biến mc đại diện cho phát triển tài chính........................................................................................................................101 Bảng 4.14. Kết quả ước lượng mô hình (7) với biến br đại diện cho phát triển tài chính .................................................................................................................................104
1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1.1. Đặt vấn đề nghiên cứu Trong thập kỷ vừa qua, các lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo (AI), Điện toán đám mây, Internet vạn vật, Chuỗi khối (blockchain), Mạng không dây thế hệ mới (5G)… tạo ra những công nghệ số quan trọng có nhiều đột phá. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số (digital technologies) đang thay đổi cách Chính phủ, doanh nghiệp và người dân tại các quốc gia trên thế giới tương tác với nhau. Khối lượng dữ liệu được tạo ra ngày càng tăng, nhiều công nghệ tự động hóa, xử lý dữ liệu đang ngày một thông minh hơn và làm biến đổi xã hội một cách sâu sắc. Chuyển đổi số không chỉ là một xu thế về công nghệ trên toàn cầu, mà còn tác động vô cùng sâu rộng trên các lĩnh vực của nền kinh tế - chính trị - xã hội. Thực tế này khiến các quốc gia, doanh nghiệp và cá nhân phải thích ứng với môi trường mới, trong đó các công nghệ kỹ thuật số sẽ gắn liền với các hoạt động hàng ngày. Mặc dù chưa có định nghĩa thống nhất nhưng có thể hiểu ngắn gọn “Chuyển đổi số” là quá trình chúng ta thay đổi phương thức sản xuất, thay đổi phương thức sống và làm việc với các công nghệ số. Trong giai đoạn này, mối quan tâm lớn đối với các nhà kinh tế và nhà hoạch định chính sách là tác động của những thay đổi lớn trong công nghệ số đến cách thức vận hành của nền kinh tế. Đặc biệt, những thay đổi này dự kiến sẽ ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của nền kinh tế, tỷ lệ việc làm và năng suất lao động. Cụ thể, châu Á đang đón nhận cuộc cách mạng kỹ thuật số. Các công ty như Alibaba, Tencent và Baidu đang cung cấp một loạt các dịch vụ từ thương mại điện tử đến fintech và điện toán đám mây cho khách hàng ở Trung Quốc và các nơi khác. Tại Indonesia, Gojek cung cấp các dịch vụ bao gồm gọi xe, hậu cần và thanh toán kỹ thuật số. Những công ty đa quốc gia này cùng với các công ty châu Á khác đang khai thác những tiến bộ gần đây trong trí tuệ nhân tạo, robot, mật mã và dữ liệu lớn hứa hẹn sẽ định hình lại nền kinh tế toàn cầu và thay đổi cơ bản cách chúng ta sống và làm việc giống như cách mà động cơ hơi nước và động cơ điện đã làm trong nhiều thế kỷ trước. Ở châu Á cũng như các nơi khác, cuộc cách mạng kỹ thuật số đang diễn ra khắp các ngành từ bán lẻ, ngân hàng đến sản xuất và vận tải.
2 Các công ty châu Á đang dẫn đầu trong hầu hết các khía cạnh của kinh tế số. Thương mại điện tử và fintech cũng là những lĩnh vực khác mà châu Á dẫn đầu. Ví dụ, Trung Quốc chỉ chiếm chưa đến 1% giá trị giao dịch bán lẻ thương mại điện tử toàn cầu khoảng một thập kỷ trước, nhưng ngày nay, tỷ trọng đó đã tăng lên hơn 40% (McKinsey Global Institute, 2017). Mức độ thâm nhập của thương mại điện tử, tính theo phần trăm tổng doanh thu bán lẻ, hiện là 15% ở Trung Quốc, so với 10% ở Hoa Kỳ. Mức độ thâm nhập thương mại điện tử thấp hơn ở phần còn lại của châu Á nhưng đang tăng nhanh, đặc biệt là ở Ấn Độ, Indonesia và Việt Nam. Tại Indonesia, các nền tảng thương mại điện tử như Bukalapak, Lazada và Tokopedia đang cạnh tranh để giành thị trường thương mại điện tử lớn nhất Đông Nam Á. Trong lĩnh vực fintech cũng vậy, các nền kinh tế châu Á đã đạt được những tiến bộ đáng kể. Ví dụ, vào năm 2016, thanh toán di động của các cá nhân cho hàng hóa và dịch vụ đạt tổng cộng 790 tỷ đô la ở Trung Quốc, gấp 11 lần so với ở Hoa Kỳ (McKinsey Global Institute, 2017). Tiến bộ công nghệ có thể mang lại những lợi ích to lớn bằng cách thúc đẩy năng suất và tăng trưởng và tạo ra nhiều việc làm mới. Ở hầu hết các quốc gia châu Á, tỷ trọng của công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đã tăng nhanh hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Trong giai đoạn 2005-2015, tăng trưởng ICT đạt trung bình 15.9% ở Ấn Độ, 13.7% ở Trung Quốc và 7.1% ở Thái Lan, vượt xa tốc độ tăng trưởng kinh tế của họ lần lượt là 7.7%, 9.7% và 3.5%. Tại Nhật Bản, tốc độ tăng trưởng ICT gần gấp 4 lần tăng trưởng GDP trong những năm gần đây. Thực tế cho thấy kinh tế số đang trở thành một thành phần lớn hơn của GDP ở nhiều nền kinh tế châu Á. Trong số 10 nền kinh tế hàng đầu thế giới có tỷ lệ ICT trên GDP lớn nhất thì có đến 7 nền kinh tế ở châu Á; trong đó có Malaysia, Thái Lan và Singapore tại Đông Nam Á. Số hóa cũng có thể thúc đẩy năng suất của các lĩnh vực khác. Quan trọng hơn, sự đổi mới ở châu Á đang nghiêng về lĩnh vực kỹ thuật số, nếu xếp hạng các quốc gia theo tỷ lệ ICT trong tổng số bằng sáng chế, các nền kinh tế châu Á sẽ chiếm 5 vị trí hàng đầu càng làm nổi bật tiềm năng của chuyển đổi số để thúc đẩy tăng trưởng trong tương lai.
3 1.2. Khoảng trống nghiên cứu Về mặt lý thuyết, nhiều nghiên cứu đã cho thấy bằng chứng về tác động tích cực của chuyển đổi số đến tăng trưởng và phát triển kinh tế. Lý giải cho kết quả này, hầu hết các nghiên cứu đều cho rằng việc tiếp cận nhiều hơn với kiến thức và các cơ hội hợp tác kỹ thuật sẽ tạo ra nhiều việc làm, chuyển giao kỹ năng, nâng cao năng suất và trách nhiệm giải trình trong chính trị và kinh doanh (Finger, 2007). Trên thực tế, Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã xác định lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông là một trong những lĩnh vực chính đóng góp vào tăng trưởng sản lượng. Ngoài ra, chuyển đổi số dự kiến sẽ có ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP từ 1.4% ở các thị trường mới nổi và 2.5% ở thị trường Trung Quốc (Kvochko, 2013). Hơn nữa, ở cấp độ tổng thể nền kinh tế, Katz (2017) ước tính rằng chỉ số phát triển hệ sinh thái kỹ thuật số tăng 1% có tiềm năng tăng 0.13% trong GDP bình quân đầu người. Đồng thời, hệ số này đối với các nước Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) lớn hơn các nền kinh tế mới nổi. Mặc dù các nghiên cứu đều chỉ ra được tác động tích cực của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế nhưng mối quan hệ này vẫn còn một số vấn đề chưa được khai thác. Cụ thể, mặc dù có tác động tích cực nhưng tác động đó đối với tăng trưởng không nhất thiết phải diễn ra ngay lập tức, Park và Choi (2019) đã chỉ ra rằng những tiến bộ về đổi mới công nghệ cần có thời gian để thể hiện tác động đến sự tăng trưởng của các nền kinh tế khác nhau và để tác động của nó lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu. Như vậy, theo Park và Choi (2019), tác động của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế sẽ khác nhau ở các quốc gia khác nhau, đồng thời cần có thời gian để tác động này lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu. Bên cạnh đó, việc tìm hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế cũng là một vấn đề được quan tâm. Nhiều nghiên cứu cho thấy tác động tích cực của chuyển đổi số đến tăng trưởng kinh tế được thực hiện thông qua phát triển tài chính. Sự phát triển của chuyển đổi số củng cố tác động của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế bằng cách giảm thiểu sự không hoàn hảo của thị trường và thúc đẩy các chức năng tài chính. Đầu tiên, sự phát triển công nghệ thông
4 tin và truyền thông sẽ có tác động tích cực đến phát triển tài chính. Nghiên cứu của Dewan và Kraemer (2000) cho thấy ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông có thể làm giảm chi phí hoạt động của các trung gian tài chính như ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô trong việc mở rộng hoạt động. Một mặt, công nghệ thông tin và truyền thông cho phép cải thiện cơ sở dữ liệu khách hàng của các trung gian tài chính, giúp cho các tổ chức này có thể dễ dàng hơn trong việc đánh giá tín nhiệm của khách hàng. Mặt khác, sự phổ biến của công nghệ thông tin và truyền thông làm giảm những mâu thuẫn thị trường về thông tin và chi phí giao dịch. Sự phát triển này giúp giảm bớt các nhà quản lý giám sát và thực hiện quyền kiểm soát của công ty, đây là một chức năng quan trọng của các trung gian tài chính được chỉ ra bởi Levine (1997). Ngoài ra, một cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông tốt làm giảm sự bất cân xứng về thông tin và biến động giá cả, tăng khả năng đáp ứng nhu cầu tài chính của các doanh nghiệp và cá nhân. Khi phát triển tài chính được thúc đẩy, tăng trưởng kinh tế sẽ gia tăng. Kết luận cho mối quan hệ này, Zagorchev và cộng sự (2011) cho rằng phát triển công nghệ thông tin và truyền thông sẽ tạo điều kiện cho phát triển tài chính, từ đó tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế. Như một kết quả của phát triển tài chính, tăng trưởng kinh tế sẽ gia tăng. Tác động tích cực này đã được các nhà nghiên cứu chứng minh từ lâu (King & Levine, 1993). Aghion và cộng sự (1998) nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển tài chính thông qua việc cắt giảm chi phí và thúc đẩy phát triển kinh tế. Dù vậy, trong những năm gần đây, một số nghiên cứu lại cho thấy những tác động khác nhau của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế. Bằng cách sử dụng phương pháp hồi quy GMM, Cheng và cộng sự (2020) kết luận rằng phát triển tài chính có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế ở 72 quốc gia trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2015. Ở cấp quốc gia, Abu-Bader và Abu-Qarn (2008) xác nhận mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở Ai Cập từ năm 1960 đến năm 2001. Uddin và cộng sự (2013) khẳng định tác động tích cực của phát triển tài chính đối với tăng trưởng ở Kenya về lâu dài thông qua sử dụng phương pháp tự hồi quy phân phối trễ (ARDL). Phát hiện này phù hợp với kết quả
5 của Samargandi và cộng sự (2014) ở Ả Rập Saudi. Trong một nghiên cứu khác, Wolde-Rufael (2009) kết luận rằng quan hệ nhân quả hai chiều tồn tại giữa tăng trưởng và phát triển tài chính ở Kenya. Hao và cộng sự (2018) tìm thấy mối quan hệ nhân quả một chiều từ tăng trưởng kinh tế đến phát triển tài chính ở Trung Quốc. Như vậy, trong trường hợp phát triển tài chính có những tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế thì vai trò của chuyển đổi số trong mối quan hệ này cũng cần phải được nghiên cứu. Đặc biệt là xem xét tác động của sự tương tác giữa hai yếu tố này để bổ sung thêm bằng chứng thực nghiệm về tác động khác nhau của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế. Châu Á đang được đánh giá là khu vực dẫn đầu trong hầu hết các khía cạnh của kinh tế số so với các châu lục khác trên thế giới, đặc biệt là thương mại điện tử và fintech. Theo Sedik (2018), ở hầu hết các quốc gia châu Á, tỷ trọng của ICT trong GDP đã tăng nhanh hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Châu Á cũng là khu vực phát triển tài chính năng động trên thế giới. Do đó, việc thực hiện nghiên cứu về tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại khu vực này sẽ cho thấy nhiều kết quả rõ ràng hơn thực hiện tại các khu vực khác. Xuất phát từ những tranh luận trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia châu Á” để thực hiện luận án tiến sĩ. 1.3. Mục tiêu nghiên cứu Xuất phát từ khoảng trống nghiên cứu trên, luận án có các mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể như sau: Mục tiêu chung: Đánh giá tác động của chuyển đổi số, phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia châu Á. Từ đó, đề xuất các kiến nghị, giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số hiệu quả, hướng đến phát triển kinh tế số tại các quốc gia châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng Mục tiêu cụ thể: để đạt được mục tiêu tổng quát, nghiên cứu này có các mục tiêu cụ thể sau:
Hiển thị 20 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!