Đang tạo bản xem trước...
NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG ----------------oOo---------------- PHẠM THU THỦY ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI, 2018
NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG ----------------oOo---------------- PHẠM THU THỦY ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS. TS. LÊ THỊ TUẤN NGHĨA 2. PGS. TS. ĐINH VĂN NHÃ HÀ NỘI, 2018
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu sử dụng trong luận án có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đúng quy định. Hà nội, ngày ……tháng……. năm 2018 Tác giả
LỜI CẢM ƠN Luận án là công trình nghiên cứu nghiêm túc của tác giả trong thời gian dài với sự giúp đỡ từ các cá nhân và tổ chức. Trước hết, tác giả xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Lê Thị Tuấn Nghĩa, PGS. TS Đinh Văn Nhã, những người đã trực tiếp hướng dẫn tác giả trong suốt thời gian nghiên cứu. Tác giả xin cảm ơn các Thầy, Cô của Học viện Ngân Hàng, Khoa Sau đại học đã tạo điều kiện học tập và nghiên cứu cho nghiên cứu sinh. Xin được chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các anh chị ở các cơ quan tài chính, khoa học công nghệ, các viện nghiên cứu đã nhiệt tình giúp đỡ tác giả trong quá trình khảo sát thực tế. Xin chân thành cảm ơn cơ quan, đồng nghiệp, gia đình, bạn bè, đã tạo điều kiện, động viên tác giả hoàn thành luận án Tác giả luận án
MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN..........................................................................................................i LỜI CẢM ƠN ..............................................................................................................ii DANH MỤC BẢNG .................................................................................................viii LỜI MỞ ĐẦU ...............................................................................................................i 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.....................................................................i 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài .........................................iii 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................... xiv 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.......................................................................... xiv 6. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... xvi 7. Đóng góp mới của luận án ....................................................................................xvii 8. Kết cấu của luận án..............................................................................................xviii Chương 1: ............................................................................................................... - 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ...................................................... - 1 - 1.1 HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ........................................... - 1 - 1.1.1 Khái niệm .........................................................................................................- 1 - 1.1.2 Đặc điểm của hoạt động khoa học và công nghệ ...............................................- 2 - 1.1.3 Vai trò của khoa học và công nghệ đối với sự phát triển kinh tế xã hội. .....................- 6 - 1.2. CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ .............................................................................................................. - 12 - 1.2.1 Thất bại của thị trường trong đầu tư cho hoạt động khoa học và công nghệ. ..- 12 - 1.2.2 Chi Ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học và công nghệ......................- 21 - 1.3 CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ...................................................................... - 22 - 1.3.1 Khái niệm, nội dung cơ chế quản lý chi ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học và công nghệ.....................................................................................................- 22 - 1.3.2 Cơ chế phân bổ NSNN cho hoạt động KH&CN..............................................- 26 - 1.3.3 Cơ chế sử dụng ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học và công nghệ....- 39 - 1.4 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ................ - 48 -
1.4.1 Các nhân tố khách quan: .................................................................................- 48 - 1.4.2 Các nhân tố chủ quan......................................................................................- 49 - 1.5 KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ.- 50 - 1.5.1. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc ............................................................................- 50 - 1.5.2 Kinh nghiệm của Mỹ ......................................................................................- 56 - 1.5.3 Bài học kinh nghiệm .......................................................................................- 62 - CHƯƠNG 2: ......................................................................................................... - 68 - THỰC TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM....................................... - 68 - 2.1. THỰC TRẠNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM .............. - 68 - 2.1.1 Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học và công nghệ ........................................................................................................................- 68 - 2.1.2 Kết quả hoạt động khoa học và công nghệ .....................................................- 70 - 2.1.3 Đầu tư của tư nhân cho hoạt động KH&CN...................................................- 76 - 2.2. THỰC TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM ....................... - 80 - 2.2.1. Thực trạng cơ chế phân bổ ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học và công nghệ ................................................................................................................- 80 - 2.2.2. Thực trạng cơ chế sử dụng ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học và công nghệ ..............................................................................................................- 101 - 2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ........................- 129 - 2.3.1 Kết quả đạt được...........................................................................................- 129 - 2.3.2 Những hạn chế..............................................................................................- 132 - 2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế. .................................................................- 142 - Kết luận chương 2 ............................................................................................... - 146 - Chương 3: ........................................................................................................... - 147 - ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM...................................... - 147 -
3.1 ĐỊNH HƯỚNG, QUAN ĐIỂM ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ....- 147 - 3.1.1 Định hướng đổi mới cơ chế quản lý chi NSNN cho hoạt động khoa học và công nghệ ......................................................................................................................- 147 - 3.1.2 Quan điểm. ...................................................................................................- 148 - 3.2. GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM.............- 153 - 3.2.1. Nhóm giải pháp đối với cơ chế phân bổ vốn ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học và công nghệ. ...................................................................................- 153 - 3.2.2 Nhóm giải pháp đối với cơ chế sử dụng ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học và công nghệ. ...................................................................................- 168 - 3.2.3 Nhóm các giải pháp khác..............................................................................- 186 - Kết luận chương 3 ............................................................................................... - 192 - KẾT LUẬN CHUNG .......................................................................................... - 193 - PHỤ LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Viết tắt Nguyên nghĩa tiếng Anh tiếng Việt Việt tiếng Anh KH&CN Khoa học và công nghệ S&T Science and technology NC&PT Nghiên cứu và phát triển R&D Research and development Dịch vụ Dịch vụ khoa học và công STS the scientific and technological KH&CN nghệ services Giáo dục và đào tạo về STET scientific and technical khoa học và công nghệ education and training Chi ngân sách cho nghiên GBAORD Government budget cứu và phát triển appropriations or outlays for research and development Quỹ phát triển khoa học NAFOSTED National Foundation for Science và công nghệ Việt Nam and Technology Development Ủy ban Châu Âu EC European Commission NHTG Ngân hàng thế giới WB WorldBank Tổ chức hợp tác và phát OECD Organization for Economic Co- triển kinh tế operation and Development Quỹ KH&CN Mỹ NSF National Science Foundation Năng suất yếu tố tổng TFP Total Factor Productivity hợp TW Trung ương NĐ Nghị định CL CS Chiến lược và chính sách KH&CN khoa học và công nghệ BCH TW Ban chấp hành trung ương NSNN Ngân sách nhà nước NSTW Ngân sách Trung ương NSĐP Ngân sách Địa phương NQ Nghị quyết KTNN Kiểm toán Nhà nước
DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Khoảng cách giữa suất lợi tức tư nhân và xã hội .....................................- 13 - Hình 1.2 Khung khái niệm về hiệu suất và hiệu quả của chi NSNN cho NC&PT ..- 21 - Hình 1.3: Nội dung Cơ chế quản lý chi NSNN cho hoạt động KH&CN ................- 24 - Hình 1.4: Phương thức phân bổ NSNN cho hoạt động KH&CN............................- 30 - Hình 2.1 Quy trình xét duyệt nhiệm vụ KH&CN...................................................- 86 - Hình 2.2 Sơ đồ hệ thống tổ chức KH&CN ở Việt Nam.......................................- 113 - Hình 3.1 Mô hình liên kết chính sách và ngân sách .............................................- 154 - DANH MỤC BIỂU Biểu 1.1 Các nước đầu tư cho NC&PT cao nhất thế giới ................................... - 50 - Biểu 1.2 Đầu tư cho nghiên cứu cơ bản ở Mỹ.................................................... - 56 - Biểu 2.1 Số bài báo KH&CN công bố trong nước 2011- 4/2017......................... - 72 - Biểu 2.3 Chi tiêu quốc gia cho R&D 2005-2015 theo nguồn tài trợ .................... - 77 - Biểu 2.6 Cơ cấu chi cho KH&CN theo tính chất khoản chi............................... - 95 - Biểu 2.6 Chi của NSTW và NSĐP cho KH&CN ............................................... - 98 - Biểu 2.8 Phân bổ và sử dụng kinh phí sự nghiệp KH&CN................................ - 100 - Biểu 2.9 Tình hình thực hiện cơ chế khoán kinh phí thực hiện nhiệm vụ KH&CN sử dụng NSNN...................................................................................................... - 107 - Biểu 2.10 Khảo sát về ảnh hưởng tích cực của cơ chế tự chủ tài chính đối với tổ chức KH&CN (Tỷ lệ%) ............................................................................................ - 122 - Biểu 2.11 Khó khăn khi thực hiện cơ chế tự chủ của tổ chức KH&CN (tỷ lệ %)- 124 -
DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Tỷ trọng phân bổ NSNN cho hoạt động KH&CN theo tổ chức và theo dự án ở một số nước ...................................................................................................- 38 - Bảng 1.2 : Phân bổ NSNN cho hoạt động KH&CN ở Mỹ năm 2017-2018 ............- 58 - Bảng 2.1: Công bố khoa học quốc tế của Việt Nam và một số nước ......................- 73 - giai đoạn 2011 – 2016 ...........................................................................................- 73 - Bảng 2.2 Bằng độc quyền sáng chế và giải pháp hữu ích được cấp tại Việt Nam...- 74 - Bảng 2.3 : Đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam .......................- 75 - Bảng 2.4 Cơ cấu chi cho NC&PT quốc gia theo thành phần kinh tế .....................- 76 - Bảng 2.5 Tổng chi quốc gia cho NC&PT/GDP của một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới. ..........................................................................................................- 77 - Bảng 2.7 Phân bổ NSNN cho hoạt động KH&CN thời kỳ 2011-2015 ..................- 93 - Bảng 2.8 Chi NSNN cho NC&PT trong tổng chi NSNN ......................................- 94 - Bảng 2.9 Cơ cấu chi NSNN cho sự nghiệp KH&CN giữa TW và địa phương .......- 96 - Bảng 2.10 Cơ cấu chi sự nghiệp KH&CN của ngân sách trung ương.....................- 96 - Bảng 2.11: Cơ cấu chi đầu tư phát triển cho khoa học công nghệ giai đoạn 2011- 2015 giữa trung ương và địa phương .....................................................................- 97 - Bảng 2.12 Nguồn thu của các loại hình tổ chức KH&CNError! Bookmark not defined. Bảng 2.13 Tự chủ trong sử dụng kinh phí của tổ chức KH&CN ..........................- 118 - Bảng 2.14 Tự chủ trong phân phối kết quả tài chính của tổ chức KH&CN ..........- 120 - Bảng 2.15 : Hợp đồng KH&CN 2014-2016 của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam ĐV: triệu đồng.....................................................................................................- 123 - Bảng 3.1: Cơ cấu cán bộ nghiên cứu theo trình độ và nơi làm việc ......................- 167 -
Hiển thị 10 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!