Trang 1
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại ẢNH HƢỞNG CỦA QUY TẮC XUẤT XỨ TRONG HIỆP ĐỊNH ATIGA TỚI CƠ CẤU XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM ThiNganHang.com ThiNganHang.com
Nội dung tài liệu
Trang 2
TrongHieuKCT i MỤC LỤC MỤC LỤC......................................................................................................................................................i DANH MỤC CHỮVIẾT TẮT............................................................................................................iii DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ...............................................................................................v LỜI MỞHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUĐẦU..............................................................................................................................................1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUY TẮC XUẤT XỨVÀẢNH HƢỞNG CỦA QUY TẮC XUẤT XỨTỚI CƠ CẤU XUẤT KHẨU...............................................................................5 1.1 Quy tắc xuất xứ............................................................................................5 1.1.1 Một số khái niệm liên quan ....................................................................5 1.1.2 Vai trò của xuất xứ hàng hoá ..................................................................7 1.1.3 Phân loại quy tắc xuất xứ......................................................................10 1.1.4 Nội dung của quy tắc xuất xứ...............................................................10 1.2 Cơ cấu xuất khẩu.......................................................................................15 1.2.1 Khái niệm cơ cấu xuất khẩu .................................................................15 1.2.2 Phân loại cơ cấu xuất khẩu ...................................................................16 1.3 Tác động của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu...............................19 1.3.1 Tác động đối với tạo lập thương mại và chuyển hướng thương mại........ ...............................................................................................................20 1.3.2 Quy tắc xuất xứ cộng gộp .....................................................................24 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG ẢNH HƢỞNG CỦA QUY TẮC XUẤT XỨ TRONG HIỆP ĐỊNH ATIGA TỚI CƠ CẤU XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM ................................25 2.1 Hiệp định ATIGA và quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA ...........25 ThiNganHang.com2.1.12.1.2 HiQuy tệp địắc xunh ATIGA .................................................................................25ất xứ trong Hiệp định ATIGA .............................................31 2.2 Ảnh hƣởng của quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA tới cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam......................................................................................39 2.2.1 Tổng quan xuất khẩu.............................................................................39 2.2.2 Phân tích ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA tới sự thay đổi cơ cấu thị trường xuất khẩu và mặt hàng xuất khẩu........................41 ThiNganHang.com
Trang 3
TrongHieuKCT ii 2.3 Đánh giá thực trạng tác động của quy tắc xuất xứ trong ATIGA đến cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam...............................................................................53 2.3.1 Tác động tích cực của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam ...............................................................................................................53 2.3.2 Tác động tiêu cực của quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA tới cơ cấu xuHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUất khẩu và nguyên nhân ...........................................................................54 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM TĂNG KHẢ NĂNG TẬN DỤNG QUY TẮC XUẤT XỨ TRONG ATIGA ĐỂ HOÀN THIỆN CƠ CẤU XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM.................................................................................................................................................59 3.1 Sự cần thiết phải tận dụng quy tắc xuất xứ trong ATIGA....................59 3.1.1 Những cơ hội và thách thức đối với xuất khẩu của Việt Nam khi tham gia vào Cộng đồng kinh tế ASEAN ...................................................................59 3.1.2 Xu hướng áp dụng quy tắc xuất xứ trên thế giới và xu hướng áp dụng quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA tại Việt Nam......................................62 3.2 Một số đề xuất tận dụng quy tắc xuất xứ trong ATIGA nhằm hoàn thiện cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam ................................................................64 3.2.1 Về phía các cơ quan quản lý .................................................................64 3.2.2 Về phía doanh nghiệp ...........................................................................69 KẾT LUẬN.................................................................................................................................................75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................77 PHỤLỤC 1: QUY TẮC XUẤT XỨTRONG HIỆP ĐỊNH ATIGA.....................................82 PHỤLỤC 2: C/O MẪU D.....................................................................................................................92 ThiNganHang.com ThiNganHang.com
Trang 4
TrongHieuKCT iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AANZFTA Hiệp định khu vực thương mại tự do ASEAN-Úc-Niu Di-Lân ACFTA Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc ACIA Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHiệp định đầu tư toàn diện ASEAN AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN AIFTA Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Ấn Độ AJFTA Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Nhật Bản AKFTA Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Hàn Quốc ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN 6 Brunei, Singapore, Philipine, Malaysia, Indonesia, Thái Lan ATIGA Hiệp định thương mại Hàng hóa ASEAN C/O Giấy chứng nhận xuất xứ CC Chuyển đổi chương CEPT Biểu ưu đãi thuế quan hiệu lực chung CIF Giá thành, Bảo hiểm và Cước phí (INCOTERMS) CLMV Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam ThiNganHang.comCTC Thay đổi mã số hàng hóa CTH Chuyển đổi nhóm CTSH Chuyển đổi phân nhóm EU Liên minh châu Âu FOB Giao hàng trên tàu (INCOTERMS) FTA Hiệp định thương mại tự do ThiNganHang.com
Trang 5
TrongHieuKCT iv GATT Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch GDP Tổng sản phẩm quốc nội GEL Danh mục loại trừ hoàn toàn GSP Hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU HS Hệ thống hài hòa mô tả và mã số hàng hóa IL Danh mục cắt giảm thuế quan MFN Ưu đãi tối huệ quốc PSR Quy tắc xuất xứ đối với sản phẩm cụ thể RCEP Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực ROO Quy tắc xuất xứ RVC Hàm lượng giá trị khu vực SITC Danh mục hàng hoá thương mại quốc tế tiêu chuẩn SL Danh mục nông sản chưa chế biến nhạy cảm TEL Danh mục loại trừ tạm thời TPP Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TRQ Hạn ngạch thuế quan WO Xuất xứ thuần túy WTO Tổ chức thương mại thế giới ThiNganHang.com ThiNganHang.com
Trang 6
TrongHieuKCT v DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ I. Danh mục bảng biểu Bảng 2.1: Thuế suất trung bình của ASEAN theo CEPT-ATIGA 2008-2015 .........29 Bảng 2.2: Lộ trình giảm thuế của các nước trong ASEAN năm 2015......................30 Bảng 2.3: So sánh quy tHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUắc xuất xứ trong các FTA của ASEAN...............................38 Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Bảng 2.4: Tổng hợp tình hình xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam 2007-2014 .........40 Bảng 2.5: Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam vào các thị trường chính 2007-2014..................................................................................................................41 Bảng 2.6: Tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam vào các nước ASEAN 2007 – 2014...43 Bảng 2.7: Quy tắc xuất xứ của một số mặt hàng theo ATIGA .................................49 Bảng 2.8: Cơ cấu xuất khẩu các mặt hàng chính của Việt Nam vào ASEAN theo HS 2 chữ số 2007-2013 ...................................................................................................50 Bảng 2.9: Thứ tự các mặt hàng xuất khẩu vào ASEAN đạt giá trị trên 100 nghìn USD 2009 – 2011......................................................................................................52 II. Danh mục hình vẽ Hình 1.1: Tiêu chí xác định xuất xứ hàng hoá ..........................................................11 Hình 1.2: Tác động của việc gia nhập FTA của Việt Nam.......................................20 Hình 1.3: Ảnh hưởng của tính chặt chẽ của quy tắc xuất xứ tới tạo lập thương mại và chuyển hướng thương mại....................................................................................23 Hình 2.1: Tăng trưởng về giá trị xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 2007 - 2014 ...40 Hình 2.2: Tỷtrọng xuất khẩu vào các thịtrường chính của Việt Nam 2007-2014 ...................42 ThiNganHang.comHình 2.3: T2007-2012..................................................................................................................45ỷ trọng ngành dệt may và ngành da giày theo thị trường xuất khẩu chính Hình 2.4: Cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam phân theo nhóm hàng 2007–2013..............47 Hình 2.5: Cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam phân theo tiêu chuẩn ngoại thương (SITC) 2007-2013 .....................................................................................................48 Hình 2.6: Tỷ lệ hàng hoá sử dụng mẫu C/O của Việt Nam 2007-2013....................55 ThiNganHang.com
Trang 7
TrongHieuKCT 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thương mại thế giới ngày càng phát triển với ngày càng nhiều các Hiệp định thương mại tự do (FTA) cả song phương và đa phương được ký kết trên thế giới. Việt Nam cũng không nằHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUm ngoài xu thế đó khi đã tham gia tổng cộng 6 FTA với tư cách là thành viên ASEAN và 3Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUFTA song phương từ năm 1995 trở lại đây cùng với việc hiện nay đang trong quá trình đàm phán rất nhiều các Hiệp định thương mại tự do khác. Các khu vực thương mại tự do được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tự do hoá thương mại bằng cách cắt giảm thuế đối với những mặt hàng xuất xứ từ các nước thành viên. Tuy nhiên tự do hoá không diễn ra tự động vì việc cắt giảm thuế còn phụ thuộc vào việc đáp ứng quy tắc xuất xứ. Quy tắc xuất xứ quyết định một sản phẩm có được hưởng ưu đãi hay không. Do đó, khu vực thương mại tự do không đảm bảo rằng các doanh nghiệp vận dụng được ưu đãi thương mại và cơ hội kinh doanh từ các FTA mà Việt Nam ký kết. Trong thời gian gần đây, hội nhập kinh tế ASEAN là vấn đề không chỉ được Việt Nam mà hầu hết các nước trong khu vực hết sức quan tâm. Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) ra đời sẽ là một bước ngoặt đánh dấu sự hội nhập khu vực một cách toàn diện của các nền kinh tế Đông Nam Á, đồng thời sẽ hòa trộn nền kinh tế của 10 quốc gia thành viên thành một khối sản xuất, thương mại và đầu tư, tạo ra thị trường chung của khu vực. Tháng 5/2010, Hiệp định về Thương mại hàng hoá của ASEAN (ATIGA) được chính thức có hiệu lực đã tạo ra khuôn khổ toàn diện cho các nỗ lực tự do hoá thương mại hàng hoá trong ASEAN, hướng tới các mục tiêu tạo dựng một khu vực kinh tế ASEAN ổn định, thịnh vượng và cạnh tranh cao, nơi có sự di ThiNganHang.comchuyvốn, phát triển tự do cển kinh tủa hàng hoá, dế đồng đềịch vu và giụ đầu tư, di chuyểảm nghèo, thu hn tẹp khoự do hơn nữảng cách chênh la của các luệch vồngề kinh tế - xã hội. Xuất khẩu là một trong những yếu tố quan trọng tạo đà, thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Trong giai đoạn 2007 – 2014, ASEAN luôn nằm trong top 3 thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với giá trị xuất khẩu năm sau cao hơn năm trước, tăng từ 8,1 tỷ USD năm 2007 lên đến 19,1 tỷ USD năm 2014. Mặc dù vậy, thành tích này có thể nói là khiêm tốn so với ThiNganHang.com
Trang 8
TrongHieuKCT 2 tiềm năng mà xuất khẩu Việt Nam có thể khai thác được nhất là trong bối cảnh các thỏa thuận hợp tác kinh tế trong khu vực đã mở ra nhiều cơ hội lớn đặc biệt là các thuận lợi về hải quan và thuế quan. Mặt khác, để thực hiện các cam kết về thương mại hàng hóa, đặc biệt trong lĩnh vực cắt giảm thuế quan, hàng hóa sản xuất tại các nước thành viên phải đáp ứng nhữHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUng quy tắc xuất xứ trong các hiệp định FTA. Đối với khu vực ASEAN cũng vậy, việc đáp ứng các Quy tắc xuất xứ của ATIGA đối với hàng hóa xuất khẩu cũng là vấn đề căn bản để Việt Nam được hưởng các ưu đãi về thuế quan của các nước thành viên ASEAN. Việc nhận được các ưu đãi về thuế quan này từ đó cũng sẽ ảnh hưởng đến thương mại hàng hoá của Việt Nam cả trong nhập khẩu và xuất khẩu. Một quốc gia tận dụng tốt quy tắc xuất xứ đồng nghĩa với việc tăng khả năng được hưởng những ưu đãi từ thuế quan quy định trong các FTA. Đứng trước thực tế này, vấn đề đặt ra là liệu các quy tắc xuất xứ có giúp đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu của nước ta trong thời gian vừa qua không và Việt Nam có đang tận dụng tốt ưu đãi từ quy tắc xuất xứ của ASEAN trong ATIGA để hưởng ưu đãi về thuế quan nhằm tăng cường hoạt động xuất khẩu hay không? Đề tài: “Ảnh hƣởng của quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA tới cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam” được thực hiện nhằm tìm ra những ảnh hưởng, tác động của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam để từ đó đưa ra các đề xuất tận dụng tốt quy tắc xuất xứ, phát huy tối đa và nâng cao năng lực xuất khẩu hướng đến một cơ cấu xuất khẩu hợp lý hơn. 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu Ở nước ngoài, các nghiên cứu về quy tắc xuất xứ trong thương mại quốc tế nói chung và ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu nói riêng chỉ mới ThiNganHang.comđược thực hiện từ những năm 1990, tuy nhiên chưa có công trình nghiên cứu nào thực sự cụ thể và nêu lên được một cách tổng quan về ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ tới thương mại. Các nghiên cứu chủ yếu ở quy mô nhỏ cho từng bộ quy tắc xuất xứ của từng khu vực. Năm 2009, Cuốn Rules of origin in International Trade của Stefano Inama, được xuất bản Đại học Cambridge là cuốn sách tập trung đầy đủ nhất những lý thuyết về quy tắc xuất xứ, cũng như đánh giá được tác động của quy tắc xuất xứ tới thương mại theo hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu. ThiNganHang.com
Trang 9
TrongHieuKCT 3 Ở Việt Nam, việc nghiên cứu về ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu được thực hiện chủ yếu dưới dạng các báo cáo như Báo cáo Đánh giá tác động của Quy tắc xuất xứ trong các Hiệp định thương mại tự do của Việt Nam, năm 2011 của Dự án hỗ trợ chính sách thương mại và đầu tư của châu Âu và các bài báo khoa học. Nội dung của các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào tác động của quy tắc xuất xứHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUtới sự thay đổi về giá trị, số lượng mặt hàng xuất nhập, khẩu dựa vào các ưu đãi về thuế quan và tiêu chí xuất xứ mà hàng hóa phải đáp ứng. Tuy nhiên, các báo cáo và bài viết khoa học trên mới chỉ tập trung vào các tác động nói chung của quy tắc xuất xứ tới thương mại về giá trị, số lượng mặt hàng xuất nhập khẩu chứ chưa đánh giá được tác động của quy tắc xuất xứ tới chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu một cách cụ thể. 3. Mục đích và nội dung nghiên cứu Thông qua việc nghiên cứu quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA và các tác động của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam, người viết đề xuất một số biện pháp nhằm tận dụng và tăng khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ để được hưởng ưu đãi về thuế quan và hoàn thiện cơ cấu xuất khẩu. Để đạt được những mục đích nghiên cứu nói trên, nội dung của Khóa luận bao gồm: - Nghiên cứu cơ sở lý luận về quy tắc xuất xứ và ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu. - Phân tích thực trạng ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA tới cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. - Đề xuất các biện pháp tận dụng quy tắc xuất xứ để được hưởng ưu đãi về ThiNganHang.comthuế quan và hoàn thiện cơ cấu xuất khẩu. 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng của nghiên cứu lànhững tác động của quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA đến cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện đối với cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam về mặt hàng và thị trường xuất khẩu, thời gian nghiên cứu là trước và sau khi Hiệp định ATIGA có hiệu lực (tháng 5/2010), từ năm 2007 đến năm 2014. ThiNganHang.com
Trang 10
TrongHieuKCT 4 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Khóa luận sử dụng các phương pháp sau đây trong quá trình nghiên cứu, cụ thể là: - Tổng hợp lý thuyết đã có về quy tắc xuất xứ và các ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ đến xuất khẩu. - Quan sát thHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUHoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTUực tế, mô tả thống kê và phân tích định tính tình hình xuất khẩu của Việt Nam trong những năm gần đây. - Tổng hợp, tính toán, xử lý, đối chiếu, so sánh, phân tích số liệu thu được để thấy sự thay đổi về cơ cấu xuất khẩu qua các năm. 6. Cấu trúc khoá luận Ngoài lời mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, danh mục các bảng biểu, nội dung chính của khoá luận được trình bày trong 3 chương: Chương 1: Tổng quan về quy tắc xuất xứ và ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ tới cơ cấu xuất khẩu. Chương 2: Thực trạng ảnh hưởng của quy tắc xuất xứ trong Hiệp định ATIGA tới cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. Chương 3: Một số đề xuất nhằm tăng khả năng tận dụng quy tắc xuất xứ trong ATIGA để hoàn thiện cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam trong bối cảnh mới. ThiNganHang.com ThiNganHang.com
Hiển thị 10 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!