Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 Bạn hiểu gì về cơ chế tỷ giá mới? 10 ngày, không quá ngắn nhưng cũng chưa đủ dài để có thể hiểu về cơ chế tỷ giá mới với việc chuyển cơ chế công bố "quota" điều chỉnh tỷ giá từng năm sang công bố tỷ giá trung tâm hàng ngày theo 2 chiều lên/xuống. Để giúp độc giả hiểu rõ ràng, chính xác hơn về cơ chế mới từ cơ quan quản lý, chúng tôi đã liên hệ với các chuyên gia và đại diện Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để giải đáp một số khúc mắc. 3 cấu phần tỷ giá, đâu là yếu tố quan trọng nhất? Theo thông báo của NHNN, cơ chế tỷ giá trung tâm dựa trên 3 cấu phần, gồm: tỷ giá bình quân gia quyền liên ngân hàng; biến động của 8 đồng tiền của các nước, vùng lãnh thổ có quan hệ thương mại, đầu tư lớn với Việt Nam; và dựa vào cân đối vĩ mô. Cho đến nay, NHNN vẫn chưa đưa ra một công bố chính thức nào liên quan đến viêc trong 3 cấu phần ấy thì đâu là yếu tố quan trọng nhất. Tuy nhiên, trao đổi với người viết mới đây, ông Bùi Quốc Dũng, Vụ trưởng Vụ Chính sách Tiền tệ cho biết, NHNN dựa vào đầu tiên là diễn biến tỷ giá quốc tế của 8 đồng tiền gồm Nhân dân tệ (Trung Quốc), Baht (Thái Lan), SGD (Singapore), Euro (EU), Won (Hàn Quốc), TWD (Đài Loan), Yên (Nhật Bản) và USD; tiếp đó là tỷ giá bình quân gia quyền trên liên ngân hàng, cuối cùng là cân đối các yếu tố vĩ mô. Cân đối vĩ mô ở đây, theo ông Dũng, cũng sẽ liên quan đến các vấn đề cả kinh tế trong nước lẫn quốc tế, bao gồm về đầu tư, thanh toán, thương mại. NHNN sẽ không can thiệp bằng tay một cách chủ quan lên tỷ giá. NHNN bán phái sinh ngoại tệ cho NHTM như thế nào? Trong cơ chế mới về tỷ giá, NHNN còn bổ sung thêm nghiệp vụ bán phái sinh ngoại tệ cho các ngân hàng thương mại. Theo TS. Bùi Quang Tín, Giảng viên trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Chí Minh, trên thực tế đã có một số ngân hàng trung ương trên thế giới thực hiện can thiệp ngoại hối bằng hợp đồng kỳ hạn tại một số thời điểm như Thái Lan, Ấn Độ, Mexico. Theo đó, sau khi ký hợp đồng bán kỳ hạn cho khách hàng, NHTM có thể đến NHTW mua kỳ hạn “đối ứng” ngoại tệ để đáp ứng cho chính hợp đồng đó. Tuy nhiên, cách thức can thiệp như vậy Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 khiến NHTW ở thế “bị động”, không có nhiều tác dụng trấn an tâm lý thị trường. Chính vì thế, theo thống kê của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), hình thức can thiệp này chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ so với can thiệp giao ngay. Tuy nhiên, TS.Tín đánh giá, phương thức can thiệp kỳ hạn của NHNN vừa thực hiện là rất mới và khác biệt so với các nước. Cụ thể, NHNN thực hiện bán ngoại tệ kỳ hạn cho TCTD một cách chủ động nhằm điều tiết cung cầu thị trường, chứ không phụ thuộc vào các hợp đồng kỳ hạn TCTD đã ký với khách hàng. Thông qua việc chủ động bán kỳ hạn ngoại tệ cho TCTD với mức tỷ giá xác định trong tương lai, NHNN có thể giúp các TCTD yên tâm bán ngoại tệ khi nhu cầu ngoại tệ tăng cao, qua đó thúc đẩy thị trường tự cân đối được cung cầu ngoại tệ. “Thị trường ngoại tệ có yếu tố thời vụ, có lúc căng thẳng nhưng có lúc dư thừa. Trước đây khi thị trường căng thẳng, TCTD phải mua USD giao ngay từ NHNN và NHNN cũng sẽ phải mất ngay một nguồn ngoại tệ nhất định. Nhưng với cơ chế mới, NHNN cho phép các TCTD được mua phái sinh, tức là khuyến khích họ sẵn sàng cung USD ra thị trường, khi nào thị trường hết căng thẳng, ngân hàng mua lại USD từ doanh nghiệp và người dân để bù lại trạng thái, còn nếu không mua đủ để bù đắp trạng thái thì NHNN sẽ bán ngoại tệ cho theo hợp đồng phái sinh với vai trò là người bán cuối cùng”, ông Tín nói. Ngân hàng nào được mua phái sinh ngoại tệ? Có những lo ngại rằng, với việc khuyến khích hủy ngang các hợp đồng phái sinh, các ngân hàng thương mại sẽ đẩy mạnh mua USD từ NHNN. Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi từ phía NHNN, trước đây các ngân hàng bị âm trạng thái ngoại tệ từ 5% trở lên mới được phép mua từ NHNN, và với cơ chế mới NHNN cũng vẫn duy trì quy định đó. Việc NHNN khuyến khích hủy ngang hợp đồng chính là muốn để cho thị trường tự