Trang 1
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethiv aonganhang Chƣơng 1 THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NHTM - NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN 1.1. Sự cần thiết thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của NHTM 1.1.1. Hoạt động cho vay của NHTM 1.1.1.1. Hoạt động cơ bản của NHTM trong nền kinh tế NHTM là một doanh nghiệp đặc biệt, hoạt động và kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ và tín dụng, không trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất nhƣ các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất - kinh doanh nhƣng tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sản xuất, lƣu thông và phân phối sản phẩm xã hội bằng cách cung ứng vốn tín dụng, vốn đầu tƣ cho các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế mở rộng kinh doanh, góp phần tăng nhanh tốc độ phát triển kinh tế. Theo định nghĩa ở Việt Nam, pháp lệnh Ngân hàng, HTX tín dụng và công ty tài chính ngày 24/05/1990 (Điều I, Khoản 1): "Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách dưới những hình thức khác nhau với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, để chiết khấu và để làm phương tiện thanh toán". Nhƣ vậy, NHTM sẽ tiến hành hoạt động huy động những nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của các tổ chức cá nhân chuyển đến những ngƣời có nhu cầu về vốn cho đầu tƣ sản xuất. Hay Ngân hàng là một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho công chúng và doanh nghiệp. Thành công của Ngân hàng phụ thuộc vào năng lực xác định các dịch vụ tài chính mà xã hội có nhu cầu, thực hiện các dịch vụ đó một cách có hiệu quả. Các NHTM ngày nay cung cấp rất nhiều các loại hình dịch vụ tài chính khác nhau, bao gồm các hoạt động cung cấp dịch vụ mang tính chất truyền thống (dịch vụ trao đổi tiền tệ, cung cấp các dịch vụ uỷ thác,…), và các dịch vụ mới (cho vay tiêu dùng, www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N T ra ng 1
Trang 2
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethiv aonganhang tƣ vấn tài chính, quản lý tiền mặt,…). Có thể xem xét sơ qua về một số hoạt động cơ bản của một NHTM nhƣ sau. Hoạt động huy động vốn Huy động vốn là hoạt động tạo vốn cho Ngân hàng thƣơng mại, nó đóng vai trò quan trọng, ảnh hƣởng tới chất lƣợng hoạt động của ngân hàng. Hoạt động huy động vốn của một Ngân hàng thƣơng mại bao gồm: Nhận tiền gửi, phát hành các giấy tờ có giá ra công chúng, vay từ các tổ chức khác, tự tài trợ bằng vốn chủ sở hữu của ngân hàng. Tuy nhiên, dƣới bất kỳ hình thức huy động nào thì Ngân hàng thƣơng mại đều phải trả một chí phí nhất định, đó là chí phí huy động vốn hay còn gọi là chi phí đầu vào của ngân hàng. Các chi phí này đƣợc bù đắp thông qua việc cho vay và đầu tƣ của ngân hàng. Hoạt động cho vay và đầu tƣ Hoạt động cho vay và đầu tƣ là hoạt động mang lại thu nhập chủ yếu cho Ngân hàng. Thông qua hoạt động này Ngân hàng có thể bù đắp đƣợc các chi phí cho việc huy động vốn. Trong đó, hoạt động cho vay chiếm vị trí quan trọng hơn cả, Ngân hàng có khả năng đối diện với rủi ro mất khả năng thanh toán là rất lớn, quyết định sự tồn tại của mọi ngân hàng. Có nhiều hình thức phân loại một khoản vay của Ngân hàng thƣơng mại: theo giá trị thời gian có vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn; theo đối tƣợng khách hàng có doanh nghiệp, cá nhân, chính phủ,… Hoạt động trung gian Cũng nhƣ đã nói ở trên, nếu một tổ chức nào đó chỉ thực hiện 2 nghiệp vụ huy động vốn và sử dung vốn thì không thể coi là một ngân hàng đƣợc. Vì vậy các Ngân hàng thƣơng mại muốn đƣợc hiểu theo đúng nghĩa của nó thì còn thực hiện cả nghiệp vụ trung gian thanh toán theo yêu cầu của khách www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N T ra ng 2
Trang 3
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethiv aonganhang hàng nhƣ chuyển tiền, thanh toán không dùng tiền mặt, cung cấp dịch vụ… Nghiệp vụ này không những mang lại thu nhập cho Ngân hàng (Ngân hàng thực hiện theo sự uỷ nhiệm của khách hàng đƣợc hƣởng tiền hoa hồng) mà còn góp phần thúc đẩy hỗ trợ các nghiệp vụ nói trên Ngân hàng cần phải hội đủ cả ba hoạt động trên. Nếu thiếu 1 thì không thể coi là ngân hàng đƣợc. Vì vậy, ba hoạt động này là một thể thống nhất có quan hệ mật thiết với nhau, coi nhẹ hoạt động nào thì đều làm cho ngân hàng không phát huy đƣợc hết sức mạnh tổng hợp. Tóm lại, có thể định nghĩa NHTM nhƣ sau: NHTM là một tổ chức kinh tế được thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh tiền tệ và tín dụng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng tiền gửi đó để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. 1.1.1.2. Hoạt động cho vay của NHTM Cho vay đƣợc coi là hoạt động sinh lời cao, đồng thời nó cũng là hoạt động kinh doanh chủ chốt của NHTM để tạo ra lợi nhuận. Khoản mục cho vay chiếm quá nửa giá trị tổng tài sản và tạo ra từ 1/2 đến 2/3 nguồn thu nhập của Ngân hàng. Hay Ngân hàng là tổ chức cho vay chủ yếu đối với các doanh nghiệp, cá nhân, hộ gia đình và một phần đối với Nhà nƣớc (thành phố, tỉnh…). Vì vậy, có thể nói NHTM hỗ trợ cho sự phát triển của cộng đồng thông qua việc cung cấp tín dụng, đáp ứng nhu cầu tài chính của xã hội với một mức lãi suất hợp lý. Cho vay là chức năng kinh tế cơ bản hàng đầu của các Ngân hàng. Ngày nay, nền kinh tế phát triển kéo theo nhu cầu về tín dụng của khách hàng rất đa dạng và phong phú. Để đáp ứng đƣợc những đòi hỏi của thực tiễn, các NHTM đã cung cấp nhiều loại hình tín dụng khác nhau. Tuỳ vào các căn cứ mà tín dụng có thể phân thành các loại sau www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N T ra ng 3
Trang 4
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethiv aonganhang - Căn cứ vào mục đích vay vốn có thể kể đến các khoản tín dụng nhƣ sau: Cho vay kinh doanh, cho vay tiêu dùng và các khoản cho vay khác. - Căn cứ vào lãi suất, thì có các loại hình nhƣ sau: Cho vay với lãi suất thả nổi, cho vay với lãi suất cố định và cho vay với lãi suất ƣu đãi. - Căn cứ vào tính chất bảo đảm, có các loại tín dụng: Cho vay có bảo đảm và cho vay không có bảo đảm. - Căn cứ vào thời gian vay của khách hàng (đây là một tiêu thức phân loại rất quan trọng) thì có thể kể đến hai loại hình tín dụng: tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung và dài hạn. Cho vay ngắn hạn: là những khoản cho vay có thời gian từ một năm trở xuống. Cho vay trung và dài hạn: Là khoản cho vay có thời gian trên một năm, đƣợc tiến hành chủ yếu trên các dự án đầu tƣ với thời gian thu hồi vốn chậm. Hoạt động cho vay mang lại cho ngân hàng rất nhiều rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là cho vay trung và dài hạn theo dự án. Tuy nhiên, ngày nay, các ngân hàng ngày càng trở nên năng động trong việc tài trợ cho các doanh nghiệp mua sắm trang thiết bị, xây dựng, cải tiến kĩ thuật, mua công nghệ… đặc biệt là trong các ngành công nghệ cao. Với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, để tồn tại và phát triển nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng cao. Và trong đó thì lại phải nói đến cho vay theo các dự án. Khi khách hàng có kế hoạch mua sắm, xây dựng tài sản cố định…nhằm thực hiện dự án nhất định, có thể xin vay ngân hàng. Một trong những yêu cầu của ngân hàng là ngƣời vay phải xây dựng dự án, thể hiện mục đích, kế hoạch đầu tƣ cũng nhƣ quá trình thực hiện dự án (sản xuất kinh doanh). Thẩm định dự án là điều kiện để ngân hàng quyết định phần vốn cho vay và xác định khả năng hoàn trả của doanh nghiệp. www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N T ra ng 4
Trang 5
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethiv aonganhang Đặc điểm của loại hình này là có số vốn cho vay lớn, thời gian cho vay dài, chịu nhiều biến động và do đó có độ rủi ro cao. Và cũng do đặc điểm này mà ngân hàng thƣờng đòi hỏi phải có bảo lãnh, theo đó ngân hàng có thể thu hồi khoản vay từ tổ chức bảo lãnh khi khách hàng không có đủ khả năng trả nợ. Đồng thời việc cho vay đòi hỏi sự tham gia của một số tổ chức tài chính khác nhằm chia sẻ rủi ro. Tuy nhiên trong điều kiện kinh tế thị trƣờng, cạnh tranh giữa các ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác ngày càng gay gắt. Vì thế, để Ngân hàng thắng trong cuộc cạnh tranh giành khách hàng này, ngân hàng sẽ phải tính đến biện pháp cho vay mà không cần bảo lãnh. Nhƣng đây là một vấn đề rất khó khăn và nan giải. Vậy để ngân hàng vừa tăng đƣợc khả năng cạnh tranh mà vẫn bảo đảm cho khoản thu nhập xứng đáng và bảo đảm an toàn vốn thì ngân hàng phải có những dự án tốt. Ngày nay, trong quản trị hoạt động Ngân hàng thƣơng mại, các ngân hàng đều chú trọng tới việc làm giảm thiểu các rủi ro có thể xảy ra với các dự án cho vay đầu tƣ. Quá trình cho vay của một dự án thƣờng gồm nhiều khâu: từ thẩm định, xét duyệt, quyết định cho vay tới kiểm tra sử dụng vốn vay và theo dõi, xử lý thu hồi nợ sau khi cho vay. Trong đó, các Ngân hàng thƣơng mại thƣờng xem giai đoạn trƣớc khi cho vay - giai đoạn phân tích tín dụng, thẩm định dự án - là quan trọng nhất. Kết qủa của khâu này sẽ mang tính quyết định đối với một khoản cho vay. Đặc biệt, thẩm định dự án chính là khâu mà ngân hàng phải quan tâm hàng đầu để đảm bảo tránh đƣợc các rủi ro của một khoản cho vay, tạo sự an toàn và lành mạnh trong hoạt động của ngân hàng. 1.1.2. Các vấn đề về dự án và thẩm định tài chính dự án 1.1.2.1. Các vấn đề về dự án Trƣớc hết, chúng ta phải hiểu khái niệm về đầu tƣ. Đầu tƣ theo nghĩa www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N T ra ng 5
Trang 6
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethiv aonganhang rộng, nói chung, là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về cho ngƣời đầu tƣ các kết quả nhất định trong tƣơng lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt đƣợc các kết quả đó. Nguồn lực đó có thể là tiền, là tài nguyên thiên nhiên, là sức lao động và trí tuệ. Đối với doanh nghiệp, đầu tƣ là hoạt động chủ yếu, quyết định sự phát triển và khả năng tăng trƣởng của doanh nghiệp. Trong hoạt động đầu tƣ, doanh nghiệp bỏ vốn dài hạn nhằm hình thành và bổ sung những tài sản cần thiết để thực hiện những mục tiêu kinh doanh. Hoạt động này đƣợc thể hiện tập trung thông qua việc thực hiện các dự án đầu tƣ. Dự án đầu tƣ: là một tập hợp những đề xuất về nhu cầu vốn, cách thức sử dụng vốn, kết quả tƣơng ứng thu đƣợc trong một khoảng thời gian xác định đối với hoạt động cụ thể để sản xuất kinh doanh, dịch vụ, đầu tƣ phát triển hoặc phục vụ đời sống. Có nhiều cách để phân loại dự án đầu tƣ, thông dụng nhất các dự án đầu tƣ có thể đƣợc phân thành: dự án đầu tƣ mới và dự án đầu tƣ mở rộng sản xuất kinh doanh. Dự án đầu tư mới: là những dự án có mục tiêu tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới để đƣa vào thị trƣờng hay những dự án tạo ra các pháp nhân mới. Các dự án thuộc loại này phải đƣợc đầu tƣ toàn bộ nhà xƣởng, máy móc, thiết bị… Dự án đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh: Những dự án có mục đích tăng cƣờng năng lực sản xuất, tăng quy mô sản phẩm, nâng cao chất lƣợng sản phẩm, cải tiến dây truyền máy móc từ đó tăng doanh thu của doanh nghiệp. Hay nói cách khác, dự án mở rộng sản xuất là dự án đƣợc thực hiện trên cơ sở một dự án cũ đang hoạt động. Quá trình hình thành và phát triển một dự án đầu tƣ trải qua 3 giai đoạn: Chuẩn bị đầu tƣ, thực hiện đầu tƣ và vận hành các kết quả đầu tƣ. www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N T ra ng 6
Trang 7
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethiv aonganhang Nội dung các bƣớc công việc ở mỗi giai đoạn của các dự án không giống nhau, tuỳ thuộc vào lĩnh vực đầu tƣ, vào tĩnh chất sản xuất, đầu tƣ dài hạn hay ngắn hạn… Các giai đoạn trên đƣợc thể hiện qua sơ đồ sau: Giai đoạn chuẩn bị đầu tƣ. Nghiên cứu Thẩm phát hiện Nghiên cứu Nghiên cứu địnhdự án, các cơ hội tiền khả thi khả thi ra quyết đầu tư định đầu tư giai đoạn thực hiện đầu tƣ. Thiết kế và Thi công xây Chạy thử và Đà m phán lập dự toán lắp công nghiệm thu ký kết hợp thi công trình sử dụng đồng giai đoạn vận hành kết quả đầu tƣ. Sử dụng chƣa Sử dụng công Công suất hết công suất suất ở mức giảm dần và cao nhất thanh lý Trong 3 giai đoạn trên đây, giai doạn chuẩn bị đầu tƣ tạo tiền đề và quyết định sự thành công hay thất bại ở hai giai đoạn sau, đặc biệt là đối với giai đoạn vận hành kết quả đầu tƣ. Do đó, đối với giai đoạn chuẩn bị đầu tƣ, vấn đề chất lƣợng, vấn đề chính xác của các kết quả nghiên cứu, tính toán và dự đoán là quan trọng nhất. Trong quá trình soạn thảo dự án phải dành đủ thời gian và chi phí theo đòi hỏi của các nghiên cứu. www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N T ra ng 7
Hiển thị 7 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!