Gi¸o tr×nh Tµi chÝnh doanh nghiÖp 166 Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Ch−¬ng 8 qu¶n lý tµi s¶n trong doanh nghiÖp Vèn lµ yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu cña mäi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt - kinh doanh. Do vËy, qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n trë thµnh mét trong nh÷ng néi dung quan träng cña qu¶n trÞ tµi chÝnh. Môc tiªu quan träng nhÊt cña qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n lµ ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt - kinh doanh tiÕn hµnh b×nh th−êng víi hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nhÊt. Trong ch−¬ng nµy, chóng ta sÏ nghiªn cøu nh÷ng néi dung c¬ b¶n nhÊt vÒ qu¶n lý tµi s¶n cè ®Þnh, qu¶n lý quü khÊu hao vµ qu¶n lý tµi s¶n l−u ®éng trong c¸c doanh nghiÖp. 8.1. Qu¶n lý tµi s¶n l−u ®éng 8.1.1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i tµi s¶n l−u ®éng cña doanh nghiÖp 8.1.1.1. Kh¸i niÖm Kh¸c víi t− liÖu lao ®éng, ®èi t−îng lao ®éng chØ tham gia vµo mét chu kú s¶n xuÊt, ®Õn chu kú s¶n xuÊt sau l¹i ph¶i sö dông c¸c ®èi t−îng lao ®éng kh¸c. PhÇn lín c¸c ®èi t−îng lao ®éng th«ng qua qu¸ tr×nh chÕ biÕn ®Ó hîp thµnh thùc thÓ cña s¶n phÈm nh− b«ng thµnh sîi, c¸t thµnh thuû tinh, mét sè kh¸c bÞ mÊt ®i nh− c¸c lo¹i nhiªn liÖu. BÊt kú ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh nµo còng cÇn ph¶i cã c¸c ®èi t−îng lao ®éng. L−îng tiÒn øng tr−íc ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu vÒ c¸c ®èi t−îng lao ®éng gäi lµ vèn l−u ®éng cña doanh nghiÖp. Tµi s¶n l−u ®éng lµ nh÷ng tµi s¶n ng¾n h¹n vµ th−êng xuyªn lu©n chuyÓn trong qu¸ tr×nh kinh doanh. Trong b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña doanh nghiÖp, tµi s¶n l−u ®éng ®−îc thÓ hiÖn ë c¸c bé phËn tiÒn mÆt, c¸c chøng kho¸n thanh kho¶n cao, ph¶i thu vµ dù tr÷ tån kho. Gi¸ trÞ c¸c lo¹i tµi s¶n l−u ®éng cña doanh nghiÖp kinh doanh, s¶n xuÊt th−êng chiÕm tû träng lín trong tæng gi¸ trÞ tµi s¶n cña chóng. Qu¶n lý sö dông hîp lý c¸c lo¹i tµi s¶n l−u ®éng cã ¶nh h−ëng rÊt quan träng ®èi víi viÖc hoµn thµnh nhiÖm vô chung cña doanh nghiÖp. MÆc dï hÇu hÕt c¸c vô ph¸ s¶n trong kinh doanh lµ hÖ qu¶ cña nhiÒu yÕu tè, chø kh«ng ph¶i chØ do qu¶n trÞ vèn l−u ®éng tåi. Nh−ng còng cÇn thÊy r»ng sù bÊt lùc cña mét sè c«ng ty trong viÖc ho¹ch Ch−¬ng 8: Qu¶n lý tµi s¶n trong doanh nghiÖp Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n 167 ®Þnh vµ kiÓm so¸t mét c¸ch chÆt chÏ c¸c lo¹i tµi s¶n l−u ®éng vµ c¸c kho¶n nî ng¾n h¹n hÇu nh− lµ mét nguyªn nh©n dÉn ®Õn thÊt b¹i cuèi cïng cña hä. 8.1.1.2. Ph©n lo¹i tµi s¶n l−u ®éng §Ó ph©n lo¹i tµi s¶n l−u ®éng ng−êi ta b¾t ®Çu nghiªn cøu chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt. Chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt võa lµ chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh qu¶n lý tµi s¶n l−u ®éng võa lµ c¨n cø ph©n lo¹i TSL§. Chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt lµ ®é dµi thêi gian tõ khi thanh to¸n kho¶n môc nguyªn vËt liÖu ®Õn khi thu ®−îc tiÒn tõ nh÷ng kho¶n ph¶i thu do viÖc b¸n s¶n phÈm cuèi cïng. Cã thÓ h×nh dung tr×nh tù vËn ®éng cña vèn l−u ®éng nh− sau: + C«ng ty mua nguyªn vËt liÖu ®Ó s¶n xuÊt, phÇn lín nh÷ng kho¶n mua nµy ch−a ph¶i tr¶ ngay, t¹o nªn nh÷ng kho¶n ph¶i tr¶. Do vËy, viÖc mua trong tr−êng hîp nµy kh«ng g©y ¶nh h−ëng ngay ®Õn luång tiÒn. + Lao ®éng ®−îc sö dông ®Ó chuyÓn nguyªn vËt liÖu thµnh s¶n phÈm cuèi cïng vµ th«ng th−êng tiÒn l−¬ng kh«ng ®−îc tr¶ ngay vµo lóc c«ng viÖc ®−îc thùc hiÖn, tõ ®ã h×nh thµnh c¸c kho¶n l−¬ng ph¶i tr¶ (ph¶i tr¶ kh¸c). + Hµng ho¸ thµnh phÈm ®−îc b¸n, nh−ng lµ b¸n chÞu, do ®ã t¹o nªn kho¶n ph¶i thu vµ tõ ®ã viÖc b¸n hµng kh«ng t¹o nªn luång tiÒn vµo ngay lËp tøc. + T¹i mét thêi ®iÓm nµo ®ã trong qu¸ tr×nh vËn ®éng nãi trªn, doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n nh÷ng kho¶n ph¶i tr¶ vµ nÕu nh÷ng kho¶n thanh to¸n nµy ®−îc thùc hiÖn tr−íc khi thu ®−îc nh÷ng kho¶n ph¶i thu th× sÏ t¹o ra nh÷ng luång tiÒn ra rßng. Luång tiÒn ra nµy ph¶i ®−îc tµi trî b»ng mét biÖn ph¸p nµo ®ã. + Chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt khi doanh nghiÖp thu ®−îc nh÷ng kho¶n ph¶i thu. Khi ®ã c«ng ty sÏ tr¶ hÕt nî ®−îc sö dông ®Ó tµi trî cho viÖc s¶n xuÊt vµ chu kú l¹i ®−îc lÆp l¹i. Tõ viÖc xem xÐt tr×nh tù vËn ®éng cña vèn l−u ®éng, cã thÓ rót ra nh÷ng c«ng thøc c¬ b¶n sau: Gi¸o tr×nh Tµi chÝnh doanh nghiÖp 168 Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Chu kú vËn ®éng cña tiÒn mÆt = Thêi gian vËn ®éng cña nguyªn vËt liÖu + Thêi gian thu håi kho¶n ph¶i