Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƯỜNG THCS & THPT NGHĨA TÂM HỒ SƠ ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP TỈNH (Lĩnh vực: Giáo dục) ĐẨY MẠNH GIÁO DỤC PHÒNG TRÁNH BỆNH TRUYỀN NHIỄM DO VIRUT VÀ BỆNH DI TRUYỀN Ở NGƯỜI TRONG DẠY HỌC SINH HỌC THPT Tác giả: Phạm Thị Hằng Trình độ chuyên môn: Cử nhân Sư phạm Sinh học Chức vụ: Tổ phó chuyên môn Đơn vị công tác: Trường THCS & THPT Nghĩa Tâm Yên Bái, ngày 27 tháng 1 năm 2022
Trang 2
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng sáng kiến ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Yên Bái Tôi ghi tên dưới đây: Tỷ lệ (%) Trình đóng góp Số Ngày tháng Nơi Chức độ TT Họ và tên năm sinh công tác danh chuyên vào việc tạo ra sáng môn kiến Trườ ng THCS Tổ phó Cử 1 Phạm Thị Hằng 15/9/1989 chuyên 100% &THPT nhân môn Nghĩa Tâm Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Đẩy mạnh giáo dục phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virut và bệnh di truyền ở người trong dạy học Sinh học THPT”. Tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, những năm gần đây ngành giáo dục có những bước chuyển mình mạnh mẽ căn bản toàn diện. Chất lượng giáo dục toàn diện, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn từng bước được nâng cao. Hưởng ứng cuộc vận động đổi mới đó bản thân tôi luôn tìm tòi để nâng cao chất lượng dạy học, phát triển phẩ m chất và năng lực của ngườ i học, chú trọng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của sống. Trong những năm gần đây, tình hình diễn biến dịch bệnh COVID – 19 ngày càng phức tạp ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống xã hội. Không chỉ có dịch COVID – 19, có rất nhiều bệnh truyền nhiễm do virut khác đã và đang gây ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng. Bên cạnh đó các bệnh tật di truyền cũng gây ra những hậu quả đối với chất lượng cuộc sống người dân . Theo kết quả bước đầu khảo sát tình trạng mang gen bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia) trên toàn quốc năm 2017, ở Việt Nam có khoảng trên 12 triệu người mang gen bệnh Thalassemia. Hiện nay có trên 20000 người bị Thalassemia cần phải điều trị cả đời và mỗ i năm có thêm khoảng 8000 trẻ em sinh ra bị bệnh Thalassemia. Hơn nữa trong sẵn vốn gen của loài người vẫn tiềm ẩ n nhiều gen khác gây ra các bệnh di truyền. Vì vậy, đẩy mạnh giáo dục phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virut và bệnh di truyền ở người là v ấn đề rất cấp thiết. Tuy nhiên trong quá trình dạy học, do thời lượng của một tiết học còn hạn chế nên việc tổ chức cho học sinh tìm hiểu các kiến thức về các bệnh do virut và các bệnh di truyền còn chưa hiệu quả. Đa số các em chỉ thụ động lĩnh hội được các kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa
Trang 3
mà ít chủ động tìm hiểu thêm về các bệnh do virut và các bệnh di truyền khác. Cũng như chưa chủ động tìm hiểu các biện pháp phòng tránh các bệnh do virut và một số phương pháp mới có hiệu quả cao và nhiều ưu việt trong phát hiện sớm các bệnh di truyền không được đề cập trong sách giáo khoa. Nhận thấy được tầm quan trọng của việc trang bị các kiến thức về các bệnh truyền nhiễm do virut và các bệnh truyền di truyền, tôi đã luôn tìm tòi sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học các chủ đề kiến thức liên quan. Tôi nhận thấy kết quả học tập của các em có tiến bộ hơn đồng thời hiểu biết về các biện pháp phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virut và các bệnh di truyền của các em tăng lên rõ rệt so với cách giảng dạy thông thường. Vì vậy năm học 2021 – 2022, tôi lựa chọn báo cáo sáng kiến kinh nghiệm: “Đẩy mạnh giáo dục phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virut và bệnh di truyền ở người trong dạy học Sinh học THPT”. + Nội dung (các) giải pháp: Trong sáng kiến: “Đẩy mạnh giáo dục phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virut và bệnh di truyền ở người trong dạy học Sinh học THPT”, tôi đã nêu rõ lý do chọn đề tài; đưa ra một số vấn đề lý luận có liên quan; tìm hiểu thực trạng về việc thực hiện dạy các bài trong chủ đề: “Virut và bệnh truyền nhiễm”, “Di truyền quần thể”, “Di truyền học người” . Trên cơ sở đó, tôi đưa ra một số biện pháp giải quyết vấn đề như: Thiết kế giáo án dạy học theo định hướng phát triển phẩ m chất năng lực học sinh, thiết kế chuỗi hoạt động dạy học nhằm tăng hiệu quả tích hợp giáo dục các bệnh truyền nhiễm do virut, bệnh di truyền ở ngườ i và các biện pháp phòng tránh đồng thờ i góp phần giúp ngư ờ i học phát triển năng lực tự chủ tự học, giao tiếp hợp tác giải quyết vấn đề và sáng tạo, chủ động và sáng tạo vận dụng kiến thức kỹ năng đã học vào cuộc sống của học sinh. + Các bước thực hiện của giải pháp: Xác định địa chỉ, nội dung tích hợp trong các chủ đề: “Virut và bệnh truyền nhiễm”, “Di truyền quần thể”, “Di truyền học người” . Tiến hành xây dựng các kế hoạch dạy học cho các chủ đề: “Virut và bệnh truyền nhiễm”, “Di truyền quần thể”, “Di truyền học người” tích hợp giáo dục về các bệnh truyền nhiễm do virut, bệnh di truyền và các biện pháp phòng tránh. Trong quá trình dạy học tôi sử dụng các biện pháp dạy học tích cực, phương tiện dạy học trực quan như các các hình ảnh về tác hại của virut, về các bệnh di truyền ở ngườ i, các hình động về chu trình nhân lên của virut, video về hệ quả của kết hôn cận huyết thống, hậu quả của virut... Để tăng tính chủ động và sáng tạo của học sinh tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu về một số bệnh truyền nhiễm do virut và bệnh di truyền ở ngườ i và đề xuất các biện pháp hạn chế các bệnh truyền nhiễm do virut, bệnh di truyền. Học sinh hoạt động nhóm thiết kế các nội dung đã tìm hiểu lên giấy A0 về các bệnh di truyền ở ngườ i về các nội dung: nguyên nhân, cơ chế gây bệnh, biểu hiện bệnh, tỉ lệ mắc, đưa ra giải pháp phòng tránh, hạn chế các bệnh di truyền. Giáo viên có
Trang 4
thể định hướng cho học sinh tìm hiểu về các biện pháp hạn chế bệnh di truyền và phương pháp sàng lọc trước sinh mới không được đề cập trong sách giáo khoa. Sản phẩ m trên giấy A0 có thể thiết kế dưới dạng pano, aphic, có các ảnh minh họa cho các nội dung. Trong tiết học giáo viên tổ chức cho học thuyết trình và giải đáp các thắc mắc cho các nhóm khác. Giáo viên tổ chức cho học sinh nhận xét đánh giá chéo theo phiếu đánh giá đã chuẩ n bị. Giáo viên nhận xét, đánh giá sản phẩ m các nhóm chốt lại kiến thức, nhấn mạnh vai trò của tiêm phòng vacxin trong phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virut và vai trò của các biện pháp tư vấn di truyền và sàng lọc trước sinh trong hạn chế các bệnh tật di truyền. Giáo viên biên soạn đề kiểm tra đánh giá các kiến thức về bệnh di truyền ở ngườ i và các biện pháp hạn chế các bệnh di truyền ở ngườ i. Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của sáng kiến. - Những thông tin cần được bảo mật: Không - Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Đối với giáo viên + Nhận thức rõ ràng về tính cấp thiết và lợi ích của việc tích hợp giáo dục các biện pháp nhằm hạn chế các bệnh truyền nhiễm do virut và các bệnh di truyền ở người đối với học học sinh và cộng đồng. + Giáo viên cần xác định rõ yêu cầu cần đạt, các năng lực phẩm chất định hướng hình thành cho học sinh, tiếp đến xác đinh rõ địa chỉ tích hợp, nội dung tích hợp giáo dục các biện pháp nhằm phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virut và các bệnh di truyền ở người , khéo léo lồng ghép vào bài học một cách logic. + Giáo viên cần tìm hiểu về nguyên nhân, cơ chế gây bệnh và hậu quả của các bệnh di truyền trong sách giáo khoa không đề cập tới nhưng xuất hiện ở một số vùng của Việt Nam như tan máu bẩm sinh do hôn nhâ n cận huyết thống. Cập nhật các biện pháp sàng lọc trước sinh mới như Double Test, Triple Test, NIPT để đưa vào bài giảng. + Giáo viên cần sưu tập nhiều các con số thực tế về tình trạng các bệnh truyền nhiễm do virut ở Việt Nam như: COVID – 19, HIV/AIDS, viêm gan B, sởi…; hiệu quả của tiêm phòng vacxin trong phòng các bệnh truyền nhiễm do virut. + Giáo viên cần thiết kế các hoạt động dạy học phong phú, chuyển giao nhiệm vụ học tập cụ thể rõ ràng, kịp thời phát hiện những khó khăn của học sinh trong học tập để giúp đỡ. Đối với học sinh + Học sinh cần chuẩn bị trước bài ở nhà dưới sự hướng dẫn của giáo viên. + Học sinh nhận nhiệm vụ, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên của nhóm, lên kế hoạch thực hiện nhiệm vụ. + Học sinh tích cực tìm hiểu thu thập các thông tin tranh ảnh về nội dung của bài học, chủ động thảo luận tìm tòi kiến thức, tích cực tham gia các hoạt động của nhóm để hoàn thiện các sản phẩm giáo viên yêu cầu. Điều kiện về cơ sở vật chất
Trang 5
+ Để thực hiện sáng kiến cần có máy tính, máy chiếu để chiếu các hình ảnh video về các bệnh truyền nhiễm do virut, các bệnh di truyền và các biện pháp phòng tránh. - Đánh giá lợi ích thu được: Trong năm học 2020 – 2021, để đánh giá hiệu quả của sáng kiến tôi đã tiến hành thực nghiệm và đánh giá kết quả quá trình giảng dạy học sinh tại phân hiệu Nghĩa Tâm thuộc trườ ng THPT huyện Văn Chấn (nay là trườ ng THCS & THPT Nghĩa Tâm). Đối với chủ đề “Virut và bệnh truyền nhiễm” trong đó 2 lớp 10A8, 10A9 là các lớp đối chứng dạy theo cách bình thườ ng, còn 2 lớp 10A10 và 10A11 tôi dạy theo sáng kiến. Đối với chủ đề “Di truyền quần thể” và chủ đề “Di truyền học ngườ i” tôi tiến hành thực nghiệm tại các lớp 12 tôi dạy. Trong đó lớp 12C9, 12C11 là lớp đối chứng còn lớp 12C8, 12C10 là lớp thức nghiệm. Lớp đối chứng tôi giảng dạy theo cách thông thườ ng lớp thực nghiệm tôi thực hiện dạy học theo sáng kiến. Sau khi kết thúc các chủ đề tôi tiến hành kiểm tra để đánh giá kết quả. Kết quả được thể hiện trong bảng sau: Lớp Số Giỏi Khá Trung Yếu Giỏi, HS bình Khá SL % SL % SL % SL % % Lớp Lớp 46 2 4,35 19 41,30 23 50,00 2 4,35 45,65 đối 10A8 chứng Lớp 43 2 4,65 18 41,86 20 46,51 3 6,98 46,51 10A9 Lớp Lớp 47 5 10,64 22 46,81 20 42,55 0 0,0 57,45 thực 10A10 nghiệm Lớp 43 4 9,30 21 48,84 18 41,86 0 0,0 58,14 10A11 Lớp Số Giỏi Khá Trung Yếu Giỏi, HS bình Khá SL % SL % SL % SL % % Lớp Lớp 40 1 2,50 17 42,50 19 47,50 3 7,5 45,00 đối 12C9 chứng Lớp 30 1 3,33 13 43,34 15 50,00 1 3,33 46,67 12C11 Lớp Lớp 39 4 10,26 19 48,72 16 41,03 0 0,0 58,98 thực 12C8 nghiệm Lớp 36 3 8,33 20 55,56 13 36,11 0 0,0 63,89 12C10 Kết quả kiểm tra cho thấy: Với đối tượng học sinh có lực học tương đương, những lớp được áp dụng sáng kiến có tỉ lệ điểm khá giỏi nâng lên, cao hơn so với
Trang 6
học sinh các lớp đối chứng không áp dụng sáng kiến. Điểm trung bình cũng giảm hẳn, không có điểm yếu kém. Các lớp đối chứng không áp dụng sáng kiến vẫn còn học sinh có điểm yếu, tỉ lệ học sinh có điểm trung bình nhiều hơn, điểm khá giỏi không nhiều như các lớp thực nghiệm. Điều đó cho thấy tính hiệu quả và khả thi của biện pháp. Hơn nữa, tôi nhận thấy việc tích hợp giáo dục tích hợp tích hợp giáo dục các biện pháp nhằm hạn chế các bệnh truyền nhiễm do virut và bệnh di truyền ở người vào dạy học còn tăng sự hứng thú trong giờ học vì gắn liền với thực tiễn cuộc sống của các em. Nhiều em trước đó tỏ thái độ không mấy hứng thú nhưng đối với các phần tích hợp lại rất hăng hái học tập từ đó tăng thêm sự yêu thích đối với môn học tích cực hơn trong học tập và kết quả học tập cũng được nâng lên. Trong năm học 2020 – 2021, sáng kiến kinh nghiệm của tôi đã được áp dụng tại đơn vị và 3 đơn vị trường THPT Sơn Thịnh, THPT Thị xã Nghĩa Lộ, PTDT Nội trú THPT Miền Tây đều cho hiệu quả giáo dục tăng rõ rệt và được đánh giá có tính khả thi cao khi áp dụng tại các đơn vị trên. Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu: Danh sách những ngườ i đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu: Số Họ và tên Ngày Nơi công tác (hoặc Chức Trình Nội TT tháng nơi thường trú) danh độ dung năm sinh chuyên công môn việc hỗ trợ 1 Hà Thị Ánh 05/04/1981 THPT Sơn Thịnh – Dạy thử Giáo Cử Nguyệt Sơn Thịnh, Yên nghiệm Bái. viên nhân 2 Hà Thúy 04/09/1982 THPT Thị xã Dạy thử Giáo Cử Hồng Nghĩa Lộ – Thị xã nghiệm viên nhân Nghĩa Lộ, Yên Bái. 3 Hà Biên Thùy 27/10/1978 PTDT Nội trú Dạy thử THPT Miền Tây – Giáo Cử nghiệm Thị xã Nghĩa Lộ, viên nhân Yên Bái. Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Văn Chấn, ngày 27 tháng 1 năm 2022 Người nộp đơn (Ký và ghi rõ họ tên) Phạm Thị Hằng
Hiển thị 6 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!