Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 QUYỀN DÒNG TIỀN VÀ NỢ XẤU NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TS. Lê Đạt Chí – Đại Học Kinh Tế Tp.HCM Th.sỹ Phan Thị Thanh Thủy – Ngân hàng OCB TÓM TẮT Mục tiêu nghiên cứu hướng đến kiểm định tác động của quyền dòng tiền đến nợ xấu. Sử dụng phương pháp ước lượng DGMM với dữ liệu các ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn 2007-2014, nghiên cứu đưa ra bằng chứng thực nghiệm nợ xấu của ngân hàng càng cao khi quyền dòng tiền của cổ đông kiểm soát càng nhỏ. Kết quả này ủng hộ quan điểm truyền thống của Berle và Means (1933), sở hữu phân tán dẫn đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng kém. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với các chính sách giám sát hoạt động ngân hàng và lựa chọn cấu trúc sở hữu của ngân hàng thương mại để đảm bảo hệ thống ngân hàng vận hành an toàn với mức độ rủi ro trong tầm kiểm soát. Từ khóa: nợ xấu, cấu trúc sở hữu, quyền kiểm soát, quyền dòng tiền CASH FLOW RIGHTS AND NON-PERFORMING LOANS IN VIETNAMESE COMMERCIAL BANKS ABSTRACT The aim of this research is to investigate the impact of cash flow rights on non-performing loans (NPLs). Using the DGMM estimation with a panel data of Vietnamese joint-stock commercial banks over the 2007-2014 period, the study provides empirical evidence that low levels of cash flow rights of the ultimate owner are associated with high levels of non-performing loans. This finding supports the traditional view of Berle and Means (1933) that dispersed ownership reduces banks’ performance. The result offers significant implication in making oversight polices of banking activities and choosing ownership structure of commercial banks to ensure a safely operated banking system under which the level of credit risks is to be controlled. Keywords: Non-performing loans (NPLs), ownership structure, control rights, cash flow rights Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 1. Giới thiệu Năm 2015 là năm cuối cùng của đề án tái cơ cấu các TCTD giai đoạn 2011-2015. Một trong những nhiệm vụ hàng đầu được đặt ra là xử lý khối nợ xấu khổng lồ giúp lưu thông dòng chảy tín dụng, mở đường cho sự hồi phục và phát triển của kinh tế Việt Nam. Hơn lúc nào hết, nghiên cứu về nợ xấu tại thời điểm này có ý nghĩa thực tiễn và mang tính thời sự. Đề tài này tập trung nghiên cứu tác động của một số nhân tố bên ngoài và bên trong ngân hàng đối với nợ xấu, trong đó nhân tố trọng tâm là cấu trúc sở hữu, được đại diện bằng quyền dòng tiền của nhóm cổ đông kiểm soát ngân hàng. Quyền dòng tiền được sử dụng trong nghiên cứu này vì có ưu thế hơn so với quyền kiểm soát là bổ sung thông tin quyền lực và lợi ích tài chính của cổ đông kiểm soát. Kết quả nghiên cứu gợi mở các chính sách liên quan đến hoạt động giám sát ngân hàng và lựa chọn cấu trúc sở hữu để đảm bảo hệ thống ngân hàng vận hành an toàn. Nghiên cứu này bổ sung vào số ít các nghiên cứu định lượng về đề tài các nhân tố tác động đến nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Sử dụng phương pháp ước lượng DGMM, nghiên cứu khắc phục được các nhược điểm của dữ liệu để đưa ra bằng chứng thực nghiệm có độ tin cậy cao. Nghiên cứu cũng mở rộng định nghĩa về người liên quan và cách tính nợ xấu để thấy được bức tranh toàn cảnh về sở hữu và chất lượng tín dụng của các ngân hàng TMCP Việt Nam. 2. Cơ sở lý thuyết và phƣơng pháp nghiên cứu 2.1 Cơ sở lý thuyết và khung phân tích Cấu trúc sở hữu của doanh nghiệp xét trên khía cạnh mức độ tập trung quyền sở hữu được đại diện bằng quyền sở hữu, quyền kiểm soát hay quyền dòng tiền, mặc dù có sự khác biệt về định nghĩa, cách tính nhưng có mối liên quan với nhau. Quyền sở hữu liên quan đến nắm giữ cổ phần. Quyền kiểm soát là quyền biểu quyết các vấn đề có ảnh hưởng đến doanh nghiệp. Quyền dòng tiền là quyền được hưởng cổ tức và các lợi ích tài chính khác. Cổ đông kiểm soát (chủ sở hữu sau cùng) là cổ đông có tổng quyền kiểm soát trực tiếp và gián tiếp lớn nhất. Nghiên cứu này sử dụng quyền dòng tiền của cổ đông ki