BÀI 32: LỰC HƯỚNG TÂM – GIA TỐC HƯỚNG TÂM I GIA TỐC HƯỚNG TÂM  Là đại lượng đặc trưng cho sự biến đổi hướng của vector vận tốc.  Vectơ gia tốc trong chuyển động tròn đều luôn vuông góc với vector vận tốc và hướng vào tâm đường tròn quỹ đạo.  Nó đặc trưng cho sự biến đổi về hướng của vector vận tốc và được gọi là gia tốc hướng tâm  Gia tốc hướng tâm của chuyển động tròn đều chỉ có tác dụng làm thay đổi hướng vận tốc II LỰC HƯỚNG TÂM  Lực (hay hợp lực) tác dụng lên vật chuyển động tròn đều hướng vào tâm quỹ đạo gọi là lực hướng tâm. Kí hiệu  Lực hướng tâm không phải là một loại lực mới mà là lực hay hợp lực của các lực đã học.  Lực hướng tâm có + Phương trùng với bán kính quỹ đạo. + Chiều hướng vào tâm. Fht là lực hướng tâm (N). Công thức tính độ lớn lực hướng tâm m là khối lượng của vật (kg). aht là gia tốc hướng tâm (m/s2). v là tốc độ dài của vật chuyển động tròn đều (m/s). R là bán kính quỹ đạo tròn (m). là tốc độ góc của vật chuyển động tròn đều (rad/s). III MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ LỰC HƯỚNG TÂM  Vệ tinh nhân tạo chuyển động tròn đều quanh Trái Đất:  Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vệ tinh nhân tạo đóng vai trò lực hướng tâm, giữ cho vệ tinh nhân tạo chuyển động tròn đều quanh Trái Đất  Theo định luật II Newton ta có  Một vật đặt nằm yên trên chiếc bàn đang quay:  Lực ma sát nghỉ đóng vai trò là lực hướng tâm  Trọng lực và phản lực là hai lực cân bằng.  Ở những đoạn đường cong thường phải làm nghiêng về phía tâm cong:  Khi xe chạy trên đường đèo, trong đường đua tốc độ cao hoặc mặt đường trơn trượt, lực ma sát giữa các bánh xe và mặt đường không đủ để tạo lực hướng tâm, do phải tồn tại lực hướng tâm để xe có thể thực hiện chuyển động tròn, mặt đường phải được thiết kế nghiêng một góc so với phương ngang để hợp lực hướng vào tâm đường tròn và đóng vai trò lực hướng tâm, bảo đảm cho xe chạy vòng theo quỹ đạo tròn. Dù vậy, tốc độ của xe cũng bị giới hạn để xe không bị trượt li tâm ra khỏi cung tròn.  Hợp lực của trọng lực và phản lực đóng vai