Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 Báo cáo ngân lưu (Lưu chuyển tiền tệ) Tìm hiểu về Báo cáo ngân lưu của doanh nghiệp Báo cáo ngân lưu Với các kế toán viên có thể dùng “ngôn ngữ chuyên nghiệp” mà nói rằng, báo cáo ngân lưu (báo cáo lưu chuyển tiền tệ) là sử trả trở về kế toán theo tiền mặt (cash accounting) từ kế toán theo thực thể phát sinh (accrual accounting). Bằng ngôn ngữ “bình dân”, ta sẽ đặt vấn đề theo một cách trực diện đơn giản rằng, báo cáo ngân lưu là bảng trả lời tóm tắt cho các câu hỏi: tiền từ đâu mang lại và nó đã được chi ra cho những mục tiêu nào? Hay một câu hỏi khác thường gặp: tại sao công ty đang có lãi mà vẫn đi vay tiền để nộp thuế hay vẫn phá sản vì không có tiền để trả nợ và để tái sản xuất? Tiền đang nằm ở đâu? I. Giới thiệu báo cáo ngân lưu: Không có gì phải vội, một nghiên cứu về dòng ngân lưu (CF: cash flow) trước khi tìm hiểu báo cáo ngân lưu (CFS: cash flow statement) là một phương cách hữu hiệu, một lối đi từ suối về song trước khi căng buồm ra biển rộng. 1.1 Khái niệm về dòng ngân lưu: Chúng ta sẽ cố gắng giải thích – bằng ngôn ngữ đơn giản, về một vấn đề được sử dụng nhiều nhất và cũng gây nhiều bối rối nhất trong lĩnh vực tài chính: dòng ngân lưu (dòng lưu chuyển tiền tệ). Vòng lưu chuyển tiền tệ - sản xuất trong sơ đồ dưới đây minh họa mối quan hệ qua lại giữa hoạt động kinh doanh và hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Một cách nôm na, giả sử một công ty mới thành lập dùng nguồn tiền từ vốn chủ sở hữu và từ các nhà cho vay để mua sắm tài sản máy móc thiết bị và nay đã chuẩn bị sẵn sang hoạt động. Đẻ có thể hoạt động được, công ty dùng tiền mua nguyên liệu và thuê mướn công nhân; với những yếu tố nhập lượng (input – đầu vào), công ty tiến hành sản xuất ra sản phẩm và được tạm thời lưu giữ trong kho, Như vậy, khi bắt đầu là tài sản tiền tệ (vốn bằng tiền ở trong tủ sắt), giờ đây trở thành tài sản vật chất (hàng hóa) ở trong kho. Khi công ty bán sản phẩm, tài sản vật chất lúc bấy giờ sẽ được chuyển trở lại thành tài sản tiền tệ. Nếu bán hàng thu bằng tiền mặt, thì điều này xảy ra ngay lập tức; ngước lại, nếu chưa thu được tiền ngay (do bán chịu) thì nó sẽ được thu sau đó – khi tiền trong tài khoản phải thu được thanh toán. Đây chỉ là sự vận động đơn giản từ tiền sang hàng,tới khoản phải thu và quay trở lại thành tiền trong một chu kỳ hoạt động kinh doanh của công ty (operating cycle), hay còn gọi là một vòng chu chuyển vốn lưu động (working capital cycle). * Kế toán theo thực thẻ phát sinh (Accrual Accounting) Đây không phải là bài viết để thảo luận chi tiết về nghiệp vụ kế toán (Những Nợ - Debit, cùng Có – Credit) – những thứ mà “dân kỹ thuật” rất là dị ứng. Nhưng sở dĩ có chuyện thực tế như Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 vậy không phải vì nó khó mà chỉ bởi vì các nhà kế toán chuyên nghiệp đã cố tình làm phức tạp hóa vấn đề vô cùng đơn giản. Dùng “ngôn ngữ kế toán” không đúng chỗ, dùng “Nợ” và “Có” (thực ra đó chỉ là những ký hiệu mang tính quy ước, dịch sát nghĩa từ “Debit” và “Credit”) để nói chuyện với những người không phải chuyên môn chính thì chẳng khác nào dủng những “cận lâm sảng” hay “bị vong lục”. Kế toán không khó hiểu mà điều khó hiểu là ở chỗ, một kỹ sư giám đốc nhà máy tốt nghiệp đại học kỹ thuật, một bác sĩ giám đốc bệnh viện tốt nghiệp đại học y dược – những trưởng đại học khó thi đậu hơn các trường đại học khối kinh tế, lại chẳng thể nào hiểu được những vụn vặt của kế toán. Nhưng do lợi nhuận, hoặc các khoản mục tương tự, là những chỉ tiêu chủ yếu đánh giá sức khỏe tài chính doanh nghiệp, một vài chi tiết kỹ thuật để đo lường lợi nhuận vì thế cần phải được đề cập đến. Sự xác định lợi nhuận kế toán bao gồm hai bước: (1) xác định doanh thu trong kỳ và (2) xác định các chi phí tương ứng với doanh thu. Hãy xem xét bước đầu tiên – rất quan trọng, để nhận ra rằng doanh thu không đồng nhất với số tiền mặt thu được. Theo nguyên tắc ghi nhận doanh thu và chi phí tương ứng – còn gọi là nguyên t