1 I. §Æt vÊn ®Ò hiÖn nay 1. TÝnh cÊp thiÕt HiÖn nay, ViÖt Nam ®ang tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc, muèn vËy cÇn cã nÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng vµ ph¸t triÓn cao. Trong ®ã nhu cÇu vÒ vèn lµ hÕt søc cÇn thiÕt, ®-îc coi lµ yÕu tè hµng ®Çu, lµ tiÒn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ.§¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc gi÷a nhiÖm kú kho¸ VII cña ®¶ng ®· ®Ò ra: “ ®Ó c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc cÇn huy ®éng nhiÒu nguån vèn s½n cã víi sö dông vèn cã hiÖu qu¶, trong ®ã nguån vèn trong n-íc lµ quyÕt ®Þnh nguån vèn bªn ngoµi lµ quan träng...” . TÝn dông ra ®êi rÊt sím, ra ®êi khi x· héi b¾t ®Çu cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ chÕ ®é së h÷u t- nh©n vÒ t- liÖu s¶n xuÊt. TÝn dông ®· tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë nhiÒu nÒn kinh tÕ víi c¸c møc ®é ph¸t triÓn kh¸c nh au. §Æc biÖt hiÖn nay trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn m¹nh mÏ, cïng víi sù tån t¹i c¸c mèi quan hÖ cung- cÇu vÒ hµng ho¸, vËt t-, søc lao ®éng th× quan hÖ cung cÇu vÒ tiÒn vèn ®· xuÊt hiÖn vµ ngµy mét ph¸t triÓn nh- mét ®ßi hái cÇn thiÕt kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ nh»m ®¸p øng nhu cÇu tiÕt kiÖm vµ ®Çu t-. Nhµ n-íc ®· sö dông tÝn dông nh- mét c«ng cô quan träng trong hÖ thèng c¸c ®ßn bÉy kinh tÕ ®Ó thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. Muèn t×m hiÓu râ vÒ tÝn dông t«i ®· chän viÕt ®Ò tµi: “ TÝn dông: c¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn ë ViÖt Nam” . 2. Môc tiªu nghiªn cøu - Gãp phÇn hÖ thèng ho¸ c¬ së lÝ luËn vÒ tÝn dông. - Ph©n tÝch t×nh h×nh tÝn dông ë ViÖt Nam. - §-a ra mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng tÝn dông. 2 II. Nghiªn cøu tæng quan 1. C¬ së lÝ luËn vÒ tÝn dông 1.1. Kh¸i niÖm: TÝn dông lµ quan hÖ vay m-în lÉn nhau theo nguyªn t¾c cã hoµn tr¶. Danh tõ tÝn dông dïng ®Ó chØ mét sè hµnh vi kinh tÕ rÊt phøc t¹p nh-: b¸n chÞu hµng ho¸, cho vay, chiÕt khÊu, b¶o hµnh,ký th¸c, ph¸t hµnh giÊy b¹c. Trong mçi mét hµnh vi tÝn dông cã hai bªn cam kÕt víi nhau nh- sau: - Mét bªn th× trao ngay mét sè tµi ho¸ hay tiÒn tÖ - Cßn mét bªn kia cam kÕt sÏ hoµn l¹i nh÷ng ®èi kho¶n cña sæ tµi ho¸ trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh vµ theo mét sè ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh nµo ®ã. Nhµ kinh tÕ ph¸p, «ng Louis Baudin, ®· ®Þnh nghÜa tÝn dông nh- lµ “ Mét sù trao ®æi tµi ho¸ hiÖn t¹i lÊy mét tµi hãa t-¬ng lai” . ë ®©y yÕu tè thêi gian ®· xen lÉn vµo vµ còng v× cã sù xen lÉn ®ã cho nªn cã thÓ cã sù bÊt tr¾c, rñi ro x¶y ra vµ cÇn cã sù tÝn nhiÖm cña hai bªn ®-¬ng sù ®èi víi nhau. Hai bªn ®-¬ng sù dùa vµo sù tÝn nhiÖm, sö dông sù tÝn nhiÖm cña nhau v× vËy míi cã danh tõ thuËt ng÷ tÝn dông. Nh÷ng hµnh vi tÝn dông cã thÓ do bÊt cø ai thùc hiÖn. Ch¼ng h¹n hai ng-êi th-êng cã thÓ cho nhau vay tiÒn. Tuy nhiªn ngµy nay khi nãi tíi tÝn dông ng-êi ta nãi ngay tíi c¸c ng©n hµng v× c¸c c¬ quan nµy chuyªn lµm c¸c viÖc nh- cho vay, b¶o l¶nh, chiÕt khÊu, kÝ th¸c vµ ph¸t hµnh giÊy b¹c. 1.2. C¬ së ra ®êi cña tÝn dông 3 Khi cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ sù xuÊt hiÖn cña së h÷u t- nh©n vÒ t- liÖu s¶n xuÊt th× tÝn dông ra ®êi. Së h÷u t- nh©n vÒ t- liÖu s¶n xuÊt dÉn ®Õn së h÷u t- nh©n vÒ s¶n phÈm lµm ra. X· héi cã sù ph©n ho¸ giµu nghÌo. Nh÷ng ng-êi nghÌo khi gÆp khã kh¨n trong cuéc sèng hä ph¶i vay m-în. TÝn dông ra ®êi. Trªn ph-¬ng diÖn x· héi, do cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi h×nh thµnh s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ ®· xuÊt hiÖn ®Ó sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸. Ng-êi s¶n xuÊt cã lóc thiÕu vèn b»ng tiÒn ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh nh-ng cã lóc thõa vèn b»ng tiÒn. §Ó ®iÒu chØnh nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng vèn b»ng tiÒn cña c¸c chñ thÓ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ ®ßi hái tÝn dông ra ®êi. Trong lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, h×nh thøc ®Çu tiªn cña tÝn dông lµ tÝn dông nÆng l·i ®-îc ra ®êi vµo thêi k× cæ ®¹i. Trong x· héi n« lÖ vµ nhÊt lµ ë x· héi phong kiÕn, tÝn dông nÆng l·i ®· ph¸t triÓn vµ më réng h¬n. §Æc ®iÓm cña tÝn dông nÆng l· i lµ l·i suÊt rÊt cao, h×nh thøc vËn ®éng cña vèn rÊt ®a d¹ng, d-íi nhiÒu h×nh thøc vµ môc ®Ých vay vµo tiªu dïng lµ chñ yÕu. Khi ph-¬ng thøc s¶n xuÊt T- b¶n chñ nghÜa h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ lín ®-îc më