Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 ĐỀ CƯƠNG NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI KINH TẾ NHẬT BẢN TRONG NHỮNG NĂM 1990 I.Lời nói đầu II. Những nguyên nhân 1.Những mâu thuẫn của một xã hội đầu cơ và sự đổ vỡ của nền kinh tế bong bóng 2.Sự yếu kém, lạc hậu của hệ thống ngân hàng, tài chính Nhật Bản 3.Sự già hoá dân số và gánh nặng của các chính sách bảo đảm phúc lợi xã hội 4.Bộ máy nhà nước yếu kém,chính trị không ổn định 5.Những hạn chế, bất cập của mô hình kinh tế Nhật bản trước những yêu cầu thách thức mới của thời đại 6.Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Nhật bản ngày nay đã bị suy yếu so với một số nước phát triển khác trước yêu cầu của quá trình toàn cầu hoá-khu vực hoá kinh tế. 7.Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Đông Á. III.Kết luận. Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 I.Lời nói đầu. Không chỉ là nước có nền văn hoá tiến bộ mà Nhật Bản còn là một nước có nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới chỉ sau Mỹ. Có được những thành quả như vậy cũng bởi Nhật Bản là quốc đảo,bao bọc bởi vô vàn hòn đảo lớn, nhỏ do vậy đã tạo cho con người Nhật Bản một ý chí rất ham học hỏi và muốn vươn lên. Tuy là một nước nghèo tài nguyên nhưng Nhật Bản không phải dựa vào tài nguyên dồi dào như các nước khác để làm giàu mà Nhật Bản làm giàu bằng chính bộ óc sáng tạo và đôi bàn tay cần cù của mình. Trong hai cuộc chiến trành thế giới Nhật Bản là nước đi xâm chiếm thuộc địa, muốn thống trị và vơ vét của cải. Nhưng sau chiến tranh thế giới thứ hai thì Nhật Bản bị thiệt hại nặng nề, nhất là về kinh tế, nhưng sau đó Nhật Bản đã nhanh chóng phục hồi nền kinh tế của mình và ngày càng phát triển vời tốc độ tăng trưởng thần kỳ. Nhưng đến thập niên 90 nền kinh tế của Nhật Bản bị suy thoái trầm trọng, thậm chí khủng hoảng nặng nề, cụ thể: Năm 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 2000 GDP (%) 4.6 4.7 4.9 5.5 2.9 0.4 0.3 0.6 1.4 2.9 -0.7 -1.9 0.5 1.2 Nguồn: 1987-1997 Nikkei Shimbun và Japan Research Quaterly, Spring 1997 và Winter 1996/1997_1998-2000: Monthly Economic Report, October 2000 ( số liệu 2000 là dự báo) EPA, Japan. Qua bảng trên cho ta thấy rằng từ năm 1990 tốc độ tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản bắt đầu suy thoái, năm 1990 là 5,5% thì năm 1991 chỉ còn 2,9%… Vậy nguyên nhân của nó là gì? Sau đây chúng ta sẽ xem xét, phân tích và đánh giá một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy thoái của nền kinh tế Nhật Bản trong những năm của thập niên 90. II. Nguyên nhân Có thể lý giải tình hình trên đây bởi các cách tiếp cận khác nhau dẫn đến xác định không giống nhau về các loại nguyên nhân. Song trong một đề tài nhỏ này em xin nêu ra một số nguyên nhân chính gây nên sự suy thoái kinh tế Nhật Bản trong những năm 90. Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3 1.Những mâu thuẫn của một xã hội đầu cơ và sự đổ vỡ của nền kinh tế bong bóng. Đây cũng có thể coi là nguyên nhân ngắn hạn trực tiếp dẫn đến suy thoái kinh tế hầu như kéo dài trong cả thập niên 90 của nền kinh tế Nhật Bản. Kinh tế bong bóng chính là nền kinh tế tăng trưởng cực nhanh của kinh tế Nhật Bản vào cuối thập niên 80, song đó không phải là tăng trưởng thực sự từ sự phát triển các hoạt động sản xuất của cải vật chất như các thời kỳ trước đó mà chủ yếu tăng trưởng giả tạo do sự đầu cơ vào mua bán bất động sản, trái phiếu, các hàng hoá nghệ thuật có giá trị lớn. Đồng thời với hiện tượng đầu cơ này về phía chính phủ Nhật Bản vào những năm đó để đối phó với sự lên giá mạnh của đồng yên sau hiệp ước Plaza 1985 đã duy trì kéo dài một chính sách lãi suất cho vay thấp, khiến cho các hoạt động đầu tư buôn bán bất động sản, trái phiếu… càng ra tăng mạnh tạo nên sự tăng trưởng kinh tế cực nhanh vào cuối những năm 1980, cụ thể: 1986 1987 1988 1990 2,5% 4,6% 4,9% 5,5% Chính sự tăng trưởng quá mạnh này khiến nhiều nhà đầu tư bị chi phối bởi ý nghĩ không tưởng là nhất định hàng hoá của thị trường tiền tệ sẽ tăng trưởng theo thời gian và do đó càng kích thích họ đầu tư mạnh vào thị trường hàng hoá này. Đây