1쪽
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT VŨ THỊ LÀ DẤU ẤN VĂN HÓA NAM BỘ TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN QUANG SÁNG CHUYÊN NGÀNH: VĂN HỌC VIỆT NAM MÃ SỐ: 8220121 LUẬN VĂN THẠC SĨ BÌNH DƯƠNG – 2021
자료 내용
2쪽
UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT VŨ THỊ LÀ DẤU ẤN VĂN HÓA NAM BỘ TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN QUANG SÁNG CHUYÊN NGÀNH: VĂN HỌC VIỆT NAM MÃ SỐ: 8220121 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. VÕ VĂN NHƠN BÌNH DƯƠNG – 2021
3쪽
LỜI CAM ĐOAN Luận văn thạc sĩ Dấu ấn văn hóa Nam Bộ trong một số tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn của PGS. TS Võ Văn Nhơn. Các số liệu và tài liệu tôi sử dụng trong luận văn là trung thực và có xuất xứ rõ ràng. Bình Dương, ngày 18 tháng 05 năm 2021 Tác giả luận văn Vũ Thị Là i
4쪽
LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của quý thầy cô, anh chị, bạn bè cùng gia đình. Với lòng kính trọng sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn: PGS. TS Võ Văn Nhơn, người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ, khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Ban giám hiệu, Phòng sau Đại học Trường Đại học Thủ Dầu Một đã tạo các điều kiện thuận lợi nhất cho chúng tôi được học tập và hoàn chỉnh luận văn. Ban Giám hiệu Trường THCS Bình Thắng B, thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương - nơi tôi đang công tác, đã tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt trong quá trình tôi làm việc, học tập và thực hiện luận văn. Gia đình và bạn bè đã động viên tôi học tập và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn! Bình Dương, ngày 18 tháng 05 năm 2021 Tác giả luận văn Vũ Thị Là ii
5쪽
MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.......................................................................................................i LỜI CẢM ƠN ...........................................................................................................ii PHẦN MỞ ĐẦU .......................................................................................................1 1. Lí do chọn đề tài....................................................................................................1 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ...................................................................................2 2.1. Những công trình nghiên cứu về dấu ấn văn hóa Nam Bộ .............................2 2.2. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến dấu ấn văn hóa Nam Bộ qua các tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng....................................................................3 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................5 3.1. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................5 3.2. Phạm vi nghiên cứu............................................................................................5 4. Phương pháp nghiên cứu.....................................................................................6 4.1. Phương pháp phân tích tác phẩm......................................................................6 4.2. Phương pháp thống kê .......................................................................................6 4.3. Phương pháp hệ thống.......................................................................................6 4.4. Phương pháp tổng hợp.......................................................................................6 4.5. Các phương pháp khác.......................................................................................6 5. Đóng góp của đề tài...............................................................................................7 6. Cấu trúc luận văn .................................................................................................7 Chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ VĂN HÓA, VĂN HÓA NAM BỘ VÀ TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN QUANG SÁNG................................................................8 1.1. Khái niệm về văn hóa và văn hóa Nam Bộ......................................................8 1.1.1 Khái niệm về văn hóa......................................................................................8 1.1.2. Khái niệm về văn hóa Nam Bộ ......................................................................9 1.1.3. Mối quan hệ giữa văn hóa và văn học ........................................................10 1.2. Nguyễn Quang Sáng – nhà văn của vùng quê Nam Bộ................................11 1.2.1. Vài nét về tiểu sử Nguyễn Quang Sáng........................................................11 1.2.2. Sự nghiệp sáng tác văn học...........................................................................13 1.3. Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Quang Sáng...................14 1.3.1. Con người tập thể .........................................................................................15 iv
6쪽
1.3.2. Con người cá thể...........................................................................................16 1.3.3. Con người tình nghĩa....................................................................................17 Chương 2. CẢNH SẮC LÀNG QUÊ VÀ CON NGƯỜI NAM BỘ TRONG TÁC PHẨM NGUYỄN QUANG SÁNG........................................................................19 2.1. Thiên nhiên Nam Bộ........................................................................................19 2.1.1. Vị trí địa lý, địa hình và khí hậu .................................................................19 2.1.2. Thiên nhiên gắn với sông nước....................................................................20 2.2. Lao động sản xuất và đời sống tinh thần.......................................................27 2.2.1. Lao động sản xuất.........................................................................................27 2.2.2. Đời sống văn hóa tinh thần..........................................................................32 2.2.2.1. Nhà cửa.......................................................................................................32 2.2.2.2. Đời sống tâm linh.......................................................................................36 2.2.2.3 Văn hóa ẩm thực.........................................................................................41 2.3. Con người Nam Bộ ..........................................................................................51 2.3.1. Hình thức bên ngoài .....................................................................................51 2.3.1.1. Trang phục.................................................................................................51 2.3.1.2. Ngôn ngữ.....................................................................................................55 2.3.2. Phẩm chất con người Nam Bộ.....................................................................57 2.3.2.1. Lối sống phóng khoáng, bộc trực, chân thành........................................57 2.3.2.2. Giàu đức hy sinh, trọng đạo nghĩa, đoàn kết..........................................61 2.3.2.3. Dũng cảm, yêu nước ..................................................................................62 Chương 3. NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG TRUYỆN MANG ĐẬM DẤU ẤN VĂN HÓA NAM BỘ........................................................................................................64 4.1. Nghệ thuật trần thuật......................................................................................64 4.2. Nghệ thuật xây dựng tình huống....................................................................71 4.3. Nghệ thuật xây dựng hình ảnh tương phản ..................................................72 KẾT LUẬN..............................................................................................................81 v
7쪽
PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Với hơn năm mươi năm gắn với sự nghiệp sáng tác, Nguyễn Quang Sáng đã để lại cho văn học Việt Nam nói chung và văn học Nam Bộ nói riêng những tác phẩm mang dấu ấn đậm nét của riêng mình. Là người được sinh ra và lớn lên ở vùng đất Nam Bộ, ông gắn bó, trân trọng, yêu mến thiên nhiên và con người nơi đây. Chính vì vậy, trong các sáng tác, ông hầu như dành trọn tình yêu cho mảnh đất thân thương ấy. Trong nhữ ng năm tháng chiến đấu chống giặc ngoại xâm, ông thể hiện tình yêu mãnh liệt với vùng đất Nam Bộ qua các tác phẩm của mình. Nguyễn Quang Sáng là một cây bút lao động bền bỉ và hết sức nghiêm túc, cộng với tài năng văn chương, mới hơn hai mươi tuổi, ông đã có được phong cách riêng của một nhà văn có tài năng. Những sáng tác của ông ngay từ những ngày đầu đã được giới văn chương đánh giá cao, nhận được sự quan tâm của đông đảo độc giả và quần chúng. Đặc biệt với phong cách viết rất mộc mạc, chân thành và giọng văn đậm chất Nam Bộ, Nguyễn Quang Sáng đã nhận được nhiều giải thưởng: Giải thưởng báo Thống Nhất 1959, Giải thưởng tạp chí Văn nghệ Quân Đội 1959, Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1985 và năm 1993, Giải thưởng Bông sen vàng liên hoan phim toàn quốc năm 1980, Huy chương vàng liên hoan phim Mát-xcơ-va năm 1981 cho bộ phim Cánh đồng hoang,... Trong đó phải kể đến giải thưở ng danh giá: Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật đợt II năm 2000. Với thành công rực rỡ ấy, ông đã khẳng định được vị thế và tầm ảnh hưởng của mình trong nền văn học Việt Nam, đặc biệt là trong nền văn xuôi Nam Bộ. Ông cũng là người từng giữ nhiều chức vụ quan trọng của Hội Nhà văn Việt Nam, góp phần không nhỏ vào việc phát triển văn hóa Nam Bộ. Những nghiên cứu về các tác phẩm của nhà văn, đặc biệt là các tài liệu, sách báo, luận văn viết về dấu ấn văn hóa Nam Bộ - đóng góp của ông cho văn xuôi Nam Bộ cũng khá nhiều nhưng chưa thành hệ thống. Chính vì vậy, chúng tôi đã mạnh dạn chọn đề tài Dấu ấn văn hóa Nam bộ trong một số tác phẩm của 1
8쪽
Nguyễn Quang Sáng nhằm làm rõ hơn thành công và những cống hiến của ông cho văn xuôi Nam Bộ nói riêng và nền văn học Việt Nam nói chung. 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2.1. Những công trình nghiên cứu về văn hóa Nam Bộ trpng văn học Đầu tiên phải kể đến luận văn của tác giả Nguyễn Thị Điệp với đề tài Dấu ấn văn hóa Nam Bộ trong truyện ngắn Sơn Nam tại Đại học Cần Thơ năm 2009. Luận văn đã tìm hiểu được nhữ ng đặc trưng cơ bản về văn hóa Nam Bộ. Đồng thời, luận văn cũng lý giải về sự ảnh hưở ng và tác động của văn hóa Nam Bộ đến tư tưởng nghệ thuật của nhà văn Sơn Nam. Tiếp theo là luận văn thạc sĩ của tác giả Phạm Thị Minh Hà về Dấu ấn văn hóa Nam Bộ trong truyện ngắn Hồ Biểu Chánh tại Đại học Đà Nẵng năm 2014. Công trình gó p phần ghi nhận cuộc sống Nam Bộ qua quang cảnh miền quê, hình ảnh người nông dân, nhữ ng phong tục, tập quán trong đời sống của người dân Nam Bộ. Luận văn cũng giúp chúng tôi có thêm những ý tưởng quý giá khi thực hiện đề tài. Bên cạnh đó b ài báo của tác giả Nguyễn Thị Kim Tiến được in trên Tạp chí Văn học Nghệ thuật số 392, tháng 2-2017 với nhan đề Đồng bằng sông Cửu Long - nét sinh hoạt xưa và văn minh miệt vườn cũng đưa ra những nhận định về đất đai, con người, lịch sử khẩn hoang cũng như quá trình phát triển của Nam Bộ qua các tác phẩm của nhà văn Sơn Nam. Bằng một bút pháp giản dị, Sơn Nam đã dựng nên một bức tranh sống động về những sinh hoạt văn hóa Nam b ộ vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Ở bài báo này, người đọc sẽ được hiểu về quá trình khẩn hoang ở Đồng b ằng Sông Cửu Long với sông rạch, rừng chồi, đầm lầy, là môi trường của sốt rét mãn tính; đến việc hình thành nên nết ăn, nếp ở , tập quán, sinh hoạt của con người vùng Nam Bộ. Sức sống của vùng đất từ thời kỳ khai hoang qua nhiều thế hệ đã tạo nên chân dung diện mạo một vùng văn hóa trong đó định hình nên dân tộc tính, để rồi tinh t hần đó bám rễ vào sáng tác văn chương của những người đã từng gắn bó sâu sắc với mảnh đất này. Theo Sơn Nam, ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, môi trường tự nhiên là một trong những điều kiện chi phối sự chuyển đổi phương thức sống của người 2
9쪽
dân nơi đây như dễ thay đổi nơi cư trú, đi tìm mảnh đất dễ làm ăn. Do đó, họ dễ dàng chấp nhận sống lưu động, thay đổi nghề nhanh chóng. Mặt khác, do nguồn lợi thiên nhiên sẵn có, th ời tiết ổn định, cá tôm dồi dào nên họ thích “làm cật lực cho rồi việc, chớ không làm rề rề như lục bình trôi. Xong rồi nghỉ, lo việc khác, bằng không thì vui chơi thoải mái”. Đồng bằng là kiểu “văn minh sông rạch”, mối quan hệ giữa người với người cũng nhờ chiếc ghe là phương tiện giao thông. Trong các mối quan hệ, họ đối đãi bình đẳng, không câu nệ, không cần trả ơn. Và họ quan niệm, vốn liếng, nhà cửa, sức khỏe, sinh mạng hiện còn được là nhờ bạn bè, người dưng. Vì vậy, người nơi đây thích làm quen với người nghèo, giúp đỡ kẻ sa cơ thất thế, ghét kẻ thay lòng đổi dạ, không chấp nhận những kẻ “năng thuyết bất năng hành, cách nói vòng vo tam quốc, rào trước đón sau” mà họ là những con người tính khí nóng nảy, bộc trực, lắm khi đến mức thô bạo. Nét tính cách truyền thống đó, đến nay vẫn được di dưỡng, dù cho vùng đất lục tỉnh đã trải qua những giai đo ạn thăng trầm của cuộc sống. Bài báo nghiên cứu của tác giả Lê Thị Ngân Trang với Cảm quan văn hóa trong sáng tác của Sơn Nam trên Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật số 377, tháng 11 năm 2015, cho chúng ta thấy một số nét đặc trưng của văn hó a vùng đất và con người Nam Bộ qua văn hóa ứng xử, qua c ách sinh hoạt và qua mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên. Từ đó , tác giả làm nổi bật cuộc sống gắn bó với thiên nhiên và chan hòa với thiên nhiên để có cuộc sống an yên, tì nh cảm. 2.2. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến dấu ấn văn hóa Nam Bộ qua các tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng Trong Truyện ngắn Việt Nam: Lịch sử - Thi Pháp - Chân dung của Lý Hoài Thu (2007) đã dành nhiều trang viết về truyện ngắn Nguyễn Quang Sáng, trong đó có cung c ấp một số đặc điểm phong cách truyện ngắn và đặc biệt đã làm nổi bật chất Nam Bộ trong ngôn ngữ, văn phong của nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Trong luận văn thạc sĩ văn học của Nguyễn Thị Mỹ Châu (2011), tác giả nhận thấy “Nguyễn Quang Sáng đã trút hết tâm huyết của mình vào việc xây dựng hình ảnh những người nông dân chất phác của Nam Bộ trở thành những 3
앞 9페이지만 표시됩니다. 전체를 보려면 자료를 다운로드하세요.
댓글 (0)
댓글이 없습니다. 첫 댓글을 남겨보세요!