Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 GIAO DỊCH NHƯỢNG QUYỀN *** 1. KHÁI NIỆM Nhượng quyền là hoạt động kinh doanh dựa trên mối quan hệ giữa hai hay nhiều bên có vai trò và trách nhiệm khác nhau nhưng thúc đẩy lẫn nhau trong cùng hệ thống kinh doanh để cung ứng cho khách hàng các sản phẩm hay dịch vụ cùng tiêu chuẩn với độ thỏa mãn cao nhất. 2. ĐẶC TRƯNG a, nhượng quyền là quan hệ mua bán và thể hiện bằng hợp đồng. bên nhượng quyền thu phí nhượng quyền (giá nhượng quyền) và trao quyền cho bên nhận quyền. b, phương thức định giá, thanh toán, cơ cấu giá được xác định trong hợp đồng và thực hiện trong quá trình thực hiện hợp đồng. c, bên nhận quyền có thể thực hiện một số hỗ trợ đối với bên nhận quyền. d, mở rộng hoạt động nhượng quyền phụ thuộc vào loại hình nhượng quyền. 3. PHÂN LOẠI a. Theo đối tượng nhượng quyền:  Sản phẩm  Tên thương mại  Mô hình kinh doanh b. Theo lĩnh vực nhận quyền:  Sản phẩm  Phân phối  Dịch vụ c.Theo quá trình nhượng quyền:  Tái nhượng quyền Nhượng quyền liên doanh. Các loại hình nhượng quyền Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 Có 4 loại hình nhượng quyền kinh doanh (franchise) cơ bản, phản ánh mức đô ̣ hơp̣ tác & cam kết khác nhau giữa bên nhượng quyền (franchisor) và bên nhận quyền (franchisee): 1. Nhươṇ g quyền mô hiǹ h kinh doanh toàn diện (full business format franchise) Mô hinh franchise này ̀ đươc ̣ cấu trúc chăt ̣ chẽ& hoàn chỉnh nhất trong các mô hình nhượng quyền, thể hiện mức đô ̣hợp tác và cam kết cao nhất giữa các bên, có thờ i haṇ hơp̣ đồng từ trung hạn (5 năm) đến dà i haṇ (20 hay 30 năm) như các chuỗi thức ăn nhanh quốc tế như KFC, Subway, McDonald’s, Starbucks, hoặc Phở 24 của Việt Nam. Bên nhượng quyền chia xẻ và chuyển nhươṇ g í t nhất 4 loai ̣ “sản phẩm” cơ bản, bao gồm: - Hê ̣thống (chiến lươc̣ , mô hình, quy trình vận hàng đươc̣ chuẩn hóa, chính sách quản lý , cẩm nang điều hành, huấn lyêṇ , tư vấn & hỗ trợ khai trương, kiểm soá t, hỗtrợtiếp thi,̣ quảng cáo - Bíquyết công nghê ̣sản xuất/kinh doanh - Hê ̣thống thương hiêụ - Sản phẩm/dich ̣ vu.̣ Bên nhân ̣ quyền có trách nhiêm thanh toán cho bên nh ̣ ượng quyền 2 khoản phí cơ bản là phínhươṇ g quyền ban đầu (up-front fee) và phí hoạt động (royalty fee), thường được tính theo doanh số bán điṇ h kỳ . Ngoài ta bên nhượng quyền có thể trả thêm các khoản chi phí khác như chi phí thiết kế & trang trí cửa hàng, mua trang thiết bị, chi phí tiếp thi,̣ quảng cáo, các khoản chênh lêc̣ h do mua nguyên vật liệu, chi phí tư vấn … 2. Nhươṇ g quyền mô hình kinh doanh không toàn diện (non-business format franchise) Việc chuyển nhượng một số yếu tố nhất định của mô hình nhươṇ g quyền hoàn chỉnh theo nguyên tắc quản lý “lỏng lẻo” hơn, bao gồm các trường hợp sau: - Nhươṇ g quyền phân phối sản phẩm/dịch vụ (product distribution franchise) như sơ mi cao cấp Pierre Cardin cho An Phước, Foci, chuỗi cà phê Trung Nguyên; - Nhươṇ g quyền công thức sản xuất sản phẩm & tiếp thi ̣(marketing franchise) như Coca Cola; Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3 - Cấp phép sử duṇ g thương hiêụ (brand franchise/trademark license) như Crysler, Pepsi nhượng quyền sử dụng các thương hiệu Jeep và Pepsi cho sản phẩm thời trang may mặc ở Châu Á; nhượng quyền thương hiệu Hallmark (sản phẩm chính là thiệp) để sản xuất các sản phẩm gia dụng như ra giường, nệm gối; nhượng quyền sử dụng các biểu tươṇ g & hình ảnh của Disney trên các sản phẩm đồ chơi, thưc̣ phẩm, đồ da duṇ g… - Nhươṇ g quyền “lỏng lẻo” theo kiểu các nhóm dùng chung tên hiệu (banner grouping hoăc̣ voluntary chains), thường hay găp̣ ở các công cung cấp dic̣h vu ̣ chuyên nghiêp̣ (professional service) loại tư vấn kinh doanh/tư vấn pháp lý như KPMG, Ernst & Young, Grant Thornton... Nhìn chung đối với mô hình nhượng quyền không toàn diện này, bên nhươṇ g quyền là