Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 Đề tài: Biện pháp tăng tính cạnh tranh của hoạt động phát hành thẻ tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam. CHƢƠNG 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ THẺ I. Hai hình thức thanh toán tiền tệ Tiền tệ vừa là sản phẩm vừa là công cụ phát triển của nền kinh tế hàng hoá. Trong nền kinh tế thị trƣờng, các quan hệ thanh toán chi trả lẫn nhau phải dùng tiền tệ. Vì vậy, thanh toán tiền tệ là một yêu cầu khách quan, là điều kiện cần thiết để phục vụ cho quá trình tái sản xuất xã hội. Thanh toán tiền tệ đƣợc thực hiện dƣới hai hình thức: thanh toán bằng tiền mặt và thanh toán không dùng tiền mặt. Thanh toán tiền mặt Thanh toán dùng tiền mặt là việc chi trả trực tiếp bằng tiền mặt trong các quan hệ thanh toán thu chi. Đặc điểm của mối quan hệ thanh toán này là việc thanh toán đƣợc thực hiện trực tiếp giữa ngƣời mua- ngƣời bán, không có sự xuất hiện của bên thứ ba, do đó các ngân hàng thƣơng mại không có vai trò gì trong mối quan hệ thanh toán này. Trong thanh toán tiền mặt, sự vận động của hàng hoá gắn liền với sự vận động của tiền tệ và tiền tệ đóng vai trò làm vật môi giới trong quá trình lƣu thông. Nhƣng khi sản xuất và trao đổi phát triển đến một trình độ cao hơn thì việc thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt không còn giữ địa vị độc tôn, không những thế nó còn tỏ ra có nhiều điểm không thích hợp. Sự hạn chế của nó thể hiện ở chỗ giao dịch thƣờng có giá trị lớn hơn trƣớc, do đó cần phải có một khối lƣợng lớn tiền mặt. Điều đó làm cho các đơn vị kinh doanh tốn nhiều chi phí và chịu nhiều rủi ro, đặc biệt là khi không gian sản xuất đƣợc mở rộng, nhiều đơn vị kinh doanh có mối quan hệ làm ăn ở rất xa nhau, đồng thời gây ra nhiều khó khăn cho nhà nƣớc trong việc quản lý tiền tệ. Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 Những bất tiện của việc sử dụng tiền mặt trong thanh toán đòi hỏi phải có thêm những hình thức thanh toán thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, với sự phát triển vƣợt bậc của hệ thống ngân hàng, các dịch vụ, các công cụ thanh toán đã đƣợc ngân hàng nghiên cứu đƣa ra để khách hàng lựa chọn cho mình một hình thức thanh toán thích hợp thay cho thanh toán tiền mặt. Thanh toán không dùng tiền mặt phát sinh từ đó và càng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt là tổng hợp các mối quan hệ chi trả tiền tệ không có sự xuất hiện của tiền mặt. Đặc trƣng của phƣơng thức này là sự vận động của hàng hoá, dịch vụ độc lập với sự vận động của tiền tệ cả về thời gian lẫn không gian và thông thƣờng hai quá trình này không ăn khớp với nhau. Trong phƣơng thức này, tiền mặt không làm trung gian trao đổi mà chính hình thức tiền tệ kế toán (tiền ghi sổ) thực hiện chức năng này. Khác với thanh toán dùng tiền mặt chỉ là quan hệ thanh toán giữa ngƣời mua và ngƣời bán, trong thanh toán không dùng tiền mặt, ngoài chủ thể chịu trách nhiệm thanh toán và chủ thể đƣợc hƣởng thƣờng có sự tham gia của ít nhất là một ngân hàng nên ngân hàng có một vai trò to lớn, vừa là ngƣời tổ chức, vừa là ngƣời thực hiện, đồng thời là ngƣời kết thúc quá trình thanh toán. Sự tham gia của ngân hàng cùng với các phƣơng tiện hiện đại và các mối quan hệ đa dạng vào quá trình thanh toán sẽ giúp cho việc thực hiện các hoạt động thanh toán cho doanh nghiệp diễn ra nhanh chóng và an toàn. Các đơn vị kinh doanh chỉ cần mở tài khoản tại ngân hàng và ký lệnh thanh toán khi cần thiết là mọi hoạt động thanh toán coi nhƣ đã đƣợc hoàn tất. Hơn nữa, số tiền trong tài khoản của doanh nghiệp lại rất an toàn và có thể sinh lãi trong thời gian chƣa dùng đến. Nhƣ vậy, hoạt động thanh toán đã đƣợc đơn giản rất nhiều, giảm bớt khó khăn cho nền kinh tế cũng nhƣ các doanh nghiệp. Các hoạt động nhƣ vận chuyển tiền, kiểm tra tiền để thanh toán không còn nữa, lƣợng tiền trong lƣu thông và các chi phí lƣu thông cần thiết