1 Lêi më ®Çu Chóng ta ®ang sèng trong kû nguyªn cña kinh tÕ tri thøc, ®ßi hái mçi con ng-êi ph¶i ®-îc ®µo t¹o tr×nh ®é häc vÊn, n¨ng lùc ; tu d-ìng rÌn luyÖn phÈm chÊt ®¹o ®øc, ý thøc lao ®éng tèt h¬n ®Ó cã thÓ ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu cña sù biÕn ®æi khoa häc c«ng nghÖ hÕt søc nhanh chãng. Trong sù nghiÖp ®æi míi ®Êt n-íc víi nh÷ng môc tiªu d©n giµu, n-íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh, hiÖn nay, con ng-êi vµ nguån nh©n lùc ®-îc coi lµ nh©n tè quan träng hµng ®Çu, quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn nhanh, hiÖu qu¶ vµ bÒn v÷ng nÒn kinh tÕ n-íc ta. §ã lµ yÕu tè hÕt søc bøc thiÕt vµ cÇn cã tÝnh cËp nhËt, ®¸p øng ®-îc yªu cÇu vÒ con ng-êi vµ nguån nh©n lùc xÐt trong n-íc ta nãi riªng vµ quèc tÕ nãi chung. Chóng ta kh¼ng ®Þnh con ng-êi võa lµ môc tiªu võa lµ ®éng lùc cña ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ®ång thêi ph¶i lµ nh÷ng con ng-êi cã tri thøc vµ ®¹o ®øc. Tõ ®©y mçi con ng-êi dÇn dÇn vÒ ®óng vÞ trÝ lµ mét chñ thÓ s¸ng t¹o ra c¸c gi¸ trÞ, bao gåm c¸c gi¸ trÞ tinh thÇn vµ gi¸ trÞ vËt chÊt, cho b¶n th©n vµ cho x· héi. V× vËy, vÊn ®Ò cèt lâi lµ, ta ph¶i thùc hiÖn chiÕn l-îc GD§T nguån nh©n lùc, ph¸t triÓn con ng-êi mét c¸ch toµn diÖn c¶ thÓ lùc lÉn trÝ lùc. NhiÖm vô cña GD§T lµ ®-a con ng-êi ®¹t ®Õn nh÷ng gi¸ trÞ phï hîp víi ®Æc ®iÓm v¨n ho¸ vµ nh÷ng yªu cÇu míi ®Æt ra ®èi víi con ng-êi ViÖt Nam ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh ®æi míi cña n-íc ta còng nh- xu h-íng ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung trªn thÕ giíi. §Ò tµi: VÊn ®Ò triÕt häc vÒ con ng-êi vµ con ng-êi trong qu¸ tr×nh ®æi míi hiÖn nay 2 Néi dung TriÕt häc nµo còng ph¶i tr¶ lêi b»ng c¸ch nµy hay c¸ch kh¸c c©u hái: Con ng-êi lµ g×? Con ng-êi sinh ra tõ ®©u, ho¹t ®éng vµ ph¸t triÓn ra sao? Tr-íc khi cã häc thuyÕt M¸c, nh÷ng cè g¾ng cña t- duy triÕt häc nh»m ®¹t tíi sù hiÓu biÕt vÒ con ng-êi "cô thÓ" hiÖn thùc ®Òu kh«ng ®em l¹i kÕt qu¶, rèt cuéc lµ chñ nghÜa duy t©m vÉn ngù trÞ trong nhËn thøc vÒ con ng-êi vµ vÒ ®êi sèng x· héi. ChØ ®Õn triÕt häc M¸c, vÊn ®Ò con ng-êi míi ®-îc xem xÐt mét c¸ch nhÊt qu¸n, ®Çy ®ñ vµ s©u s¾c h¬n, trªn c¬ së lËp tr-êng cña duy vËt triÖt ®Ó. I. Con ng-êi trong triÕt häc M¸c - Lªnin 1. B¶n chÊt con ng-êi BÊt cø mét häc thuyÕt nµo vÒ con ng-êi ®Òu kh«ng thÓ lÈn tr¸nh mét vÊn ®Ò ®· ®-îc ®Æt ra trong lÞch sö; Con ng-êi lµ g×? B¶n chÊt cña con ng-êi lµ g×? Quan ®iÓm duy t©m quy ®Æc tr-ng, b¶n chÊt con ng-êi vµo lÜnh vùc ý thøc t- t-ëng, t×nh c¶m, ®¹o ®øc, hoÆc xem b¶n chÊt con ng-êi lµ c¸i g× ®ã ®-îc quy ®Þnh s½n tõ nh÷ng lùc l-îng siªu tù nhiªn. Mét sè trµo l-u triÕt häc kh¸c l¹i gi¶i thÝch b¶n chÊt con ng-êi tõ gãc ®é nh÷ng ®iÓm chung cña mäi sinh vËt trªn tr¸i ®Êt. B¶n chÊt ®ã lµ b¶n tÝnh tù nhiªn, lµ nh÷ng nhu cÇu thuéc vÒ sù duy tr× thÓ x¸c vµ dôc väng ®Ó ph¸t triÓn gièng nßi; hoÆc t×m kiÕm b¶n chÊt con ng-êi trong khu«n khæ c¸ nh©n riªng lÎ, nghÜa lµ con ng-êi bÞ t¸ch khái mèi quan hÖ x· héi hiÖn thùc cña nã. TÝnh chÊt siªu h×nh cña c¸c quan ®iÓm nµy vÒ b¶n chÊt cña con ng-êi biÓu hiÖn ë chç, con b¶n chÊt lµ c¸i vèn cã trõu t-îng vµ quy nã vÒ b¶n tÝnh tù nhiªn, t¸ch khái x· héi vµ trë nªn bÊt biÕn. Víi quan ®iÓm duy vËt triÖt ®Ó vµ ph-¬ng ph¸p biÖn chøng, C.M¸c vµ Ph.¡ngghen ®· t¹o ra mét b-íc ngoÆt trong viÖc nhËn thøc b¶n chÊt con ng-êi. C¸c «ng xuÊt ph¸t tõ con ng-êi thùc tiÔn, con ng-êi hiÖn thùc, con ng-êi c¶i t¹o thÕ giíi vµ th«ng qua ho¹t ®éng vËt chÊt con ng-êi. §ã lµ mét ®éng vËt cã tÝnh x· héi víi tÊt c¶ nh÷ng néi dung v¨n ho¸ - lÞch sö cña nã. 3 Nh- vËy, c¸c «ng kh«ng xem xÐt b¶n chÊt con ng-êi mét c¸ch c« lËp vµ phiÕn diÖn mµ ®Æt nã trong mèi quan hÖ víi tù nhiªn, x· héi vµ con ng-êi. Con ng-êi sèng dùa vµo tù nhiªn nh- hÕt thÈy mäi sinh vËt kh¸c. Nh-ng con ng-êi së dÜ trë thµnh con ng-êi chÝnh lµ ë chç nã khonog chØ sèng dùa vµo tù nhiªn, Ph.¡ngghen lµ ng-êi ®Çu tiªn ®· chØ ra ®-îc b-íc chuyÓn biÕn tõ v-în thµnh ng-êi lµ nhê cã lao ®éng. Qu¸ tr×nh con ng-êi c¶i t¹o tù nhiªn còng lµ qu¸ tr×nh con ng-êi trë thµnh con ng-êi. Ph.¡ngghen nãi "lao ®éng s¸ng t¹o ra con ng-êi lµ theo ý nghÜa Êy". Kh¸c víi tù nhiªn, x· héi kh«ng thÓ cã tr-íc con ng-êi mµ ®· ra ®ê