1 Lêi nãi ®Çu Cuéc c¸ch m¹ng t- s¶n ®· më ®Çu lÞch sö thÕ giíi cËn ®¹i b»ng hµng lo¹t c¸c cuéc c¸ch m¹ng lín nh- ë Anh, Ph¸p, Hoa k× vµ cã ¶nh h-ëng lín ®Õn tiÕn tr×nh lÞch sö cña thÕ giíi. Sù ra ®êi nhµ n-íc t- s¶n lµ hÖ qu¶ tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ph-¬ng thøc t- b¶n chñ nghÜa vµ song song víi nã lµ sù ra ®êi cña ph¸p luËt t- s¶n. Cã thÓ nãi sù ra ®êi cña ph¸p luËt t- s¶n ®· ®¸nh dÊu mét b-íc ngoÆt lín trong lÞch sö lËp ph¸p cña lÞch sö nh©n lo¹i. Tõ ®©y loµi ng-êi ®-îc biÕt ®Õn mét b¶n hiÕn ph¸p, trong ®ã quy ®Þnh nh÷ng quyÒn vµ tù do cña c«ng d©n mµ tr-íc ®©y ch-a bao giê d¸m nghÜ ®Õn. RÊt nhiÒu t- t-ëng tiÕn bé xuÊt ph¸t tõ nh÷ng ngµy ®Çu h×nh thµnh nªn ph¸p luËt t- s¶n vÉn cßn gi÷ nguyªn gi¸ trÞ vµ kh«ng ngõng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn x· héi. Trong x· héi hiÖn ®¹i vµ ph¸t triÓn ngµy nay, chóng ta sÏ tiÕp tôc ph¸t huy nh÷ng mÆt m¹nh vµ lo¹i trõ nh-ng mÆt yÕu cña nã, gãp phÇn lµm nªn mét thÕ giíi hoµ b×nh, sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ ®¶m b¶o mäi ng-êi sinh ra ®Òu cã quyÒn b×nh ®¼ng, tù do vµ m-u cÇu h¹nh phóc nh￾trong b¶n hiÕn ph¸p n-íc Mü n¨m 1787. 2 Ngay tõ khi nhµ n-íc t- s¶n ®-îc thµnh lËp, hµng lo¹t c¸c chÕ ®Þnh cña ph¸p luËt t- s¶n còng ®-îc ra ®êi, ®ã lµ ph-¬ng tiÖn ®Ó b¶o vÖ chÕ ®é t- h÷u t￾b¶n, ®Þa vÞ còng nh- quyÒn lîi cña giai cÊp t- s¶n. So víi ph¸p luËt phong kiÕn th× ph¸p luËt t- s¶n ®· cã nh÷ng tiÕn bé v-ît bËc vÒ néi dung vµ kÜ thuËt lËp ph¸p, c¸ch thøc quy ®Þnh, ban bè vµ thi hµnh lÉn viÖc ph¸p ®iÓn ho¸ vµ ph©n lo¹i. Chóng ta cã thÓ nh×n nhËn nh÷ng tiÕn bé cña ph¸p luËt t- s¶n d-íi c¸c gãc ®é sau ®©y: 1. H×nh thøc biÓu hiÖn Ph¸p luËt t- s¶n biÓu hiÖn chñ yÕu d-íi luËt thµnh v¨n, ®-îc ghi trong c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt mét c¸ch râ rµng. C¸c lo¹i v¨n b¶n ph¸p luËt t- s¶n còng hÕt søc phong phó, ®iÓn h×nh nhÊt cÇn ph¶i kÓ ®Õn lµ hiÕn ph¸p, luËt, c¸c s¾c lÖnh vµ nghÞ ®Þnh trong khi ®ã h×nh thøc phæ biÕn cña ph¸p luËt phong kiÕn lµ tËp qu¸n ph¸p vµ ®-îc ban hµnh d-íi d¹ng lÖnh, chiÕu chØ, khÈu lÖnh…cña nhµ vua. NÕu nh- luËt ph¸p phong kiÕn lµ sù kÕt hîp cña LÔ vµ H×nh, sù kÕt hîp gi÷a §øc trÞ víi Ph¸p trÞ vµ hoµ ®ång gi÷a quy ph¹m ph¸p luËt víi quy ph¹m ®¹o ®øc th× ph¸p luËt t- s¶n chñ yÕu lµ c¸c ®¹o luËt vµ luËt. Giai cÊp t- s¶n kh«ng cho r»ng viÖc dïng ®¹o ®øc ®Ó r¨n ®e, gi¸o huÊn lµ cã hiÖu qu¶ h¬n ph¸p trÞ. 2. Nguån luËt Ph¸p luËt t- s¶n giai ®o¹n t- b¶n tù do c¹nh tranh gåm cã hai hÖ thèng ph¸p luËt: Thø nhÊt lµ hÖ thèng hÖ thèng ph¸p luËt lôc ®Þa gåm ph¸p luËt cña Ph¸p, cña c¸c n-íc t- b¶n ë lôc ®Þa ch©u ¢u vµ c¸c n-íc thuéc ®Þa cña Ph¸p vµ thø hai lµ hÖ thèng ph¸p luËt Anh- Mü vµ c¸c n-íc thuéc ®Þa cña hai n-íc nµy nh- óc, Canada…NÕu nh- nguån luËt chñ yÕu cña hÖ thèng ph¸p luËt lôc ®Þa lµ c¸c bé luËt míi ®-îc x©y dùng th× nguån luËt chñ yÕu cña hÖ thèng ph¸p luËt Anh- MÜ lµ tiÒn lÒ ph¸p vµ c¸c bé luËt kÕ thõa tõ ph¸p luËt phong kiÕn. 3 ViÖc hÖ thèng hãa luËt lÖ ë Anh, Mü, óc, cã ®é chÝnh x¸c cao vµ rÊt khoa häc, ®-îc s¾p xÕp theo mét tr×nh tù ®Æc biÖt. Ph¸p luËt t- s¶n Ph¸p vµ ®iÓn h×nh lµ bé luËt Nap«lª«ng lµ ®¹i diÖn tiªu biÓu cho sù tiÕn bé trong lÞch sö lËp ph¸p. Cuéc c¸ch m¹ng t- s¶n Ph¸p lµ sù chèng phong kiÕn mét c¸ch triÖt ®Ó nªn ®iÒu ®Çu tiªn lµ ph¸p luËt xo¸ bá c¸c quan hÖ phong kiÕn.Tõ ®©y d©n chóng cã quyÒn tù do kinh doanh, quyÒn tù do trong h«n nh©n,cho phÐp ly h«n… 3. C¸ch thøc ph©n lo¹i Giai cÊp t- s¶n ph©n lo¹i ph¸p luËt thµnh hai ngµnh lín: c«ng ph¸p vµ t￾ph¸p. Ngµnh c«ng ph¸p bao gåm LuËt hiÕn ph¸p, luËt hµnh chÝnh, luËt h×nh sù, luËt tè tông h×nh sù... Ngµnh t- ph¸p bao gåm: luËt d©n sù, luËt tè tông d©n sù, luËt lao ®éng, luËt th-¬ng m¹i,t- ph¸p quèc tÕ… 4. Ph¸p ®iÓn ho¸ ViÖc ph¸p ®iÓn ho¸ ë Ph¸p ®· trë thµnh mÉu mùc cho ph¸p luËt t- s¶n, nh÷ng bé luËt ®· ®-îc x©y dùng víi kÜ thuËt lËp ph¸p cao vµ rÊt ®a d¹ng nh￾bé luËt d©n sù 1804, bé luËt h×nh sù 1810, bé luËt th-¬ng m¹i 1807… C¸c chÕ ®Þnh trong mçi bé luËt ®-îc tr×nh bµy mét c¸ch l«gÝc, râ rµng vµ ®-îc s¾p xÕp theo tõng chÕ ®Þnh cô thÓ. Ch¼ng h¹n nh- trong bé luËt d©n sù, c¸c ch-¬ng, c¸c ®iÒu, c¸c quy ph¹m ph¸p luËt ®-îc s¾p xÕp