HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TẠ THỊ THU HUYỀN TĂNG CƯỜNG SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN TRONG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÚ THỌ Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: TS. Quyền Đình Hà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ cho một học vị nào. Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cámơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Tạ Thị Thu Huyền i
LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn“Tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ”, bên cạnh sự nỗi lực, cố gắng của bản than, tôi còn nhận được sự dạy bảo, hướng dẫn nhiệt tình của các thầy cô giáo, các cơ quan, ban ngành trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn Quý Thầy giáo, Cô giáo, Ban Quản lý đào tạo, đặc biệt là Quý Thầy, Cô trong khoa Kinh tế & Phát triển nông thôn, Bộ môn Phát triển nông thôn – những thầy, cô đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức bổ ích, đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS.Quyền Đình Hà – người đã dành nhiều thời gian, tâm huyết, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong quá trình thực hiện đề tài này. Tôi xin chân thành cám ơn lãnh đạo Ủy ban nhân dân, các phòng, ban Thành phố Việt Trì, Công ty CP Môi trường và dịch vụ đô thị Việt Trì, và đặc biệt là 3 xã phường: phường Gia Cẩm, phường Dữu Lâu, xã Trưng Vương đã tạo điều kiện, cung cấp những số liệu thông tin cần thiết giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu tại địa bàn. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu đề tài. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Tạ Thị Thu Huyền ii
MỤC LỤC Lời cam đoan ................................................................................................................ i Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii Mục lục ...................................................................................................................... iii Danh mục chữ viết tắt.................................................................................................. vi Danh mục bảng .......................................................................................................... vii Danh mục hình, sơ đồ.................................................................................................. ix Danh mục hộp ...............................................................................................................x Trích yếu luận văn....................................................................................................... xi Thesis abstract........................................................................................................... xiii Phần 1. Mở đầu ...........................................................................................................1 1.1. Tính cấp thiết...................................................................................................1 1.2. Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................2 1.2.1. Mục tiêu chung................................................................................................2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể ................................................................................................3 1.3. Đối tượng nghiên cứu ......................................................................................3 1.4. Phạm vi nghiên cứu .........................................................................................3 1.4.1. Phạm vi về nội dung ........................................................................................3 1.4.2. Phạm vi không gian .........................................................................................3 1.4.3. Phạm vi về thời gian ........................................................................................4 1.5. Ý nghĩa khoa học của đề tài .............................................................................4 Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị ..................................................................................................5 2.1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................5 2.1.1. Một số khái niệm có liên quan .........................................................................5 2.1.2. Đặc điểm, vai trò sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị .....10 2.1.3. Nội dung tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị ..................................................................................................................15 2.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị .............................................................................................................19 2.2. Cơ sở thực tiễn về sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị ...... 23 iii
2.2.1. Kinh nghiệm quốc tế......................................................................................23 2.2.2. Kinh nghiệm tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị của một số địa phương ở Việt Nam .............................................................................25 2.2.3. Bài học rút ra từ nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và trong nước....................29 2.2.4. Những công trình nghiên cứu có liên quan.....................................................30 Phần 3. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................32 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.........................................................................32 3.1.1. Điều kiện tự nhiên, dân số xã hội ..................................................................32 3.1.2. Các chỉ tiêu kinh tế cơ bản của địa phương ....................................................39 3.1.3. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu...........................................................41 3.2. Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................43 3.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu ..............................................................43 3.2.2. Phương pháp thu thập thông tin .....................................................................45 3.2.3. Phương pháp xử lý và tổng hợp thông tin.......................................................47 3.2.4. Phương pháp phân tích thông tin....................................................................47 3.2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu .........................................................................49 Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận ................................................................51 4.1. Thực trạng sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ .............................................................................51 4.1.1. Khái quát về tình hình ô nhiễm môi trường đô thị ở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.........................................................................................................51 4.1.2. Khái quát về sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ .............................................................................54 4.1.3. Đánh giá sự tham gia của người dân trong công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường .................................................57 4.1.4. Đánh giá sự tham gia của người dân trong xử lý nước thải trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ....................................................................................62 4.1.5. Đánh giá sự tham gia của người dân trong công tác phân loại, thu gom và xử lý rác thải trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ....................................68 4.1.6. Đánh giá sự tham gia của người dân trong phong trào xây dựng tuyến phố tự quản, tuyến phố xanh – sạch – đẹp.................................................................72 4.1.7. Đánh giá sự tham gia của người dân trong công tác cải tạo cảnh quan và trồng cây xanh ........................................................................................................74 iv
4.1.8. Đánh giá sự tham gia của người dân trong nộp phí vệ sinh môi trường ..........76 4.1.9. Đánh giá chung về kết quả tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.......................................79 4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.....................................................80 4.2.1. Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ ...........................................................80 4.2.2. Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ................................82 4.2.3. Yếu tố cơ sở hạ tầng, khoa học, công nghệ phục vụ cho quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ...........................................84 4.2.4. Chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với quản lý môi trường đô thị.................86 4.2.5. Ảnh hưởng của các bên liên quan trong hoạt động quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ................................................87 4.2.6. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (swot) về sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.........................................................................................................93 4.3. Một số giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ..........................................95 4.3.1. Căn cứ xác định giải pháp..............................................................................95 4.3.2. Một số giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ...........................97 Phần 5. Kết luận và kiến nghị .................................................................................106 5.1. Kết luận.......................................................................................................106 5.2. Kiến nghị.....................................................................................................107 5.2.1. Đối với đảng và nhà nước ............................................................................107 5.2.2. Đối với ubnd tỉnh Phú Thọ...........................................................................107 Tài liệu tham khảo.....................................................................................................109 Phụ lục ....................................................................................................................112 v
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ADB (The Asian Development Bank) Ngân hàng phát triển châu Á BVMT Bảo vệ môi trường CC Cơ cấu CNH Công nghiệp hóa ĐHQGHN Đại học quốc gia Hà Nội ĐVT Đơn vị tính GD & ĐT Giáo dục và đào tạo HĐH Hiện đại hóa KCN Khu công nghiệp MTĐT Môi trường đô thị NGO (non-governmental organization) Tổ chức phi chính phủ QLMT Quản lý môi trường THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TNHH Trách nhiệm hữu hạn TNMT Tài nguyên môi trường TP HCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND Ủy ban nhân dân VSMT Vệ sinh môi trường WB (World Bank) Ngân hang thế giới WHO (World Health Organization) Tổ chức Y tế thế giới XL Xử lý vi
DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1. Tình hình đất và sử dụng đất của thành phố Việt Trì qua ba năm (2016-2018) .............................................................................................35 Bảng 3.2. Tình hình dân số của thành phố Việt Trì...................................................37 Bảng 3.3. Tình hình lao động thành phố Việt Trì......................................................38 Bảng 3.4. Giá trị tăng thêm và cơ cấu kinh tế thành phố Việt Trì..............................40 Bảng 3.5. Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế của thành phố Việt Trì ..........................41 Bảng 3.6. Thông tin về địa bàn nghiên cứu ..............................................................44 Bảng 3.7. Kết quả chọn mẫu điều tra phỏng vấn của nghiên cứu ..............................46 Bảng 3.8. Bảng ma trận SWOT................................................................................49 Bảng 4.1. Nguồn phát sinh chất thải gây ô nhiễm ở thành phố Việt Trì ....................53 Bảng 4.2. Sự tham gia của người dân trong công tác quản lý môi trường .................55 Bảng 4.3. Phương thức tiếp cận kiến thức về quản lý môi trường đô thị của người dân.................................................................................................58 Bảng 4.4. Kết quả thực hiện các hình thức tuyên truyền ...........................................59 Bảng 4.5. Kết quả công tác tuyên truyền của người dân thành phố Việt Trì..............60 Bảng 4.6. Ý kiến đánh giá về công tác tuyên truyền .................................................61 Bảng 4.7. Đánh giá của cán bộ địa phương về sự tham gia của người dân trong xử lý nước thải .........................................................................................64 Bảng 4.8. Đánh giá sự tham gia của người dân trong xử lý rác thải sinh hoạt ...........68 Bảng 4.9. Đánh giá mức độ tham gia của người dân trong phân loại rác thải sinh hoạt ..................................................................................................69 Bảng 4.10. Đánh giá sự tham gia của người dân trong xây dựng phong trào tuyến phố tự quản, tuyến phố xanh - sạch - đẹp..................................................73 Bảng 4.11. Đánh giá sự tham gia của người dân trong công tác tạo cảnh quan môi trường và trồng cây xanh...................................................................74 Bảng 4.12. Giá dịch vụ thu phí vệ sinh môi trường trên địa bàn tỉnh Phú Thọ ............77 Bảng 4.13. Trình độ cán bộ quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì ....................................................................................................81 Bảng 4.14. Đánh giá chất lượng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị phục vụ công tác quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì năm 2018 ........85 vii
Bảng 4.15. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì năm 2018 ........93 Bảng 4.16. Bảng SWOT sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị........................................................................................................95 viii
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 2.1. Hội viên chi hội phụ nữ tổ dân phố 12 sử dụng làn nhựa đi chợ.................27 Hình 4.1. Rác thải gây ô nhiễm tại Khu Công Nghiệp Thụy Vân ..............................53 Sơ đồ 3.1. Vị trí thành phố Việt Trì trong tỉnh Phú Thọ..............................................33 ix
DANH MỤC HỘP Hộp 4.1. Ý kiến của người dân về môi trường đô thị Việt Trì ...................................56 Hộp 4.2. Cảm nhận của người dân về ý thức bảo vệ môi trường ...............................58 Hộp 4.3. Ý kiến của người dân về cảnh quan môi trường, diện mạo mới của Thành phố Việt Trì.....................................................................................75 Hộp 4.4. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa tác động tiêu cực đến sự tham gia quản lý môi trường đô thị ...................................................................................84 Hộp 4.5. Kinh phí hỗ trợ chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế....................................86 Hộp 4.6. Phản ánh của người dân về đội thu gom tự quản.........................................87 Hộp 4.7. Ý kiến của công nhân thu gom về sự quan tâm của người dân ....................88 Hộp 4.8. Ý kiến của người dân về trách nhiệm của trưởng khu dân cư......................89 Hộp 4.9. Trưởng khu không nhắc nhở nên dân không thực hiện................................90 Hộp 4.10. Phụ cấp không đủ để thực hiện...................................................................91 Hộp 4.11. Trả lời về hoạt động tuyên truyền phát thanh tại phường ............................92 x
TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Tạ Thị Thu Huyền Tên luận văn: Tăng cường sự tham gia của người dân trong bảo vệ môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Ngành: Quản lý kinh tế ứng dụng Mã số: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của Luận văn nhằm đánh giá thực trạng sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ; từ đó đề xuất một số giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới. Phương pháp nghiên cứu Đề tài đã sử dụng bốn phương pháp chính: (1) Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Theo vị trí và vùng kinh tế, chọn 03 điểm nghiên cứu. (2) Phương pháp thu thập thông tin: Thứ cấp, Sơ cấp (Áp dụng công thức Slovin 1984 và tổ chức điều tra thông qua các công cụ PRA, KIP). (3) Phương pháp xử lý thông tin: Thống kê và xử lý qua Microsoft Word và Microsoft Excel. (4) Phương pháp phân tích thông tin: Thống kê mô tả, thống kê so sánh, PRA, KIP, phân tích ma trận SWOT, thang đo Likert. Kết quả chính và kết luận Sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả khả quan, góp phần thực hiện tốt mục tiêu quản lý môi trường mà thành phố đã đặt ra. Kết quả nghiên cứu cho thấy: (1) Sự tham gia của người dân trong công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường: Các hình thức và nội dung tuyên truyền về công tác bảo vệ môi trường ngày càng đa dạng, phong phú, nhận được nhiều ý kiến đánh giá tích cực từ phía người dân. Có tới 48/69 người dân cho rằng nội dung tuyên truyền đa dạng, chiếm 69,57%. (2) Sự tham gia của người dân trong xử lý nước thải: Ý thức của người dân trong xử lý nước thải ngày càng nâng cao. Mức độ tham gia rất tích cực chiếm 34,78% và tích cực của người dân chiếm 47,83%. Tuy nhiên vẫn còn 17,39% cho rằng sự tham gia của người dân còn chưa tích cực, tập trung ở xã Trưng Vương – là xã thuần nông có điều kiện kinh tế khó khăn hơn. xi
(3) Sự tham gia của người dân trong phân loại, thu gom và xử lý rác thải: Bằng công tác tuyên truyền, vận động, người dân tại thành phố Việt Trì đã có ý thức hơn về phân loại rác. Số liệu điều tra năm 2018 cho thấy: 63,77% người dân phân loại rác và thu gom đưa đến nơi tập kết; chỉ có 17,39% người dân đốt rác; 11,59% người dân mang đổ trực tiếp ra môi trường. (4) Sự tham gia của người dân trong phong trào xây dựng tuyến phố tự quản, tuyến phố xanh – sạch – đẹp: Hầu hết các tuyến phố trên địa bàn đều thông thoáng, sạch sẽ, bảo đảm an toàn, thuận tiện cho người và phương tiện tham gia giao thông. Theo thống kê, toàn thành phố có 28 tuyến phố được công nhận là tuyến phố văn minh đô thị, trong đó phường Gia Cẩm dẫn đầu với 14 tuyến phố. (5) Sự tham gia của người dân trong công tác cải tạo cảnh quan và trồng cây xanh: Chỉ trong giai đoạn ba năm (2016-2018), thành phố Việt Trì đã có 30.600 cây xanh được trồng mới, 32 mô hình quản lý môi trường được thành lập với 800 người dân tham gia. (6) Sự tham gia của người dân trong nộp phí vệ sinh môi trường: Trước đây việc thu phí môi trường trên địa bàn thành phố chưa hiệu quả. Từ khi thành phố đưa vào kế hoạch thu phí vệ sinh, gắn quyền lợi với trách nhiệm, người dân đã thực hiện nghiêm quy định, hầu như không còn tình trạng rác thải tràn lan, vứt rác không đúng nơi quy định trên địa bàn thành phố. Các nội dung cơ bản đều mang lại kết quả cao, giúp người dân có kiến thức trong quản lý môi trường đô thị, tạo cho họ động lực, niềm tin vào mỗi hành động và việc làm nhỏ nhất. Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế như: một số khâu tham gia còn hình thức, thiếu kinh phí, thiếu nguồn nhân lực. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị là: (i) Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ; (ii) Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; (iii) Cơ sở hạ tầng, khoa học, công nghệ; (iv) Chính sách hỗ trợ của Nhà nước; (v) Ảnh hưởng của các bên liên quan. Một số giải pháp nhằm tăng cường sự tham gia của người dân trong quản lý môi trường đô thị trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới gồm: (i) Tăng cường tuyên truyền, vận động, xây dựng ý thức bảo vệ môi trường trong nhân dân; (ii) Tăng cường đầu tư, hỗ trợ cho công tác bảo vệ môi trường; (iii) Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát thu gom vận chuyển rác thải; (iv) Tăng cường vai trò của từng bên liên quan nhằm đảm bảo cho cả hệ thống cộng đồng phát triển hài hòa; (v) Giải pháp tăng cường phối hợp với các bên nhằm đôn đốc thu phí vệ sinh môi trường, có chế tài xử lý phù hợp đảm bảo công bằng. xii
最初の13ページを表示しています。全文を見るには資料をダウンロードしてください。
まだコメントはありません。最初のコメントを書きましょう！
コメント (0)
まだコメントはありません。最初のコメントを書きましょう！