[Luận văn thạc sĩ] Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai

THThiNganHang
ダウンロード数: 0
154
0

プレビューを生成中...

資料の内容

1 ページ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN LÊ THỊ KIỀU HẠNH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ AN KHÊ, TỈNH GIA LAI Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số: 8.14.01.14 Người hướng dẫn: PGS. TS. PHAN MINH TIẾN

2 ページ

LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Lê Thị Kiều Hạnh cam đoan rằng đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai” của tôi là đề tài hoàn toàn mới. Những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là công trình của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Minh Tiến. Các số liệu được sử dụng trong luận văn là kết quả điều tra thực tế của tôi tại các trường trung học cơ sở thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai. Tôi cam đoan rằng tất cả các nội dung trong luận văn đều là công trình nghiên cứu của tôi. Kết quả của luận văn chưa từng được công bố trong công trình nào khác. Tác giả Lê Thị Kiều Hạnh

3 ページ

LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu Trường Đại học Quy Nhơn, Phòng Đào tạo sau đại học trường Đại học Quy Nhơn, Ban Chủ nhiệm khoa Khoa học xã hội và Nhân văn trường Đại học Quy Nhơn cùng toàn thể quý thầy cô, cán bộ, chuyên viên các phòng, khoa, ban ở Trường Đại học Quy Nhơn về sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành tốt việc học tập tại trường. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS.Phan Minh Tiến người thầy đã ân cần chỉ dạy, động viên và tận tâm, trực tiếp định hướng, hướng dẫn giúp cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng GD&ĐT thị xã An Khê đã hết lòng giúp đỡ và cung cấp những thông tin hết sức quý báu về ngành giáo dục của huyện nhà. Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc tới quý thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp đang công tác tại các trường THCS trên địa bàn thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn này. Bình Định, tháng 7 năm 202 2 Tác giả luận văn Lê Thị Kiều Hạnh

4 ページ

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1 1. Lý do chọn đề tài................................................................................... 1 2. Mục đích nghiên cứu............................................................................. 4 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ...................................................... 4 4. Giả thuyết khoa học .............................................................................. 4 5. Nhiệm vụ nghiên cứu............................................................................ 4 6. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... 5 7. Phạm vi nghiên cứu............................................................................... 5 8. Cấu trúc luận văn .................................................................................. 5 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ................................. 7 1.1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề...................................................... 7 1.1.1 Những nghiên cứu nước ngoài ............................................................. 7 1.1.2 Những nghiên cứu trong nước.............................................................. 8 1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài ......................................................... 10 1.2.1. Quản lý ............................................................................................... 10 1.2.2. Quản lý giáo dục................................................................................ 13 1.2.3. Tổ chuyên môn .................................................................................. 14 1.2.4. Hoạt động tổ chuyên môn.................................................................. 15 1.2.5. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở ............ 16 1.3. Lý luậ n về hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở. 17

5 ページ

1.3.1 Vai trò của tổ chuyên môn ở trường THCS ....................................... 17 1.3.2 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở................... 18 1.3.3. Nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ............................................ 19 1.3.4. Hình thức hoạt động của tổ chuyên môn........................................... 22 1.3.5 Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS......24 1.4 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở............. 26 1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn ................................... 26 1.4.2. Tổ chức hoạt động tổ chuyên môn .................................................... 27 1.4.3. Chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn..................................................... 28 1.4.4. Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn ........ 30 1.4.4. Quản lý các đi ều kiện hỗ trợ hoạt động tổ chuyên môn.................... 31 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS ................................................................................................. 32 1.5.1. Các yếu tố khách quan....................................................................... 32 1.5.2. Các yếu tố chủ quan........................................................................... 34 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1............................................................................... 37 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ AN KHÊ, TỈNH GIA LAI ......................................................................................................... 39 2.1. Khái quát quá trình khảo sát thực trạng.............................................39 2.1.1. Mục tiêu khảo sát............................................................................... 39 2.1.2. Nội dung và phương pháp khảo sát................................................... 39 2.1.3. Đối tượng khảo sát............................................................................. 40 2.1.4. Kỹ thuật xử lý số liệu ......................................................................... 40 2.2. Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội, giáo dục và đào tạo thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai...........................................................................................41 2.2.1. Điều kiện kinh tế, xã hội thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai....................... 41

6 ページ

2.2.2. Tình hình giáo dục và đào tạo thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai .............. 43 2.2.3. Tình hình giáo dục THCS ở thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai ................. 48 2.3. Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở các trư ờng trung học cơ sở thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai .......................................................................... 49 2.3.1. Thực trạng nhận thức về vai trò, nhiệm vụ của tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai ............ 49 2.3.3.Thực trạng về hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai ......................................................................................... 54 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trư ờng THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai................................................................................ 65 2.4.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn tại các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai .................................................. 65 2.4.2. Thực trạng quản lý việc tổ chức hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai .................................................. 69 2.4.3. Thực trạng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai............................................................................... 71 2.4.4. Thực trạng quản lý công tác kiểm tra đánh giá hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai .................................................. 74 2.4.5. Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai.............................................................. 76 2.4.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai................................. 78 2.5. Đánh giá chung về thực trạng ............................................................... 80 2.5.1 Ưu điểm .............................................................................................. 80 2.5.2. Những tồn tại, hạn chế.......................................................................81 2.5.3 Nguyên nhân của những tồn tại.......................................................... 83 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2............................................................................... 84

7 ページ

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊ XÃ AN KHÊ, TỈNH GIA LAI.................................................................................................................. 86 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ........................................................ 86 3.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu và khả thi...................................................... 86 3.1.2. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển.................................................... 86 3.1.3. Đảm bảo tính thực tiễn và tính đồng bộ ............................................ 87 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trư ờng trung học cơ sở thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai ......................................................... 87 3.2.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên về vị trí, vai trò, nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường THCS.............. 87 3.2.2. Tăng cường chỉ đạo xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện có hiệu quả các hoạt động tổ chuyên môn đáp ứng mục tiêu giáo dục của nhà trường trong giai đoạn hiện nay................................................................... 91 3.2.3. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên nhằm đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục và thực hiện tốt chương trình GDPT 2018 .................................................................................................. 94 3.2.4. Nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn thông qua xây dựng các chủ đề và chuyên đề sinh hoạt TCM theo hướng nghiên cứu bài học................. 100 3.2.5. Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động tổ chuyên môn đáp ứng chương trình GDPT 2018 ................................................................... 105 3.2.6. Tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học nhằm nâng cao chất lượng hoạt động TCM, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và thực hiện chương trình GDPT 2018 .......................................................................... 108 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ......................................................... 110 3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp ............... 111 3.4.1 Mục đích khảo nghiệm ..................................................................... 111

8 ページ

3.4.2. Nội dung khảo nghiệm..................................................................... 111 3.4.3. Đối tượng khảo nghiệm ................................................................... 111 3.4.4. Phương pháp khảo nghiệm .............................................................. 112 3.4.5. Kết quả đánh giá về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp .................................................................................................................... 112 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3............................................................................. 119 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ............................................................. 121 1. Kết luậ n .................................................................................................... 121 1.1. Về lý luận ............................................................................................ 121 1.2. Về thực tiễn......................................................................................... 121 2. Khuyến nghị............................................................................................. 123 2.1. Đối với Sở GD&ĐT Gia Lai .............................................................. 123 2.2. Đối với Phòng GD&ĐT thị xã An Khê.............................................. 123 2.3. Đối với các chủ thể quản lý tổ chuyên môn ....................................... 124 2.4. Đối với giáo viên ở các trường trung học cơ sở................................. 124 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................... 125 PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (Bản sao)

9 ページ

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ CBQL Cán bộ quản lý CSVC Cơ sở vật chất CNTT Công nghệ thông tin ĐTB Điểm trung bình GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên GVCN Giáo viên chủ nhiệm HĐTCM Hoạt động tổ chuyên môn HS Học sinh HSG Học sinh giỏi HT Hiệu trưởng KTĐG Kiểm tra đánh giá KT-XH Kinh tế - xã hội NCBH Nghiên cứu bài học PPDH Phương pháp dạy học QL Quản lý QLGD Quản lý giáo dục SGK Sách giáo khoa SHCM Sinh hoạt chuyên môn TBDH Thiết bị dạy học TCM Tổ chuyên môn THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TTCM Tổ trưởng chuyên môn

10 ページ

DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1. Quy ước điểm số cho bảng hỏi....................................................... 40 Bảng 2.2: Thống kê về số trường các cấp học mầm non, tiểu học, trung học cơ sở thị xã An Khê ................................................................................. 47 Bảng 2.3: Thống kê số lượng, trình độ đội ngũ CBQL, GV năm học 2021- 2022..................................................................................................... 49 Bảng 2.4: Thống kê đội ngũ TTCM của 8 trường THCS năm học 2021-2022 ............................................................................................................. 49 Bảng 2.5. Thực trạng nhận thức của CBQL, TTCM và GV các trường THCS thị xã An Khê, Gia Lai về vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của TCM ......50 Bảng 2.6: Thực trạng về nội dung hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai ..................................................... 54 Bảng 2.7: Thực trạng về hình thức hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai........................................................................... 58 Bảng 2.8: Thực trạng về kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai.......................................... 62 Bảng 2.9: Thực trạng về việc xây dựng kế hoạch hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai.......................................... 66 Bảng 2.10: Thực trạng tổ chức hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai................................................................. 69 Bảng 2.11: Thực trạng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai................................................................. 71 Bảng 2.12: Thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai................................... 74 Bảng 2.13: Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai.......................................... 76

11 ページ

Bảng 2.14: Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐTCM ở trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai ..................................................... 78 Bảng 3.1: Thăm dò tính cần thiết của các biện pháp đề xuất........................ 113 Bảng 3.2: Thăm dò tính khả thi của các biện pháp đề xuất........................... 114

12 ページ

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Mối liên hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi ......................... 117

13 ページ

1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, Việt Nam đã và đang bước vào hội nhập với khu vực và quốc tế. Trong bối cảnh đó, nền giáo dục Việt Nam cần đẩy nhanh tiến trình đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giáo dục trong tương quan so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới. Trong những năm gần đây, trước yêu cầu ngày càng cao của xã hội đối với giáo dục, Đảng và Nhà nước đã tập trung đưa ra những quyết sách lãnh đạo, đầu tư cho giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) luôn được coi là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã nêu rõ mục tiêu tổng quát: “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả. Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực” [1].

14 ページ

2 Trong một nhà trường, đội ngũ GV là lực lượng quan trọng tham gia các hoạt động giáo dục. GV trường trung học cơ sở (THCS) được tổ chức thành tổ chuyên môn (TCM) theo môn học. TCM là một bộ phận cấu thành bộ máy của nhà trường. Các TCM có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các bộ phận và đoàn thể trong việc thực hiện nhiệm vụ của tổ và các nhiệm vụ khác trong chiến lược phát triển nhà trường để đưa nhà trường đạt được mục tiêu đề ra. TCM có vai trò, chức năng, nhiệm vụ rất quan trọng trong quản lý hoạt động dạy học và giáo dục ở trường THCS và đã được quy định rất cụ thể trong Điều lệ trường trung học (Bộ GD&ĐT, 2020). Để thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, việc đổi mới hoạt động của TCM là yếu tố then chốt, góp phần quyết định thành công của việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới. Do đó, đổi mới quản lý hoạt động TCM trở thành một nội dung trọng tâm của quản lý nhà trường. Sinh hoạt chuyên môn là một hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên. Sinh hoạt chuyên môn cũng góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình giảng dạy. Mặt khác, sinh hoạt chuyên môn còn tạo điều kiện cho giáo viên giữa các tổ giao lưu học tập lẫn nhau, trao đổi kinh nghiệm về những cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả nhằm góp phần đẩy mạnh phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”, đồng thời qua đó tạo được sự thống nhất trong thực hiện quy chế chuyên môn. Năm học 2021-2022 là năm học đầu tiên cấp THCS triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới với nhiều nhiệm vụ cấp bách, xuyên suốt, đòi hỏi sự tìm tòi, sáng tạo rất lớn của đội ngũ giáo viên trong các nhà trường. Song song với đó là việc tiếp tục tổ chức dạy học hiệu quả với chương trình hiện hành đáp ứng yêu cầu đổi mới. Hoạt động chuyên môn của các trường THCS được Ban Giám hiệu quan tâm đã góp phần giúp đội ngũ giáo viên yên tâm tập trung để dạy tốt, tích cực bồi dưỡng và tự bồi dưỡng,

15 ページ

3 xây dựng được những bài giảng hấp dẫn, phát huy tốt năng lực từng học sinh. Trong những năm qua, công tác quản lý hoạt động TCM ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai đã có những sự cải tiến đáng kể, tuy nhiên trước những yêu cầu mới của việc đổi mới giáo dục phổ thông, công tác này còn bộc lộ nhiều bất cập và yếu kém từ cơ cấu tổ chức TCM đến nội dung, hình thức hoạt động của TCM như hoạt động của các tổ chuyên môn có lúc, có nơi còn nặng nề về quản lý hành chính hơn là sinh hoạt chuyên môn và nhiều khi mang tính hình thức, đối phó mà chưa đi vào thực chất. Việc quản lý HĐTCM đơn thuần chỉ dựa theo kinh nghiệm, chưa tổ chức, quản lý có hệ thống và khoa học, các biện pháp quản lý chưa phù hợp nên chưa phát huy được vai trò chủ đạo của các thành viên TCM; Sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn chưa được thường xuyên, hay chỉ mới tập trung vào các đợt hội giảng, thao giảng hay các đợt thi giáo viên giỏi. Đó là nguyên nhân khiến cho các giáo viên trong cùng chuyên môn chưa thực sự gắn kết được với nhau một cách chặt chẽ để tạo ra sự thống nhất trong hoạt động giáo dục, đồng thời qua đó nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Những hạn chế trên đã ảnh hưởng nhất định đến chất lượng dạy học, giáo dục ở các nhà trường. Việc nghiên cứu, đánh giá đúng thực trạng hoạt động TCM và quản lý hoạt động TCM tạo cơ sở cho việc xác lập các biện pháp quản lý hoạt động TCM theo yêu cầu định hướng đổi mới giáo dục phổ thông có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc chuẩn bị tiềm lực cho việc thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa 2018 ở các trường THCS thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai. Việc nâng cao hiệu quả quản lý HĐTCM sẽ giúp nhà trường đảm bảo trật tự, kỉ cương nề nếp, nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường. Vì vậy, quản lý HĐTCM có ý nghĩa hết sức quan trọng và cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Với nhận thức và lý do trên, tôi đã

最初の15ページを表示しています。全文を見るには資料をダウンロードしてください。

コメント (0)

ログイン して議論に参加する

まだコメントはありません。最初のコメントを書きましょう!