1 ページ
Më ®Çu Vai trß quan träng cña khoa häc vμ c«ng nghÖ (KH & CN) trong c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña ®Êt níc lu«n ®îc kh¼ng ®Þnh bëi l·nh ®¹o c¸c cÊp cña níc ta. Quan ®iÓm nμy ®· ®îc thÓ hiÖn trong nhiÒu nghÞ quyÕt cña §¶ng vμ c¸c v¨n b¶n chÝnh s¸ch cña Nhμ níc. NhËn thøc vÒ vai trß cña KH & CN trong sù nghiÖp ph¸t triÓn ®Êt níc cßn ®îc thùc hiÖn râ nÐt trong chñ tr¬ng n©ng cao d©n trÝ, trong c¸c chÝnh s¸ch ®μo t¹o ®éi ngò c¸n bé KH & CN, trong viÖc tæ chøc m¹ng líi c¸c trêng ®¹i häc, c¸c viÖn nghiªn cøu vμ kh«ng ngõng cñng cè, kiÖn toμn hÖ thèng qu¶n lý khoa häc, c«ng nghÖ vμ m«i trêng. Nhê vËy, níc ta ®· cã ®îc mét tiÒm lùc KH & CN ®¸ng kÓ, cã kh¶ n¨ng cung cÊp nhiÒu luËn cø khoa häc cho c¸c chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn ®Êt níc; nhanh chãng tiÕp thu c¸c thμnh tùu KH & CN ®îc chuyÓn giao tõ bªn ngoμi; tõng bíc v¬n lªn gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ®Ò KH & CN do thùc tiÔn ®Êt n- íc ®Æt ra. Tuy nhiªn ®Õn nay, do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau, ho¹t ®éng KH & CN cña níc ta cha ®¸p øng ®îc nhiÒu yªu cÇu cña ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi trong giai ®o¹n c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ (CNH – H§H, héi nhËp vμo nÒn kinh tÕ khu vùc vμ thÕ giíi trong qu¸ tr×nh c¹nh tranh toμn cÇu ho¸ ngμy cμng s©u s¾c vμ c¹nh tranh quyÕt liÖt. Nh÷ng thμnh tùu vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ cña níc ta trong nh÷ng n¨m qua tuy lín, nhng cßn dùa nhiÒu vμo viÖc khai th¸c tμi nguyªn vμ lîi thÕ gi¸ nh©n c«ng rÎ, søc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ thÊp, cha t¹o ®îc c¸c yÕu tè nu«i dìng sù t¨ng trëng kinh tÕ l©u dμi vμ mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®Êt níc bÒn v÷ng dùa trªn KH & CN. Tõ ®iÓm xuÊt ph¸t thÊp vÒ kinh tÕ vμ KH & CN so víi khu vùc vμ thÕ giíi, KH & CN níc ta ®ang ®øng tríc th¸ch thøc to lín do yªu cÇu ph¸t triÓn ®Êt níc ®Æt ra trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh gay g¾t vμ sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña KH & CN trªn thÕ giíi. Trong bèi c¶nh ®ã, chiÕn lîc ph¸t triÓn KH & CN ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 sÏ cô thÓ ho¸, bæ sung vμ ph¸t triÓn nh÷ng ®Þnh híng chiÕn lîc vÒ KH & CN nh»m thùc hiÖn hai nhiÖm vô chñ yÕu: • Lμ mét bé phËn h÷u c¬ cña chiÕn lîc kinh tÕ – x· héi ®Êt níc ®Õn n¨m 2010, chiÕn lîc KH & CN ph¶i x©y dùng nh÷ng ®Þnh híng vμ gi¶i ph¸p ®Ó KH & CN gãp phÇn hiÖu qu¶ vμo thùc hiÖn c¸c môc tiªu CNH, H§H theo ®Þnh h- íng XHCN, hμi hoμ gi÷a t¨ng trëng kinh tÕ víi b¶o vÖ m«i trêng sinh th¸i, c«ng b»ng x· héi, gi÷ v÷ng an ninh – quèc phßng. • §Ò xuÊt nh÷ng quan ®iÓm, môc tiªu, gi¶i ph¸p vμ ch¬ng tr×nh hμnh ®éng nh»m x©y dùng hÖ thèng KH & CN níc ta cã liªn kÕt, cã ®éng lùc, cã 1
2 ページ
n¨ng lùc néi sinh v÷ng vμng vμ qu¶n lý bëi nh÷ng c¬ chÕ thÝch hîp mang l¹i hiÖu qu¶ cao. T tëng chñ yÕu xuyªn suèt trong chiÕn lîc ph¸t triÓn KH & CN lμ: trong bèi c¶nh quèc tÕ vμ khu vùc cã nhiÒu thêi c¬ vμ th¸ch thøc hiÖn nay, KH & CN níc ta sím kh¾c phôc nh÷ng yÕu kÐm hiÖn t¹i, tiÕn hμnh ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý nh»m khai th¸c vμ ph¸t huy tèt nhÊt yÕu tè trÝ tuÖ vμ v¨n ho¸ ViÖt Nam, tËn dông ®îc nguån lùc bªn ngoμi, x©y dùng mét b¶n lÜnh v÷ng vμng cho ph¸t triÓn, mét n¨ng lùc c¹nh tranh, gãp phÇn ®a nÒn kinh tÕ níc ta héi nhËp thμnh c«ng vμo nÒn kinh tÕ khu vùc vμ thÕ giíi. 2
3 ページ
PhÇn mét Bèi c¶nh quèc tÕ Nh÷ng thêi c¬ vμ th¸ch thøc ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn KH & CN ViÖt Nam ' ( ) * + , )- . ! " ( – Trong bèi c¶nh toμn cÇu ho¸ vμ héi nhËp quèc tÕ ngμy nay, viÖc ph©n tÝch nh÷ng xu thÕ lín cña thÕ giíi vÒ kinh tÕ – x· héi (KT – XH) vμ khoa häc vμ c«ng nghÖ (KH & CN) lμ rÊt cÇn thiÕt khi x©y dùng chiÕn lîc ph¸t triÓn KH & CN cña ®Êt níc. 1. KH & CN lu«n ®æi míi víi tèc ®é lín, ®ang trë thμnh lùc lîng s¶n xuÊt trùc tiÕp cña x· héi. §©y lμ mét xu thÕ râ nÐt bËc nhÊt cña thÕ giíi trong nh÷ng thËp niªn ®Çu cña thÕ kû 21. Nhê nh÷ng thμnh tùu cña KH & CN, thay ®æi c¬ b¶n trong ®êi sèng, tõ s¶n xuÊt ®Õn t duy vμ tËp qu¸n cña qu¶ng ®¹i quÇn chóng; t¹o ra nh÷ng thíc ®o gi¸ trÞ míi vÒ søc m¹nh cña quèc gia, vÒ n¨ng lùc c¹nh tranh víi sù thμnh ®¹t cña c¸c doanh nghiÖp. HiÖn nay ngμy cμng khã kh¨n ph©n biÖt ranh giíi gi÷a khoa häc. C«ng nghÖ cμng cao cμng chøa nhiÒu hμm lîng tri thøc khoa häc hiÖn ®¹i. Lμn sãng ®æi míi c«ng nghÖ víi cèt lâi lμ mét chïm c¸c c«ng nghÖ cao, ®ã lμ: c«ng nghÖ th«ng tin (liªn kÕt gi÷a tin häc vμ viÔn th«ng); c«ng nghÖ sinh häc; c«ng nghÖ tù ®éng ho¸; c«ng nghÖ chÕ t¹o vËt liÖu, n¨ng lîng míi ®ang t¹o ra cho nh©n lo¹i nh÷ng hÖ thèng s¶n xuÊt, hÖ thèng liªn l¹c vμ trao ®æi hoμn toμn míi, lμm thay ®æi c¨n b¶n kh«ng chØ nh÷ng x· héi c«ng nghiÖp, mμ c¶ nh÷ng x· héi n«ng nghiÖp truyÒn thèng. Thêi gian tõ ph¸t minh khoa häc ®Õn s¸ng chÕ, ph¸t triÓn c«ng nghÖ vμ ®a vμo øng dông trong s¶n xuÊt ngμy cμng rót ng¾n. 2. KH & CN thóc ®Èy qu¸ tr×nh toμn cÇu ho¸ kinh tÕ. Nh÷ng thμnh tùu cña KH & CN hiÖn ®¹i dùa chñ yÕu nguån lùc trÝ tuÖ th«ng qua c¸c c«ng nghÖ cao, ®Æc biÖt lμ c«ng nghÖ th«ng tin ®ang t¹o ra nh÷ng yÕu tè míi cña xu thÕ toμn cÇu ho¸ (TCH) kinh tÕ. Kh¸i niÖm th¬ng m¹i hiÖn nay ®îc më réng, kh«ng chØ liªn quan ®Õn c¸c s¶n phÈm “cøng” mμ cßn bao gåm c¸c ho¹t ®éng míi, ®ã lμ dÞch vô vμ s¶n phÈm trÝ tuÖ (vÊn ®Ò së h÷u trÝ tuÖ). Hai lÜnh vùc th¬ng m¹i nμy ®ang cã vai trß ngμy cμng gia t¨ng víi tèc ®é cao. NhiÒu c«ng ty tuy nhá vÒ quy m« lao ®éng, thiÕt bÞ, nhng vÉn cã thÓ cã c«ng nghÖ cao vμ doanh sè lín do nèi kÕt vμ kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng kinh doanh qua cÊu tróc “m¹ng líi”. §©y lμ mét h×nh th¸i míi, rÊt quan träng trong sù vËn ®éng cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi hiÖn ®¹i. C¸c doanh nghiÖp, nhÊt lμ d¹ng võa vμ nhá, kÓ c¶ c¸c hé kinh tÕ gia ®×nh, th«ng qua m¹ng th¬ng m¹i ®iÖn tö (TM§T) cã thÓ kÕt nèi tíi thÞ trêng toμn cÇu, t×m kiÕm ®èi t¸c mét c¸ch trùc tiÕp, kh«ng cÇn qua c¸c trung gian, m«i giíi nh hiÖn nay. 3
4 ページ
3. Híng tíi x· héi th«ng tin vμ nÒn kinh tÕ tri thøc. Ngμy nay, thÕ giíi cã xu híng chuyÓn tíi x· héi th«ng tin vμ nÒn kinh tÕ tri thøc víi nh÷ng ®Æc ®iÓm lμ: sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt x· héi kh«ng cßn dùa chñ yÕu vμo c¸c nguån dù tr÷ tù nhiªn nh trong x· héi c«ng nghiÖp, mμ chñ yÕu dùa vμo tri thøc vÒ KH& CN, ®©y lμ lo¹i nguån lùc cã kh¶ n¨ng t¸i t¹o, tù sinh s¶n vμ kh«ng bao giê c¹n. NhiÒu dù b¸o cho r»ng xu thÕ híng tíi x· héi th«ng tin vμ nÒn kinh tÕ tri thøc sÏ lμm thay ®æi s©u s¾c diÖn m¹o x· héi, tõ ph¬ng thøc lμm viÖc, häc tËp vμ gi¶i trÝ ®Õn mèi quan hÖ gi÷a c¸ nh©n vμ nhμ níc; lμm thay ®æi c¸c ph¬ng thøc th¬ng m¹i quèc tÕ còng nh c¸c ph¬ng tiÖn s¶n xuÊt trong nÒn kinh tÕ; vμ vÒ l©u dμi sÏ lμm thay ®æi c¨n b¶n c¸c ®Æc tÝnh v¨n ho¸ - gi¸o dôc ®· h×nh thμnh qua nhiÒu thÕ kû. 4. Híng tíi mét x· héi häc tËp thêng xuyªn, mét nÒn gi¸o dôc më vμ hiÖn ®¹i. Do t¸c ®éng s©u réng cña KH & CN, trong bèi c¶nh mét thÕ giíi bïng næ th«ng tin vμ c¹nh tranh ®Ó ph¸t triÓn, lîng tri thøc hμng ngμy t¨ng lªn gÊp béi. Trong khi ®ã, thêi gian vËt chÊt cña con ngêi l¹i giíi h¹n. V× vËy mçi c¸ nh©n muèn tån t¹i vμ ph¸t triÓn, ph¶i häc tËp thêng xuyªn vμ thÝch nghi cao ®é víi nh÷ng biÕn ®éng, vμ x· héi míi ph¶i híng tíi häc tËp thêng xuyªn, trong ®ã nÒn gi¸o dôc ph¶i lμ mét hÖ thèng më, ®a d¹ng, linh ho¹t, hiÖn ®¹i. 5. KH & CN ®Þnh híng nh©n v¨n vμ phôc vô ph¸t triÓn bÒn v÷ng. KH & CN ngμy nay, ngoμi nh÷ng kh¶ n¨ng to lín hÇu nh kh«ng cã giíi h¹n trong viÖc ®¸p øng nh÷ng lîi Ých vËt chÊt vμ tinh thÇn cho nh©n lo¹i, th× còng chøa ®ùng nh÷ng nguy c¬ vμ hiÓm häa, nhÊt lμ kh¶ n¨ng huû diÖt toμn bé nÒn v¨n minh nh©n lo¹i. Phôc vô môc tiªu ph¸t triÓn bÒn v÷ng, ®Þnh híng nh©n v¨n cña KH & CN ph¶i ®îc thÓ hiÖn râ nÐt trong nh÷ng nç lùc s¸ng t¹o ra c¸c c«ng nghÖ cao cã kh¶ n¨ng tiÕt kiÖm tμi nguyªn, Ýt g©y « nhiÔm m«i tr- êng, nh»m ®¶m b¶o cuéc sinh tån bÒn v÷ng cña c¸c hÕ hÖ hiÖn t¹i vμ c¶ mai sau. ''( ! " # $ %&( II.1. Thêi c¬ 1. TiÕp nhËn thμnh tùu KH & CN thÕ giíi phôc vô qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ (CNH ) rót ng¾n. Trong bèi c¶nh héi nhËp, chóng ta cã nhiÒu kh¶ n¨ng h¬n ®Ó tiÕp cËn ®îc nh÷ng thμnh tùu KH & CN hiÖn ®¹i cña thÕ giíi, nh»m n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ quèc gia, më mang nh÷ng ngμnh nghÒ míi phôc vô ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi, cho phÐp tiÕn hμnh CNH, H§H b»ng con ®êng rót ng¾n. 2. Ph¸t triÓn con ngêi vμ trÝ tuÖ ViÖt Nam nh mét nguån lùc cho n¨ng lùc c¹nh tranh quèc gia. 4
5 ページ
Xu thÕ híng tíi x· héi th«ng tin vμ nÒn kinh tÐ tri thøc do t¸c ®éng m¹nh mÏ cña cuéc c¸ch m¹ng KH & CN ®ang t¹o ra thêi c¬ míi cho sù lùa chän m« h×nh ph¸t triÓn cña mçi quèc gia. NÕu cã mét chiÕn lîc ®óng ®¾n, con ngêi vμ tiÒm n¨ng trÝ tuÖ cña ViÖt Nam sÏ gãp phÇn quan träng trong viÖc t¹o lËp n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc nh»m chèng nguy c¬ tôt hËu vÒ kinh tÕ vμ vÒ KH & CN. 3. Héi nhËp quèc tÕ lμ ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn nÒn KH & CN ®Êt níc. Héi nhËp quèc tÕ vμ khu vùc ®ßi hái níc ta ph¶i chÊp nhËn ®iÒu kiÖn c¹nh tranh gay g¾t vÒ kinh tÕ vμ KH & CN vμ nh÷ng t¬ng hîp trong th«ng lÖ quèc tÕ. §©y võa lμ th¸ch thøc lín ®èi víi ViÖt Nam, nhng ®ång thêi còng t¹o ra thêi c¬ thóc Ðp c¸c doanh nghiÖp ®æi míi c«ng nghÖ; bæ sung c¸c nguån lùc (tri thøc, tμi chÝnh, th«ng tin...) ®Ó nhanh chãng x©y dùng tiÒm lùc KH & CN quèc gia, rót ng¾n kho¶ng c¸ch víi c¸c níc. 5
6 ページ
II.2. Th¸ch thøc. 1. Tôt hËu vÒ kinh tÕ, vÒ KH & CN dÉn ®Õn thua thiÖt trong c¹nh tranh quèc tÕ. ChØ cã mét sè Ýt c¸c níc ®ang ph¸t triÓn cã chÝnh s¸ch kh«ng ngoan, n¾m b¾t ®îc thêi c¬, ®Èy m¹nh ®Çu t cho ph¸t triÓn KH & CN míi cã thÓ v¬n lªn, rót ng¾n kho¶ng c¸ch so víi c¸c níc ph¸t triÓn. C¸c níc chËm ph¸t triÓn nh ViÖt Nam nÕu kh«ng cã chÝnh s¸ch du nhËp c«ng nghÖ ®óng ®¾n rÊt dÔ trë thμnh n¬i tiÕp nhËn c¸c c«ng nghÖ l¹c hËu, tiªu tèn n¨ng lîng vμ « nhiÔm m«i trêng. 2. NÒn KH & CN vμ GD - §T yÕu kÐm kh«ng ®¸p øng yªu cÇu CNH, H§H theo con ®êng rót ng¾n. Tr×nh ®é GD - §T, KH & CN cña níc ta cßn cã kho¶ng c¸ch kh¸ lín so víi khu vùc vμ quèc tÕ, còng nh so víi yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña ®Êt níc. Trong khi ®ã, kh¶ n¨ng ®Çu t cho GD - §T vμ ph¸t triÓn tiÒm lùc KH & CN l¹i rÊt h¹n chÕ do tiÒm lùc kinh tÕ cña ®Êt níc cßn rÊt nhá bÐ. Trong bèi c¶nh ®ã, nÕu níc ta kh«ng cã nh÷ng biÖn ph¸p m¹nh mÏ mang tÝnh ®ét ph¸ vÒ GD - §T, vÒ t¨ng cêng n¨ng lùc KH & CN néi sinh vμ tranh thñ ®îc nguån lùc bªn ngoμi th× nguy c¬ tôt h©ô ngμy cμng xa, t×nh tr¹ng lÖ thuéc l©u dμi vμo c«ng nghÖ nhËp vμ tån t¹i mét nÒn kinh tÕ kÐm hiÖu qu¶ lμ khã cã thÓ tr¸nh khái. 6
7 ページ
PhÇn hai Thùc tr¹ng KH & CN ViÖt Nam. Nh÷ng yªu cÇu kinh tÕ – x· héi ®Æt ra cho KH & CN trong 10 n¨m tíi. '( / 0 1 ! " # $ %&( I.1. Nh÷ng thμnh tùu cña KH & CN trong qu¸ tr×nh ®æi míi vμ ph¸t triÓn 1. HÖ thèng KH & CN ®îc duy tr× vμ ph¸t triÓn. §Õn nay níc ta ®· cã mét lùc lîng KH & CN t¬ng ®èi ®«ng ®¶o víi kho¶ng 1 triÖu c¸n bé ®¹i häc vμ cao ®¼ng, 10 ngh×n c¸n bé cã tr×nh ®é trªn ®¹i häc, 1,3 triÖu cã tr×nh ®é trung cÊp kü thuËt vμ 2,8 triÖu c«ng nh©n kü thuËt. Mét m¹ng líi trªn 100 trêng ®¹i häc vμ cao ®¼ng, h¬n 500 tæ chøc nghiªn cøu – triÓn khai (NC & TK) trªn ph¹m vi c¶ níc. 2. KH & CN ®· gãp phÇn quan träng trong ph¸t triÓn KT – XH ®Êt níc. Lùc lîng KH & CN níc ta trong c¸c c¬ quan nghiªn cøu – triÓn khai, gi¸o dôc – ®μo t¹o vμ khu vùc s¶n xuÊt, dÞch vô ®· cã nh÷ng ®ãng gãp quan träng vμo c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi trong h¬n 10 n¨m ®æi míi võa qua. NhiÒu kÕt qu¶ nghiªn cøu cña khoa häc XH & NV ®· ®îc øng dông cã kÕt qu¶, ®îc thõa nhËn trong thùc tiÔn qu¶n lý kinh tÕ, x· héi c¶ ë tÇm vÜ m« vμ vi m«. Lùc lîng KH & CN ViÖt Nam ®· gãp phÇn tiÕp thu, lμm chñ nhanh chãng nhiÒu c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®îc chuyÓn giao tõ níc ngoμi trong mét sè ngμnh vμ lÜnh vùc quan träng cña nÒn kinh tÕ, nh: viÔn th«ng, dÇu khÝ, ®iÖn lùc, xi m¨ng, giao th«ng – vËn t¶i, dÖt, may, chÕ biÕn l¬ng thùc, thùc phÈm vμ c¸c n«ng s¶n kh¸c. C¸c ngμnh nμy ®· gãp phÇn ph¸t triÓn s¶n xuÊt, t¨ng trëng vμ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ cña ViÖt Nam trong thêi gian qua. 3. HÖ thèng qu¶n lý KH & CN cã nh÷ng yÕu tè ®æi míi. C¬ chÕ qu¶n lý KH & CN ®· bíc ®Çu ®æi míi theo híng phï hîp víi c¬ chÕ kinh tÕ thÞ trêng, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c c¬ quan nghiªn cøu thiÕt kÕ g¾n kÕt h¬n víi khu vùc s¶n xuÊt vμ dÞch vô. I.2. Nh÷ng tån t¹i vμ yÕu kÐm. Tr×nh ®é KH & CN ViÖt Nam vÉn cßn mét kho¶ng c¸ch kh¸ xa so víi c¸c níc ph¸t triÓn vμ ngay c¶ víi c¸c níc trong khu vùc. 1. Tr×nh ®é l¹c hËu vÒ c«ng nghÖ cña c¸c ngμnh s¶n xuÊt, hiÖn tôt hËu kho¶ng 2 – 3 thÕ hÖ so víi c¸c níc trong khu vùc. T×nh tr¹ng nμy ®· kh«ng t¹o ra ®îc n¨ng lùc c¹nh tranh kinh tÕ cña ®Êt níc trong bèi c¶nh héi nhËp khu vùc vμ quèc tÕ. 7
8 ページ
2. §éi ngò c¸n bé KH & CN tuy kh¸ ®«ng nhng cßn h¹n chÕ vÒ n¨ng lùc, bÊt hîp lý vÒ c¬ cÊu. 3. M¹ng líi c¬ quan nghiªn cøu vμ thiÕt kÕ cña níc ta cßn nhiÒu bÊt hîp lý vÒ c¬ cÊu ngμnh nghÒ vÒ ph©n bè theo vïng l·nh thæ. 4. HÖ thèng dÞch vô KH & CN yÕu kÐm, bao gåm hÖ thèng th«ng tin KH & CN, hÖ thèng t vÊn chuyÓn giao c«ng nghÖ, hÖ thèng së h÷u c«ng nghiÖp, tiªu chuÈn - ®o lêng – chÊt lîng. 5. HÖ thèng gi¸o dôc vμ ®μo t¹o cßn nhiÒu bÊt cËp vμ xuèng cÊp nghiªm träng, lμm ¶nh hëng lín ®Õn chÊt lîng. 6. HÖ thèng qu¶n lý nhμ níc vÒ KH & CN thiÕu ®ång bé, chång chÐo, kÐm hiÖu qu¶. 7. Mèi liªn kÕt gi÷a hÖ thèng KH & CN vμ hÖ thèng kinh tÕ – x· héi cßn rêi r¹c, yÕu ít. 8. N¨ng lùc tù ®Þnh híng, tù ®iÒu chØnh, tù thÝch nghi cña hÖ thèng KH & CN cßn yÕu kÐm. I.3. Nh÷ng nguyªn nh©n chñ yÕu cña yÕu kÐm. 1.. NÒn kinh tÕ níc ta ®ang trong giai ®o¹n chuyÓn ®æi. Trong nhiÒu trêng hîp c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ ë níc ta cha t¹o ra nhu cÇu thùc sù ®èi víi KH & CN, cha lμm cho KH & CN cha g¾n kÕt h÷u c¬ víi s¶n xuÊt vμ ®êi sèng. 2. C¬ chÕ qu¶n lý KH & CN tuy ®· cã ®æi míi nhng cha ®ång bé, cha c¨n b¶n, do ®ã cha thùc sù ph¸t huy ®îc n¨ng lùc hiÖn cã cña KH & CN. C¬ chÕ kÕ ho¹ch tËp trung, bao cÊp cßn tån t¹i phæ biÕn trong hÖ thèng qu¶n lý KH & CN. Cha t¹o ra ®îc c¬ chÕ phèi hîp, c«ng t¸c trong nghiªn cøu cña ®éi ngò c¸n bé KH & CN nh»m x©y dùng nh÷ng tËp thÓ KH & CN m¹nh. C¬ chÕ qu¶n lý KH & CN cha t¹o ra ®îc ®éng lùc nh»m ph¸t huy tμi n¨ng, sù cèng hiÕn cña lùc lîng KH & CN. 3. §Çu t cho KH & CN cha ®îc nhËn thøc vμ thùc hiÖn lμ ®Çu t cho ph¸t triÓn. §Çu t tμi chÝnh cña Nhμ níc cho ho¹t ®éng KH & CN trong thêi gian qua võa thÊp, võa dμn tr¶i, hiÖu qu¶ kh«ng cao. 4. ThiÕu nh÷ng ®Þnh híng chiÕn lîc, quy ho¹ch ph¸t triÓn KH & CN trong ®iÒu kiÖn, hoμn c¶nh míi. 5.ChÝnh s¸ch hîp t¸c quèc tÕ vÒ KH & CN cha ®îc chuyÓn ®æi kÞp thêi trong ®iÒu kiÖn më cöa, héi nhËp víi bªn ngoμi. ''( 23 9 2 9% , )- . 4 % 5 – ! " 5 67 8& ( 8
9 ページ
1. KH & CN ph¶i gãp phÇn x©y dùng nh÷ng luËn cø khoa häc lμm c¬ së cho ®êng lèi vμ chÝnh s¸ch cña §¶ng vμ Nhμ níc theo híng CNH rót ng¾n, ph¸t huy lîi thÕ vÒ con ngêi vμ trÝ tuÖ ViÖt Nam. 2. KH & CN ph¶i ®ãng gãp thiÕt thùc ®èi víi khu vùc s¶n xuÊt vμ dÞch vô, hç trî ®æi míi c«ng nghÖ s¶n xuÊt vμ n©ng cao tr×nh ®é qu¶n lý ®Ó t¨ng c- êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña s¶n phÈm, gi÷ v÷ng thÞ trêng trong níc xuÊt khÈu. 3. KH & CN ph¶i tÝch cùc gãp phÇn vμo hiÖn ®¹i ho¸ mét sè lÜnh vùc quan träng, gãp phÇn héi nhËp thμnh c«ng vμo nÒn kinh tÕ khu vùc vμ thÕ giíi. 4.KH & CN ph¶i u tiªn phôc vô c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp – n«ng th«n vμ khu vùc doanh nghiÖp nhá vμ võa, nh»m gãp phÇn t¹o viÖc lμm, t¨ng thu nhËp cho ®«ng ®¶o nh©n d©n, t¹o lËp c«ng b»ng x· héi thu hÑp kho¶ng c¸ch gi÷a thμnh thÞ vμ n«ng th«n. 5. KH & CN ph¶i gãp phÇn thùc hiÖn quan ®iÓm ph¸t triÓn bÒn v÷ng, hμi hoμ gi÷a c¸c mÆt kinh tÕ – m«i trêng sinh th¸i vμ x· héi, nh»m n©ng cao chÊt lîng cuéc sèng cña nh©n d©n. PhÇn ba Quan ®iÓm, môc tiªu cña c¸c nhiÖm vô träng t©m ph¸t triÓn KH & CN ®Õn n¨m 2010. '(: % & ! " ( I.1. Quan ®iÓm tæng qu¸t. KH & CN ph¶i ®îc nhËn thøc lμ mét trong nh÷ng ®éng lùc trùc tiÕp vμ quyÕt ®Þnh bËc nhÊt ®Ó thùc hiÖn th¾ng lîi sù nghiÖp CNH , H§H ®Êt níc theo ®Þnh híng XHCN trong bèi c¶nh kinh tÕ thÕ giíi toμn cÇu ho¸ vμ c¹nh tranh ngμy cμng gay g¾t. I.2. C¸c quan ®iÓm cô thÓ. 1. Ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi ph¶i dùa trªn KH & CN; ph¸t triÓn KH & CN ph¶i ®Þnh híng vμo c¸c môc tiªu kinh tÕ – x· héi. LÊy vËn dông KH & CN víi nh÷ng bíc ®i thÝch hîp lμm ph¬ng thøc quyÕt ®Þnh nhÊt nh»m thêng xuyªn n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña tõng s¶n phÈm, t¹o ra s¶n phÈm míi vμ gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ cña toμn bé nÒn kinh tÕ. C¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ – x· héi ph¶i t¹o ra nhu cÇu, “søc kÐo” ®èi víi KH & CN. 2.Nhμ níc cÇn x©y dùng c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch, hç trî, thóc ®Èy viÖc øng dông KH & CN trong mäi ho¹t ®éng cña x· héi. 9
10 ページ
KhuyÕn khÝch vμ t¹o c¸c c¬ chÕ g¾n kÕt gi÷a khoa häc vμ gi¸o dôc; gi÷a khoa häc x· héi – nh©n v¨n, khoa häc tù nhiªn, khoa häc kü thuËt vμ c¸c lÜnh vùc v¨n ho¸ nh»m gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò liªn ngμnh do kinh tÕ – x· héi ®Æt ra, phôc vô ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Êt níc. KH & CN ph¶i gãp phÇn n©ng cao n¨ng lùc c«ng nghÖ quèc gia, hç trî viÖc tiÕp thu, lμm chñ, vμ c¶i tiÕn c«ng nghÖ nhËp. KhÝch lÖ viÖc kÕt hîp gi÷a nhËp c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ë c¸c kh©u cÇn thiÕt mμ ViÖt Nam cha ®ñ n¨ng lùc nghiªn cøu víi ph¸t triÓn c¸c c«ng nghÖ truyÒn thèng mét c¸ch hμi hoμ nh»m ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn ®a d¹ng cña nÒn kinh tÕ. LÊy hiÖu qu¶ cña ph¸t triÓn bÒn v÷ng lμm tiªu chuÈn ®Ó lùa chän c«ng nghÖ. 3. Nhμ níc tËp trung nguån lùc ®Çu t ph¸t triÓn mét sè träng ®iÓm vÒ KH & CN phôc vô lîi Ých quèc gia. Nh»m h×nh thμnh nh÷ng lÜnh vùc, nh÷ng c¬ së ®Çu tÇu nh»m l«i kÐo dÉn d¾t trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn KH & CN cña ®Êt níc mét c¸ch hiÖu qu¶, víi nh÷ng bíc ®i vμ sù lùa chän u tiªn thÝch hîp cã lîi nhÊt cho sù nghiÖp ph¸t triÓn ®Êt níc theo ph¬ng thøc vËn dông lîi thÕ so s¸nh vμ n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh. Giμnh nh÷ng nguån lùc thÝch ®¸ng cho c«ng t¸c ®μo t¹o ®éi ngò KH & CN mét c¸ch chñ ®éng ®Æc biÖt lμ ®μo t¹o nh©n tμi. §©y lμ nhiÖm vô then chèt, lμ kh©u ®ét ph¸ trong x©y dùng vμ ph¸t triÓn tiÒm lùc KH & CN cña ®Êt níc. 14. Hoμn thiÖn thÓ chÕ kinh tÕ – hμnh chÝnh – ph¸p lý ®Ó KH &CN trë thμnh ®éng lùc cho ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi ®Êt níc. N©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña s¶n phÈm, kh¶ n¨ng tù t¹o ra s¶n phÈm míi cña ®Êt níc, n©ng cao kh¶ n¨ng héi nhËp quèc tÕ cña ®Êt níc trong lÜnh vùc KH & CN, thu hÑp kho¶ng c¸ch víi tr×nh ®é KH & CN trªn thÕ giíi, t¹o tiÒn ®Ò cho cho viÖc h×nh thμnh nh÷ng u thÕ riªng cña nÒn KH & CN ViÖt Nam. §æi míi c¨n b¶n, toμn diÖn hÖ thèng thÓ chÕ KH & CN theo híng kÕt hîp gi÷a kÕ ho¹ch vμ thÞ trêng, héi nhËp víi khu vùc vμ thÕ giíi. §©y lμ nhiÖm vô cÊp b¸ch nhÊt vμ lμ kh©u ®ét ph¸ nh»m kh¾c phôc c¸c yÕu kÐm, tr× trÖ, gi¶i phãng tiÒm lùc, t¹o nguån lùc vμ ®éng lùc míi cho ph¸t triÓn KH & CN níc ta. ''( < 3 $& < = >& ! " 8& ?767( Ba nhãm môc tiªu sau ®©y ®ång thêi lμ 3 nhãm nhiÖm vô träng t©m cña chiÕn lîc: II.1. X©y dùng luËn cø khoa häc cho con ®êng CNH – H§H rót ng¾n, gi÷ v÷ng ®Þnh híng XHCN vμ héi nhËp thμnh c«ng vμo nÒn kinh tÕ khu vùc vμ quèc tÕ. X©y dùng qu¸ tr×nh ®æi míi theo chiÒu s©u c¸c thÓ chÕ kinh tÕ – hμnh chÝnh – ph¸p lý ®Ó ®éng viªn ®îc mäi nguån lùc trong níc, thu hót c¸c 10
11 ページ
nguån lùc bªn ngoμi hoμn thμnh c¬ b¶n qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhμ níc vμ tõng bíc héi nhËp thμnh c«ng vμo nÒn kinh tÕ khu vùc vμo n¨m 2010. II.2. N©ng cao tû träng ®ãng gãp cña KH & CN trong t¨ng trëng kinh tÕ th«ng qua qu¸ tr×nh ®æi míi c«ng nghÖ, t¨ng n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ níc ta. N©ng cÊp, ®æi míi c«ng nghÖ, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c hμng ho¸ cã nhu cÇu lín trong níc hoÆc ph¶i cam kÕt c¾t gi¶m quan trong khu«n khæ AFTA. HiÖn ®¹i ho¸ mét bíc ngμnh n«ng – l©m – ng nghiÖp vμ c«ng nghiÖp chÕ biÕn thùc phÈm nh»m ph¸t huy cã hiÖu qu¶ nguån tμi nguyªn sinh häc nhiÖt ®íi. Hç trî khu vùc doanh nghiÖp võa vμ nhá, khu vùc tiÓu thñ c«ng nghiÖp trong ®æi míi c«ng nghÖ, ®æi míi s¶n phÈm. X©y dùng n¨ng lùc tiÕp thu, lμm chñ, thÝch nghi, c¶i tiÕn c¸c c«ng nghÖ hiÖn ®¹i nhËp tõ níc ngoμi trong mét sè lÜnh vùc dÞch vô, kÕt cÊu h¹ tÇng nh»m ®¶m b¶o sù t¬ng hîp, héi nhËp thμnh c«ng vμo nÒn kinh tÕ khu vùc vμ thÕ giíi. Thóc ®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng hiÖn ®¹i ho¸ vμ héi nhËp, t¨ng tû träng cña c¸c ngμnh/ s¶n phÈm cã hμm lîng “chÊt x¸m” cao. II.3. X©y dùng tiÒm lùc vμ hÖ thèng KH & CN ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi. Phôc vô hiÖu qu¶ qu¸ tr×nh CNH - H§H vμ ph¸t triÓn nÒn KH & CN ®Êt níc. Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc KH & CN cã chÊt lîng cao, cã c¬ cÊu tr×nh ®é, chuyªn m«n phï hîp. Ph¸t triÓn hÖ thèng c¸c c¬ quan KH & CN theo híng më, cã liªn kÕt, g¾n nghiªn cøu KH & CN víi ®μo t¹o, s¶n xuÊt, kinhdoanh. PhÊn ®Êu ®Õn n¨m 2010 x©y dùng mét sè trêng ®¹i häc ®¹t tr×nh ®é trung b×nh tiªn tiÕn trong khu vùc. X©y dùng ®îc mét sè trung t©m nghiªn cøu ®¹t tr×nh ®é khu vùc ®èi víi mét sè híng c«ng nghÖ u tiªn, mét sè lÜnh vùc khoa häc tù nhiªn vμ khoa häc x· héi – nh©n v¨n cã thÕ m¹nh cña ViÖt Nam. H×nh thμnh ®îc mét m¹ng líi th«ng tin KH & CN hiÖn ®¹i, mét m¹ng líi c¸c tæ chøc t vÊn, hç trî, chuyÓn giao c«ng nghÖ ®a d¹ng, ®¸p øng nhu cÇu cña doanh nghiÖp. T¨ng cêng nguån lùc cho c¸c ho¹t ®éng tiªu chuÈn - ®o lêng – chÊt lîng vμ së h÷u c«ng nghiÖp nh»m hç trî ®¾c lùc cho qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. '''( / = & 5 *@ 0 III.1. C¸c träng ®iÓm trong nghiªn cøu khoa häc x· héi vμ nh©n v¨n. §©y lμ híng nghiªn cøu mang tÝnh chÊt hËu thuÉn c¬ b¶n cho qu¸ tr×nh x©y dùng b¶n lÜnh ph¸t triÓn cña x· héi vμ con ngêi ViÖt Nam trªn con ®êng CNH – H§H theo híng XHCN. 11
12 ページ
1. Nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin vμ t tëng Hå ChÝ Minh trong giai ®o¹n ph¸t triÓn míi vμ con ®êng ®i lªn Chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam. 2. Nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò vÒ h×nh thøc, bíc ®i cña ®æi míi hÖ thèng chÝnh trÞ, x©y dùng nhμ níc ph¸p quyÒn cña d©n, do d©n vμ v× d©n nh»m t¹o hμnh lang ph¸p lý thuËn lîi cho ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam. 3. Nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò vμ qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng ra quyÕt ®Þnh ®Æc biÖt lμ vÒ tμi chÝnh, tiÒn tÖ, ng©n hμng; c¸c vÊn ®Ò qu¶n lý x· héi, qu¶n lý doanh nghiÖp. 4. Nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò vÒ häc thuyÕt, chiÕn lîc, nghÖ thuËt qu©n sù vμ x©y dùng c¸c lùc lîng vò trang ViÖt Nam. 5. Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm con ngêi ViÖt Nam, x· héi ViÖt Nam, v¨n ho¸ ViÖt Nam qua c¸c thêi ®¹i trong mèi giao lu mËt thiÕt víi khu vùc quèc tÕ. III.2. C¸c träng ®iÓm nghiªn cøu trong lÜnh vùc khoa häc tù nhiªn 1. Nghiªn cøu c¬ b¶n trong khoa häc tù nhiªn ®Æc biÖt lμ nghiªn cøu c¬ b¶n ®Þnh híng øng dông, lμ hËu thuÉn v÷ng ch¾c cho ph¸t triÓn KH & CN vμ kinh tÕ, gãp phÇn ®μo t¹o nh©n lùc vμ båi dìng nh©n tμi KH & CN. 2. Nghiªn cøu c¬ b¶n ®Þnh híng øng dông nh»m hç trî cho qu¸ tr×nh lùa chän, tiÕp thu vμ thÝch nghi c¸c c«ng nghÖ. 3. Nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò b¶o vÖ, khai th¸c hîp lý tμi nguyªn thiªn nhiªn; b¶o vÖ m«i trêng vμ ®a d¹ng sinh häc. 4. Nghiªn cøu b¶n chÊt, quy luËt tù nhiªn, nh÷ng t¸c ®éng cña chóng ®Õn ®êi sèng kinh tÕ – x· héi cña ViÖt Nam. III.3. Nh÷ng yªu cÇu chung vÒ ®æi míi c«ng nghÖ trong c¸c ngμnh kinh tÕ ®Õn n¨m 2010. 1. §æi míi c«ng nghÖ gãp phÇn chèng tôt hËu cña nÒn kinh tÕ ®Êt níc. Qu¸ tr×nh ®æi míi c«ng nghÖ, s¶n phÈm híng vμo n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, gi¶m møc tiªu hao nguyªn liÖu, n¨ng lîng; ®a d¹ng ho¸ vμ n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, ®¸p øng yªu cÇu n©ng cao søc c¹nh tranh cña hμng ho¸ vμ dÞch vô. 2. Sö dông hÖ thèng nhiÒu tÇng c«ng nghÖ. TËn dông lîi thÕ ®i th¼ng vμo c¸c thÕ hÖ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ë nh÷ng kh©u, nh÷ng lÜnh vùc cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh ®èi víi yªu cÇu ®a d¹ng ho¸ vμ n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm; ®ång thêi ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh hiÖn ®¹i ho¸ c¸c ngμnh truyÒn thèng theo híng n©ng cao søc c¹nh tranh vμ gi¶m « nhiÔm m«i trêng cho lÜnh vùc tiÓu thñ c«ng nghiÖp, khu vùc doanh nghiÖp võa vμ nhá, 12
13 ページ
nh»m t¹o thªm viÖc lμm cã thu nhËp cho nhiÒu tÇng líp d©n c, c¶ ë thμnh thÞ vμ n«ng th«n. 3. HiÖu qu¶ kinh tÕ – x· héi vμ b¶o vÖ m«i trêng lμ tiªu chÝ tæng hîp ®Ó ®æi míi c«ng nghÖ trong qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh c¸c ph¬ng ¸n ph¸t triÓn, lùa chän c¸c dù ¸n ®Çu t. 4. Thóc ®Èy ho¹t ®éng nghiªn cøu – triÓn khai hç trî trùc tiÕp cho qu¸ tr×nh ®æi míi c«ng nghÖ. TËp trung ®Çu t cã träng ®iÓm vμo mét sè nhiÖm vô nghiªn cøu nh»m hç trî trùc tiÕp cho viÖc thÝch nghi, nh©n réng c¸c c«ng nghÖ nhËp. §èi víi c¸c dù ¸n cã vèn ®Çu t níc ngoμi ®Æc biÖt cÇn ®Æc biÖt lu ý tíi yÕu tè chuyÓn giao c«ng nghÖ. 5. Ph¸t triÓn c¸c dÞch vô KH & CN hç trî cho ®æi míi c«ng nghÖ. C«ng t¸c ®o lêng, tiªu chuÈn vμ chÊt lîng (TC - §L – CL) ph¶i trë thμnh mét c«ng cô thóc ®Èy n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm hμng ho¸, dÞch vô ®¸p øng nhu cÇu thÞ trêng, ®Æc biÖt lμ thÞ trêng xuÊt khÈu. III.4. Nh÷ng híng c«ng nghÖ träng ®iÓm phôc vô ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi. CÇn tËp trung ph¸t triÓn nh÷ng c«ng nghÖ theo hai ®Þnh híng sau ®©y: - Nh÷ng c«ng nghÖ c¬ b¶n cã vai trß quan träng ®èi víi viÖc n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ cña nhiÒu ngμnh kinh tÕ, ph¸t huy ®îc lîi thÕ t¬ng ®èi cña níc ta vÒ nguån tμi nguyªn n«ng nghiÖp nhiÖt ®íi vμ lùc lîng lao ®éng dåi dμo ë n«ng th«n. - Nh÷ng c«ng nghÖ tiªn tiÕn, chøa hμm lîng cao vÒ trÝ tuÖ vμ vèn, nhng cã t¸c ®éng to lín ®èi víi viÖc hiÖn ®¹i ho¸ c¸c ngμnh kinh tÕ quan träng, ®ã lμ: c«ng nghÖ th«ng tin; c«ng nghÖ sinh häc; c«ng nghÖ tù ®éng ho¸; c«ng nghÖ vËt liÖu tiªn tiÕn. 1. C«ng nghÖ c¬ khÝ. Môc tiªu ph¸t triÓn: §a cã khi trë thμnh mét ngμnh kinh tÕ quan träng ®ñ søc trang bÞ ë møc ®é hîp lý cho b¶n th©n ngμnh c¬ khÝ vμ cho c¸c ngμnh kinh tÕ kh¸c. C¸c nhiÖm vô träng t©m vÒ ®æi míi c«ng nghÖ: PhÊn ®Êu ®æi míi mét c¸ch c¨n b¶n hÖ thèng c«ng nghÖ hiÖn cã theo híng v¬n tíi b¾t kÞp víi tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña khu vùc, tríc hÕt ®èi víi mét sè c«ng nghÖ chñ yÕu; ®ã lμ:a) VÒ c«ngg nghÖ t¹o ph«i; b) C«ng nghÖ gia c«ng c¬; c) VÒ c«ng nghÖ xö lý bÒ mÆt; d) C«ng nghÖ chÕ t¹o c¸c thiÕt bÞ, phô tïng ®Æc chñng. 2. C«ng nghÖ b¶o qu¶n vμ chÕ biÕn n«ng s¶n. 13 Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)
コメント (0)
まだコメントはありません。最初のコメントを書きましょう！