Chương III DỰ BÁO BẰNG PHƯƠNG PHÁP THỜI VỤ 1. CHUỖI THỜI VỤ: Trong thực tế có những chuỗi thời gian có liên quan với các quá trình kinh tế - xã hội có những giao động theo chu kỳ với độ dài thời gian như: năm, quý, tháng, tuần …. Chuỗi thời gian với giao động chu kỳ được gọi là chuỗi thời vụ • Xét chuỗi thời vụ: Yt = f(Xt , St , Ut ) Trong đó: Xt là thành phần xu thế St là thành phần thời vụ Ut là thành phần ngẫu nhiên Người ta có thể xác định riêng từng thành phần Xt và St rồi lại kết hợp 2 thành phần Xt và St theo 2 dạng: + Dạng tổng: Yt = Xt + St +Ut + Dạng tích: Yt = Xt *St + Ut Quy trình chung đối với 1 chuỗi thời gian có biến động thời vụ • B1: Tách thành phần St ra khỏi chuỗi Yt bằng phương pháp trung bình trượt để san bằng các yếu tố ngẫu nhiên, yếu tố thời vụ, từ đó làm nổi bật xu thế vận động của đối tượng Gọi số mùa vụ là m + Nếu m lẻ thì chuỗi TBT sẽ mất đi (m-1) quan sát + Nếu m chẵn thì chuỗi TBT sẽ mất đi (m) quan sát • B2: Xác định xu thế cho chuỗi trung bình trượt bằng pp OLS • B3: Xác định thành phần thời vụ • B4: Kết hợp TP xu thế và TP thời vụ để có mô hình dự báo • B5: Kiểm tra mô hình, đánh giá sai số dự báo, khoảng tin cậy của dự báo ….                  2 m 1 1 t 2 m 1 t 2 m 1 t t Y Y .............. Y m 1 Y               2 1 t m 2 t m 2 t t m Y 2 1 Y Y .............. 2 1 m 1 Y