1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƢỜNG PTDTNT THPT TỈNH BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ (Lĩnh vực: Ngữ Văn) TÊN SÁNG KIẾN DẠY HỌC VĂN BẢN “ĐỌC TIỂU THANH KÍ” (NGUYỄN DU, NGỮ VĂN 10, TẬP 1, CTC) THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH Tác giả: NGUYỄN QUỲNH THU Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trƣờng PT Dân tộc nội trú THPT Tỉnh Yên Bái, ngày 06 tháng 02 năm 2022 1 I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: Dạy học văn bản “Độc Tiểu Thanh kí” (Nguyễn Du, Ngữ văn 10, tập 1, CTC) theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Ngữ văn 3. Phạm vi áp dụng sáng kiến: Học sinh khối 10 tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Yên Bái. 4. Thời gian áp dụng sáng kiến: Sáng kiến được thực hiện từ năm học 2020 -2021 đến nay 5. Tác giả: Họ và tên: Nguyễn Quỳnh Thu. Năm sinh: 22/05/1983 Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ Ngữ văn Chức vụ công tác: Giáo viên Nơi làm việc: Tổ KHXH - Trường PT Dân tộc nội trú THPT tỉnh Yên Bái. Địa chỉ liên hệ: Trường PT Dân tộc nội trú THPT tỉnh Yên Bái. Điện thoại: 0963356655 II. MÔ TẢ SÁNG KIẾN 1. Tình trạng giải pháp đã biết Sáng kiến của tôi áp dụng để dạy học văn bản chữ Hán “Độc Tiểu Thanh kí” của tác giả Nguyễn Du trong chương trình Ngữ văn 10, tập 1, chương chình cơ bản. Qua nhiều năm dạy học chương trình Ngữ văn THPT theo định hướng tiếp cận nội dung, tham khảo cách dạy của các thầy cô cùng chuyên môn, tôi nhận thấy có một số vấn đề sau: Việc đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh đã được Bộ Giáo dục và đào tạo phát động và triển khai từ nhiều năm qua. Đặc biệt, ngày 18/12/2020 Bộ giáo dục đã ban hành Công văn số 5512 về tổ chức kế hoạch giáo dục của nhà trường. Theo đó ban hành kèm theo Công văn 5512 là các phụ lục về mẫu giáo án theo Công văn 5512, khung kế hoạch giáo dục của giáo viên, khung kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục, khung kế hoạch dạy môn học, mẫu phiếu đánh giá bài dạy... đã chính thức ban hành những hướng dẫn cụ thể cho giáo viên trước thềm CT GDPT 2018 được triển khai ở cấp THPT năm học 2022-2023.Vì vậy, với tư cách là một giáo viên trực tiếp dạy học, ngoài tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục môn học, kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục, tôi xác định nhiệm vụ trong tâm của mình phải xây dựng, thiết kế kế hoạch bài dạy (KHBD - hay còn gọi là giáo án) theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh qua các tiết dạy để hình thành tâm lí vững vàng khi chương trình GDPT 2018 được triển khai đại trà ở lớp 10 vào năm học sau. 2 Nguyễn Du không chỉ là tác giả lớn của văn học trung đại Việt Nam, mà còn là Đại thi hào dân tộc, là danh nhân văn hóa thế giới. Các tác phẩm và tên tuổi của ông đã làm vinh dự nền văn học nước nhà, nâng cao vị thế Văn học Việt Nam trong nền Văn học nhân loại. Vì thế, ngoài Truyện Kiều là tác phẩm bắt buộc thì trong chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn (Ban hành kèm theo TT 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo) còn quy định một số văn bản bắt buộc lựa chọn trong đó có thơ chữ Hán của Nguyễn Du. Như vậy, với sự xuất hiện ở cả chương trình cũ và chương trình mới, văn bản chữ Hán “Độc Tiểu Thanh kí” đã khẳng định được vị trí không thể thiếu của mình. Bởi tài năng và tấm lòng nhân đạo cao cả của Nguyễn Du không chỉ được thể hiện qua truyện thơ Nôm nổi tiếng là Truyện Kiều mà còn được thể hiện trong một tập thơ bằng chữ Hán “Thanh Hiên thi tập”, trong đó có bài thơ đã trở thành ngữ liệu bắt buộc lựa chọn vào Chương trình SGK mới là “Đọc Tiểu Thanh kí”, phiên âm tiếng Hán “Độc Tiểu Thanh kí”. Qua phỏng vấn nhanh của tôi về tâm lí khi dạy học các văn bản văn học trung đại Việt Nam của cả giáo viên và học sinh, tất cả đều tựu chung ở ý kiến thấy ngại dạy và thấy khó học các tác phẩm này. Lí do đưa ra khá nhiều do khoảng cách về thời gian trung đại - hiện đại; do vướng mắc về văn tự - đa số không biết chữ Hán, chữ Nôm; do khác nhau về quan niệm nghệ thuật, tư duy thẩm mĩ, ph