Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 BÀI TẬP NHÓM MÔN KINH TẾ HỌC ĐẠI CƯƠNG: CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA *** Chính sách tài khoá là một trong những công cụ hiệu quả của nhà nước để tham gia điều tiết nền kinh tế. Chính sách tài khóa là việc chính phủ sử dụng thuế khóa và chi tiêu công cộng để điều tiết mức chi tiêu chung của nền kinh tế. Chính sách tài khóa không chỉ phát huy tác dụng trong điều kiện kinh tế ổn định mà nó càng thể hiện rõ vai trò quan trọng của mình khi nền kinh tế gặp khủng hoảng, khó khăn. Bởi vậy, ở bất kỳ quốc gia nào cũng đều coi trọng vai trò của chính sách tài khóa, coi đó là một trong những công cụ chính và quan trọng để điều tiết nền kinh tế, chính trị, xã hội khác nhau nên cần hết ức chú trọng đến việc áp dụng chính sách này một cách linh hoạt, mềm dẻo, phù hợp với từng quốc gia. Chính sách tài khoá và việc áp dụng nó ở Việt Nam là một vấn đề quan trọng và cần được tập trung nghiên cứu. Một khi có thể sử dụng những chính sách này một cách nhanh nhạy, hợp lý thì chính phủ có thể can thiệp tích cực vào nền kinh tế. Trái lại, nếu như nhìn nhận sai vấn đề thì có thể gây ra những hậu quả rất lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế. NỘI DUNG CHÍNH I. Lý luận chung về chính sách tài khóa 1. Khái niệm Chính sách tài khóa là việc chính phủ sử dụng thuế khóa và chi tiêu công cộng để điều tiết mức chi tiêu chung của nền kinh tế. Chính sách tài khóa được sử dụng khi sản lượng của nền kinh tế ở quá xa mức sản lượng tiềm năng, nhằm đưa nó về mức sản lượng tiềm năng. Sản lượng tiềm năng là sản lượng mà nền kinh tế đạt được trong điều kiện thị trường lao động cân bằng, tức là không có thất nghiệp không tự nguyện mà chỉ có thất nghiệp tự nguyện. 2. Phân loại Chính sách tài khóa có thể được chia làm 4 dạng chính sau Dạng 1: Chính sách tài khóa mở rộng Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 Chính sách tài khóa mở rộng là khi Chính phủ tăng chi tiêu và giảm thuế (tăng G và giảm T). Khi đó, tổng cầu (AD) sẽ tăng, dẫn đến thu nhập quốc dân (Y*) tăng, mở rộng việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Dạng 2: Chính sách tài khóa thắt chặt Chính sách tài khóa thắt chặt là khi Chính phủ giảm chi tiêu và tăng thuế (giảm G và tăng T). Khi đó, tổng cầu (AD) sẽ giảm, dẫn đến thu nhập quốc dân (Y*) giảm, giảm sự tăng trưởng kinh tế và giảm lạm phát. Dạng 3: Chính sách tài khóa cùng chiều Nếu mục tiêu của chính phủ là luôn đạt được ngân sách cân bằng dù sản lượng có thay đổi thế nào cũng được thì đó là chính sách tài khóa cùng chiều. Trong trường hợp nền kinh tế suy thoái, nếu áp dụng chính sách tài khóa cùng chiều tức là tăng thuế và giảm chi tiêu của chính phủ (tăng T và giảm G) thì khi đó tổng cầu (AD) sẽ giảm và nền kinh tế ngày càng suy thoái hơn. Trong trường hợp nền kinh tế đương nóng, nếu áp dụng chính sách tài khóa cùng chiều tức là giảm thuế và tăng chi tiêu của chính phủ (giảm T và tăng G) thì khi đó tổng cầu (AD) sẽ tăng và nền kinh tế đã nóng lại càng nóng hơn, và tỷ lệ lạm phát cũng như thế mà tăng theo. Như vậy, ta có thể thấy rằng mục tiêu cân bằng ngân sách không phải là mục tiêu chính của kinh tế vĩ mô và chính sách tài khóa cùng chiều do vậy cũng không phải là chính sách thường được sử dụng trong nền kinh tế vĩ mô. Dạng 4: Chính sách tài khóa ngược chiều Nếu mục tiêu của chính phủ là giữ cho sản lượng của nền kinh tế luôn ở mức tiềm năng với mức việc làm đầy đủ dù cán cân ngân sách có thay đổi thế nào cũng được thì đó là chính sách tài khóa ngược chiều. Trong trường hợp nền kinh tế suy thoái, nếu áp dụng chính sách tài khóa ngược chiều tức là tăng thuế và giảm chi tiêu (tăng T và giảm G) thì khi đó tổng cầu (AD) sẽ tăng và nền kinh tế đang suy thoái sẽ phát triển hơn. Tuy nhiên, ngân sách chính phủ thì ngày càng bị thâm hụt. Trong trường hợp nền kinh tế đương nóng, nếu áp dụng chính sách tài khóa ngược chiều tức là giảm thuế và tăng chi tiêu (tăng G và giảm T) thì khi đó tổng cầu