Génération de l'aperçu...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------- MAI THỊ THU SƯƠNG THỰC TRẠNG VỀ THẾ CHẤP QUYỀN TÀI SẢN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI THEO PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------- MAI THỊ THU SƯƠNG THỰC TRẠNG VỀ THẾ CHẤP QUYỀN TÀI SẢN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI THEO PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRƯƠNG THỊ THANH TRÚC Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
i LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài: “Thực trạng về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các Ngân hàng thương mại theo pháp luật hiện hành” là một công trình nghiên cứu độc lập, là kết quả nghiên cứu tâm huyết và nghiêm túc của tác giả dưới sự hướng dẫn của giảng viên hướng dẫn TS. Trương Thị Thanh Trúc, ngoài ra không có bất cứ sự sao chép của người khác. Các số liệu và kết quả nghiên cứu của đề tài mang tính trung thực, việc sử dụng kết quả nghiên cứu của các tác giả khác được trích dẫn đầy đủ đảm bảo tính liêm chính trong học thuật. Tác giả (Ký, ghi rõ họ tên) Mai Thị Thu Sương
ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thiện Đề án “Thực trạng về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các Ngân hàng thương mại theo pháp luật hiện hành”, tôi xin được cảm ơn tới các cá nhân, tổ chức đã giúp đỡ và đồng hành cùng tôi trong quá trình nghiên cứu. Trước hết, tôi xin cảm ơn chân thành tới giảng viên hướng dẫn TS. Trương Thị Thanh Trúc. Cô đã tận tình hướng dẫn tôi từ khi nhận đề tài đến khi kết thúc đề tài. Đặc biệt, tôi cũng rất biết ơn đến đội ngũ cán bộ, giảng viên Khoa Luật Kinh tế, Khoa Sau đại học và các viện, phòng, ban của Trường ĐH Ngân hàng TP. HCM đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi cũng gửi lời cảm ơn tới cơ quan mà tôi đang công tác đã tạo điều điều kiện về thời gian, công việc trong quá trình tôi tham gia chương trình cao học tại Trường ĐH Ngân hàng TP. HCM. Trân trọng cảm ơn! Tác giả (Ký, ghi rõ họ tên) Mai Thị Thu Sương
iii TÓM TẮT ĐỀ ÁN Đề án “Thực trạng về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại theo pháp luật hiện hành” là công trình nghiên cứu về thực trạng pháp luật Việt Nam liên quan đến thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại. Đề án vận dụng các phương pháp nghiên cứu chính là phân tích văn bản pháp luật, lịch sử pháp lý, nghiên cứu trường hợp và phương pháp tổng hợp. Tại nội dung chương 1, tác giả tập trung phân tích các quy định hiện hành của pháp luật liên quan, đánh giá các ưu điểm và hạn chế còn tồn tại trong quy định pháp luật. Tại nội dung chương 2, tác giả đánh giá thực tiễn thực hiện pháp luật xét cả quá trình từ thời điểm xác lập giao dịch thế chấp quyền tài sản đến khi ngân hàng xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ, trên các đối tượng bao gồm bên tham gia quan hệ thế chấp, các bên có quyền và nghĩa vụ liên quan, tòa án và cơ quan thi hành án. Ở chương này, tác giả nhấn mạnh các khó khăn vướng mắc trong thực tiễn thực hiện pháp luật, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật liên quan. Từ khóa: quyền tài sản, thế chấp, cho vay, ngân hàng thương mại, pháp luật Việt Nam.
iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU Từ viết tắt Cụm từ Tiếng Việt BLDS Bộ luật dân sự BPBĐ Biện pháp bảo đảm BCNVTT Bên có nghĩa vụ thanh toán CTCP Công ty cổ phẩn GDBĐ Giao dịch bảo đảm HĐTC Hợp đồng thế chấp HĐTD Hợp đồng tín dụng HTTTL Hình thành trong tương lai LDN Luật doanh nghiệp NĐ Nghị định NHNN Ngân hàng nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại QTS Quyền tài sản TCTD Tổ chức tín dụng TNHH Trách nhiệm hữu hạn TSBĐ Tài sản bảo đảm TT Thông tư
v MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.................................................................................................1 1. Tính cấp thiết của đề tài...............................................................................1 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu ..................................................................2 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................4 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu...............................................................5 5. Phương pháp nghiên cứu..............................................................................5 6. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu......................................................................6 7. Bố cục đề án.................................................................................................6 CHƯƠNG 1. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THẾ CHẤP QUYỀN TÀI SẢN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI...................................................................................................8 1.1. Quy định về quyền tài sản và biện pháp bảo đảm áp dụng đối với quyền tài sản .......................................................................................................8 1.1.1. Quyền tài sản............................................................................................8 1.1.2. Biện pháp bảo đảm áp dụng đối với quyền tài sản. ...............................10 1.2. Sự cần thiết của thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại .....................................................................................11 1.3. Quy định pháp luật về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại..................................................................13 1.3.1. Chủ thể của thế chấp quyền tài sản........................................................14 1.3.2. Đối tượng của thế chấp quyền tài sản....................................................15 1.3.3. Hình thức và thời điểm có hiệu lực của thế chấp quyền tài sản ............17 1.3.4. Đăng ký thế chấp quyền tài sản..............................................................19 1.3.5. Xử lý quyền tài sản thế chấp...................................................................19 Kết luận chương 1 ............................................................................................21 CHƯƠNG 2. THỰC TIỄN THỰC HIỆN, KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VỀ THẾ CHẤP QUYỀN TÀI SẢN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI....................................................................................22 2.1. Thực tiễn thực hiện pháp luật về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại..................................................22 2.1.1. Xác định quyền tài sản là đối tượng thế chấp........................................22 2.1.2. Xác lập thế chấp quyền tài sản...............................................................25
vi 2.1.3. Xử lý quyền tài sản thế chấp...................................................................31 2.2. Một số kiến nghị kiến hoàn thiện pháp luật về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại...............................33 2.2.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về quyền tài sản tham gia vào giao dịch thế chấp.............................................................................................................34 2.2.2. Hoàn thiện quy định pháp luật về xử lý quyền tài sản để thu hồi nợ trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ................................................35 2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại.......................................................38 Kết luận chương 2 ..............................................................................................40 KẾT LUẬN CHUNG .......................................................................................41 TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................................i PHỤ LỤC: CÁC BẢN ÁN/ VỤ VIỆC THAM KHẢO..................................vi
1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bước sang năm 2025, tình hình thế giới và trong nước được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, thuận lợi và thời cơ đan xen với khó khăn và thách thức. Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội số 158/2024/QH15 ngày 25/11/2024 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, Nghị quyết của Chính phủ số 01/NQ-CP ngày 08/01/2025 về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2025, Chỉ thị 01/CT-NHNN ngày 20/01/2025 về tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành ngân hàng trong năm 2025 đã được Thống đốc NHNN ban hành, theo đó ngành ngân hàng đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 16%, góp phần thúc đẩy GDP đạt mức trên 8%. Để đạt được mục tiêu trên, đòi hỏi rất nhiều chính sách cũng như giải pháp đồng bộ trên tất cả các lĩnh vực. Về phía ngành ngân hàng, Chỉ thị 01/CT- NHNN ngày 20/01/2025 đã được ra một trong các nhiệm vụ trọng tâm là “tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng trên tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khơi thông mọi nguồn lực”. Về phía ngành tư pháp, một trong các nhiệm vụ trọng tâm được tiếp tục được nhấn mạnh là “rà soát lại ở tất cả các cấp, các ngành, các viện, trường, doanh nghiệp về những nút thắt, vướng mắc về mặt thể chế, cơ chế, chính sách để tiếp tục hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung kịp thời, hiệu quả, nhất là từ thực tế hoạt động của các đơn vị”. Do đó có thể thấy, yêu cầu tháo gỡ các khó khăn vướng mắc, hoàn thiện pháp luật trên tất cả các lĩnh vực nói chung và ngành ngân hàng nói riêng là vô cùng cần thiết và quan trọng, khơi thông tín dụng, kích thích tăng trưởng kinh tế. Cho vay là một trong các hình thức cấp tín dụng và là hoạt động kinh doanh chính của NHTM. Hoạt động kinh doanh này luôn tồn tại rủi ro và một trong các biện pháp giảm thiểu là yêu cầu khách hàng có TSBĐ để bảo đảm cho nghĩa vụ hoàn trả nợ cho NHTM. QTS là một loại tài sản có thể tham gia giao dịch bảo đảm, ngày càng phổ biến và có giá trị bằng tiền, tuy nhiên thực tế hiện nay cho thấy các NHTM
2 khá dè dặt và thận trọng khi nhận loại tài sản này làm TSBĐ với nguyên nhân chính là khuôn khổ pháp lý liên quan chưa được hoàn thiện và còn nhiều khoảng trống, đặc biệt trong việc thi hành án. Trước thực tế trên, tác giả đánh giá việc nghiên cứu thực trạng pháp luật kết hợp so sánh thực tiễn thực hiện tại các NHTM về việc nhận QTS làm TSBĐ khi cho vay đối với khách hàng là cần thiết, từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật. Vì lý do đó, tác giả lựa chọn đề tài“Thực trạng về thế chấp quyền tài sản trong hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại theo pháp luật hiện hành” để thực hiện Đề án tốt nghiệp. 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu Nghĩa vụ dân sự và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự được điều chỉnh bởi pháp luật dân sự, khi liên quan đến giao dịch cho vay của NHTM thì còn phải tuân theo pháp luật chuyên ngành ngân hàng. Tác giả đã nghiên cứu một số công trình nghiên cứu, trọng tâm là các vấn đề bảo đảm nghĩa vụ đối với QTS nói chung và trong giao dịch cho vay của NHTM nói riêng, một số như: Sách: Giáo trình “Lê Vũ Nam (chủ biên, 2020), Pháp luật về bảo đảm nghĩa vụ, NXB ĐH Quốc gia TP. HCM, TP. HCM”, bao gồm những vấn đề lý luận, những kiến thức cơ bản về giao dịch bảo đảm và biện pháp bảo đảm nghĩa vụ, được soạn thảo dựa trên những quan điểm mới nhất của giới luật học trong nước về vật quyền bảo đảm, hiệu lực đối kháng của BPBĐ, đăng ký BPBĐ, thời điểm phát sinh hiệu lực của GDBD…; Sách chuyên khảo “Trương Thanh Đức (2019), Chín biện pháp bảo đảm nghĩa vụ hợp đồng, NXB Chính Trị Quốc Gia Sự Thật, Hà Nội” đã phân tích, luận giải các BPBĐ về cả quy định pháp lý và khả năng áp dụng trên thực tiễn, đồng thời gợi mở phương pháp thực hiện cho các chủ thể tham gia; Sách chuyên khảo “Nguyễn Thị Bích Thảo (2018), Giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng theo pháp luật Việt Nam, NXB Tư pháp, Hà Nội” đề cập khá toàn diện thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp HĐTD tại Việt Nam, thực tiễn xét xử của Tòa án, từ đó rút ra những hạn chế, bất cập của pháp luật, khó khăn trong thực tiễn áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.
3 Luận văn/luận án/đề tài: Công trình“Nguyễn Hoàng Long (2023), ‘Thế chấp quyền tài sản theo quy định của pháp luật Việt Nam’, Luận án tiến sĩ luật học, Trường ĐH Luật Hà Nội”: Nghiên cứu làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận, thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về thế chấp QTS. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật về thế chấp QTS; “Huỳnh Anh (2023), ‘Bảo đảm nghĩa vụ bằng quyền tài sản tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam’ Luận án tiến sĩ luật học, Trường ĐH Luật TP. HCM”: Nghiên cứu đã làm rõ những luận cứ khoa học về QTS được sử dụng làm TSBĐ ở NHTM, đánh giá thực tiễn thực hiện pháp luật và đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật; “Trương Thị Tuyết Minh (2022), ‘Pháp luật về giao dịch bảo đảm bằng động sản tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ luật học, Trường ĐH Luật TP. HCM”: Nghiên cứu này là đã đề xuất các giải pháp pháp lý nhằm tối ưu hóa việc sử dụng động sản làm TSBĐ, từ đó bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Các tài liệu khác: Một số bài viết liên quan đến QTS như: “Nguyễn Hoàng Long (2018), ‘Quyền tài sản theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015’, Tạp chí tòa án nhân dân diện từ, truy cập ngày 03/01/2025, từ https://tapchitoaan.vn/quyen- tai-san-theo-quy-dinh-cua-bo-luat-dan-su-nam-2015”; “Lê Trọng Dũng (2021), ‘Quyền đòi nợ theo pháp luật Việt Nam và những vấn đề cần hoàn thiện’, Tạp chí nhà nước và pháp luật số 4/2021, trang 21”; “Bùi Đức Giang (2019), ‘Nhận tài sản đảm bảo là phần vốn góp, cổ phần từ quy định pháp luật đến thực tiễn’, Tạp chí Ngân hàng, truy cập ngày 03/01/2025, từ https://tapchinganhang.gov.vn/nhan-tai-san- dam-bao-la-phan-von-gop-co-phan-tu-quy-dinh-phap-luat-den-thuc-tien- 10085.html”; “Chí Tín (2022), ‘Ngân hàng mệt mỏi khi xử lý tài sản đảm bảo là cổ phần’, Thời báo tài chính, truy cập ngày 03/01/2025, từ https://thoibaotaichinhvietnam.vn/ngan-hang-met-moi-khi-xu-ly-tai-san-dam-bao- la-co-phan-117708-117708.html”; “Hồ Quân Chính (2021), ‘Khó khăn, vướng mắc trong xử lý tài sản thế chấp là quyền đòi nợ để thi hành án’, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, truy cập ngày 03/01/2025, từ https://danchuphapluat.vn/kho-khan-vuong-mac- trong-xu-ly-tai-san-the-chap-la-quyen-doi-no-de-thi-hanh-an”... Nhìn chung, các bài
Affichage des 11 premières pages. Téléchargez le document pour le voir en entier.
Aucun commentaire pour le moment. Soyez le premier !
Commentaires (0)
Aucun commentaire pour le moment. Soyez le premier !