Génération de l'aperçu...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẶNG CÔNG ĐỨC PHÁP LUẬT VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẶNG CÔNG ĐỨC PHÁP LUẬT VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ TÂM Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, thông tin, trích dẫn và nội dung trình bày trong luận văn đều được thu thập, phân tích từ các nguồn có độ tin cậy cao và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính trung thực của nội dung nghiên cứu này. Học viên Đặng Công Đức
ii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến TS. Nguyễn Thị Tâm, giảng viên Khoa Luật kinh tế, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, người đã hướng dẫn, hỗ trợ và đóng góp ý kiến quý báu để tôi hoàn thành luận văn này. Những kiến thức và sự định hướng của cô đã giúp tôi có nền tảng để thực hiện nghiên cứu một cách hệ thống và khoa học. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Quý thầy/cô Khoa Luật kinh tế Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã cung cấp cho tôi những kiến thức chuyên môn trong quá trình học tập, tạo tiền đề cho tôi hoàn thành luận văn này cũng như Khoa Sau đại học của Trường đã hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học. Bên cạnh đó, tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp - những người luôn động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, góp phần giúp tôi hoàn thành tốt luận văn này. Dù đã nỗ lực hết sức, nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Tôi mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu từ thầy/cô và mọi người để hoàn thiện hơn nữa đề tài của mình. Xin trân trọng cảm ơn! Học viên Đặng Công Đức
iii TÓM TẮT Tiêu đề: Pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động. Luận văn nghiên cứu pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) của người sử dụng lao động (NSDLĐ), nhằm đánh giá thực trạng áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện khung pháp lý hiện hành. Trên cơ sở làm rõ khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và các quy định pháp luật liên quan đến căn cứ, trình tự, thủ tục, trách nhiệm và hậu quả pháp lý khi NSDLĐ chấm dứt HĐLĐ, luận văn tiến hành phân tích thực tiễn áp dụng tại Việt Nam, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của các vướng mắc. Từ đó, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên trong QHLĐ và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế. Kết luận khẳng định việc hoàn thiện pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ là cần thiết để bảo vệ quyền lợi NLĐ, đồng thời góp phần ổn định và phát triển thị trường lao động. Từ khóa: Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động; Người lao động; Người sử dụng lao động.
iv ABSTRACT Title: Legal Provisions on Unilateral Termination of Labor Contracts by Employers. The thesis examines the legal framework regarding the unilateral termination of labor contracts by employers, aiming to evaluate current application practices and propose solutions to improve the existing legal framework. By clarifying the concepts, characteristics, significance, and relevant legal provisions on the grounds, procedures, responsibilities, and legal consequences of employer-initiated contract termination, the thesis analyzes the practical implementation in Vietnam, highlighting strengths, limitations, and the root causes of existing issues. Based on this analysis, the thesis proposes solutions to refine the legal regulations, ensuring a balance of interests between parties in labor relations and alignment with international standards. The conclusion emphasizes the necessity of improving the legal provisions on unilateral termination of labor contracts by employers to protect workers' rights while contributing to the stability and development of the labor market. Keywords: Unilateral termination of labor contracts; Employees; Employers.
v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt BLLĐ Bộ luật lao động HĐLĐ Hợp đồng lao động NLĐ Người lao động NSDLĐ Người sử dụng lao động QHLĐ Quan hệ lao động BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế BHTN Bảo hiểm thất nghiệp TAND Tòa án nhân dân TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh
vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt Comprehensive and Progressive Hiệp định Đối tác Toàn diện CPTPP Agreement for Trans-Pacific và Tiến bộ xuyên Thái Bình Partnership Dương Hiệp định Thương mại Tự do European Union Vietnam Free EVFTA giữa Việt Nam và Liên minh Trade Agreement châu Âu FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do ILO International Labour Organization Tổ chức Lao động Quốc tế
vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Tiến độ thực hiện đề tài……………………………………………………....7 Bảng 2: Thống kê số cuộc ngừng việc tập thể từ 2021 đến 2024…………………….35
viii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ...........................................................................................................i LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................... ii TÓM TẮT .................................................................................................................... iii ABSTRACT ..................................................................................................................iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT .....................................................v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH .....................................................vi DANH MỤC BẢNG BIỂU ........................................................................................ vii LỜI MỞ ĐẦU ................................................................................................................1 CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG....................................8 1.1. Lý luận về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động............................................................................................................................8 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động...........................................................................................8 1.1.2. Đặc điểm đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động.......................................................................................................................11 1.1.3. Ý nghĩa đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động.......................................................................................................................14 1.2. Khung pháp lý về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động..........................................................................................................16 1.2.1. Căn cứ pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động........................................................................................................16 1.2.2. Trình tự, thủ tục đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động........................................................................................................20 1.2.3. Thực hiện trách nhiệm của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động...........................................................................................25 1.2.4. Hậu quả pháp lý do đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật ...............................................................................................................................28 1.3. Các điều kiện đảm bảo thực hiện pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động..........................................................30
ix 1.3.1. Điều kiện về pháp lý ....................................................................................30 1.3.2. Điều kiện đảm bảo phù hợp về chính trị .....................................................31 1.3.3. Điều kiện về trình độ, ý thức pháp luật của người lao động và người sử dụng lao động.................................................................................................................31 1.3.4. Điều kiện về năng lực quản lý nhà nước.....................................................32 Kết luận chương 1........................................................................................................33 CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG34 2.1. Thực trạng thực hiện pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động...................................................................................34 2.1.1. Thực trạng thực hiện các quy định về căn cứ đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động.................................................................................................................34 2.1.2. Thực trạng thực hiện quy định về trình tự, thủ tục đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động........................................................................................................36 2.1.3. Thực trạng thực hiện quy định về thực hiện trách nhiệm của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động .......................................43 2.1.4. Thực trạng thực hiện quy định về hậu quả pháp lý do đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật..........................................................................52 2.2. Đánh giá thực trạng thực hiện quy định pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động ..................................................52 2.2.1. Ưu điểm .......................................................................................................54 2.2.2. Nhược điểm và nguyên nhân .......................................................................56 Kết luận chương 2 .........................................................................................................59 CHƯƠNG 3. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG..................................60 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động .........................................................................60 3.1.1. Đảm bảo hài hòa lợi ích của các bên khi chấm dứt quan hệ lao động.......60 3.1.2. Hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.........................................................................................................................60
x 3.1.3. Đảm bảo tính tương thích với pháp luật lao động quốc tế và các tiêu chuẩn lao động quốc tế ....................................................................................................61 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động...................................................................................62 3.2.1. Hoàn thiện các quy định pháp luật về căn cứ đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động.................................................................................................................63 3.2.2. Hoàn thiện quy định pháp luật về trình tự, thủ tục đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động........................................................................................................63 3.2.3. Hoàn thiện quy định pháp luật về thực hiện trách nhiệm của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động .......................................69 3.2.4. Hoàn thiện quy định pháp luật về hậu quả pháp lý do đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật..........................................................................69 Kết luận chương 3 .........................................................................................................75 KẾT LUẬN ..................................................................................................................76 TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................................................i
1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Dưới tác động của quá trình toàn cầu hóa và sự hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật lao động là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo sự ổn định của QHLĐ, đồng thời góp phần tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường lao động. Trong đó, HĐLĐ đóng vai trò quan trọng trong việc xác lập quyền lợi và nghĩa vụ của các bên tham gia, tạo khung pháp lý điều chỉnh mối quan hệ giữa NLĐ và NSDLĐ. Một trong những nội dung đáng chú ý trong pháp luật lao động là các quy định về chấm dứt HĐLĐ, đặc biệt là đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ. Đây là một vấn đề mang tính chất phức tạp, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của NLĐ mà còn tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đòi hỏi sự điều chỉnh chặt chẽ nhằm cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan. Theo quy định của BLLĐ 2019, cả NLĐ và NSDLĐ đều có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ. Tuy nhiên, hai chủ thể này không có sự bình đẳng tuyệt đối trong việc thực hiện quyền này. NLĐ có thể đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà không cần phải đưa ra lý do cụ thể, chỉ cần thực hiện nghĩa vụ báo trước theo quy định. Trong khi đó, NSDLĐ chỉ được phép chấm dứt HĐLĐ trong những trường hợp pháp luật cho phép, cụ thể là các căn cứ được quy định tại các Điều 36, 42, 43 BLLĐ 2019. Việc đặt ra các điều kiện ràng buộc chặt chẽ đối với NSDLĐ xuất phát từ nguyên tắc bảo vệ NLĐ - nhóm yếu thế hơn trong QHLĐ. Nếu không có các cơ chế kiểm soát hợp lý, NLĐ có thể đối mặt với nguy cơ mất việc làm bất ngờ, dẫn đến mất thu nhập và ảnh hưởng đến đời sống của họ cũng như gia đình. Ngược lại, nếu các quy định về đơn phương chấm dứt HĐLĐ quá cứng nhắc, không tính đến yếu tố linh hoạt trong quản lý lao động, NSDLĐ sẽ gặp khó khăn trong việc điều chỉnh nhân sự phù hợp với nhu cầu sản xuất, kinh doanh, từ đó tác động tiêu cực đến sự phát triển của doanh nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu phải có sự điều chỉnh hợp lý để đảm bảo hài hòa lợi ích của cả hai bên, đồng thời duy trì sự ổn định của thị trường lao động. Thực tiễn áp dụng các quy định về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ tại Việt Nam cho thấy còn tồn tại nhiều vấn đề pháp lý cần được xem xét và hoàn thiện. Các tranh chấp lao động liên quan đến nội dung này chủ yếu xuất phát từ việc NSDLĐ vi phạm quy trình, thủ tục chấm dứt HĐLĐ hoặc không tuân thủ các điều kiện được
2 pháp luật quy định. Ngoài ra, một số quy định hiện hành vẫn còn mang tính khái quát, chưa có hướng dẫn chi tiết, khiến cho việc xác định vi phạm và áp dụng chế tài đối với NSDLĐ gặp nhiều khó khăn. Điều này làm phát sinh những cách hiểu và vận dụng khác nhau trong thực tế, dẫn đến việc giải quyết tranh chấp chưa thực sự đảm bảo tính thống nhất và công bằng. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia trên thế giới, hệ thống pháp luật lao động đã có sự điều chỉnh nhằm tạo ra cơ chế bảo vệ NLĐ tốt hơn, đồng thời vẫn duy trì được tính linh hoạt cần thiết để doanh nghiệp có thể chủ động trong việc sử dụng lao động một cách hiệu quả. Do đó, việc nghiên cứu, so sánh và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có hệ thống pháp luật lao động phát triển sẽ là cơ sở quan trọng để đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật lao động tại Việt Nam. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả chọn đề tài: “Pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động” nhằm phân tích và làm sáng tỏ các khía cạnh lý luận cũng như thực tiễn liên quan đến việc đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ. Nghiên cứu tập trung đánh giá các quy định hiện hành trong hệ thống pháp luật lao động Việt Nam, chỉ ra những bất cập còn tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đảm bảo tính công bằng, minh bạch, góp phần xây dựng một môi trường lao động ổn định, tiến bộ, phù hợp với xu hướng hội nhập kinh tế toàn cầu. 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2.1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là các quy định pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ và thực trạng thực hiện các quy định này trong bối cảnh pháp luật lao động Việt Nam hiện hành. 2.2. Phạm vi nghiên cứu Luận văn xác định phạm vi nghiên cứu cụ thể như sau: - Về nội dung: Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn pháp luật liên quan đến quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ, bao gồm cơ sở pháp lý, điều kiện thực hiện, hậu quả pháp lý và những bất cập trong quá trình áp dụng. Đồng thời, luận văn tham chiếu kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia trên thế giới nhằm đưa ra đề xuất hoàn thiện pháp luật Việt Nam.
3 - Về không gian: Nghiên cứu thực trạng thực hiện pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ tại Việt Nam. - Về thời gian: Tập trung phân tích các quy định của pháp luật liên quan kể từ khi BLLĐ 2019 có hiệu lực đến nay, đồng thời xem xét những thay đổi, xu hướng điều chỉnh trong giai đoạn này. 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3.1. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu của luận văn là phân tích, đánh giá hệ thống pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ, qua đó nhận diện những ưu điểm, nhược điểm trong thực tiễn. Dựa trên nền tảng đó, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật lao động về đơn phương chấm dứt HĐLĐ, đảm bảo sự cân bằng giữa quyền lợi của NLĐ và NSDLĐ, đồng thời tăng cường hiệu quả thực hiện pháp luật trong lĩnh vực này. 3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu trên, luận văn đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau: - Hệ thống hóa lý luận cơ bản về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ, bao gồm khái niệm, đặc điểm, và ý nghĩa. - Phân tích, đánh giá thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ tại Việt Nam, chỉ ra những bất cập, hạn chế trong việc thực hiện pháp luật. - Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ, hướng đến đảm bảo tính công bằng, hài hòa lợi ích giữa các bên trong QHLĐ và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động. 4. Phương pháp nghiên cứu 4.1. Phương pháp luận Nghiên cứu này được thực hiện dựa trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng thuộc chủ nghĩa Marx - Lenin, kết hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh. Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích quy định của pháp luật và thực trạng thực hiện liên quan đến việc đơn phương chấm dứt HĐLĐ từ phía NSDLĐ, nhằm đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực này, phù hợp với quan điểm với đường lối của Đảng và Nhà nước.
4 4.2. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình thực hiện, một số phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng nhằm đảm bảo tính khoa học và tính khả thi của các kết quả nghiên cứu. Cụ thể: - Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phương pháp này được triển khai chủ yếu trong chương 1, nhằm phân tích các vấn đề lý luận liên quan đến việc đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ. Việc sử dụng phương pháp này là để làm rõ các khái niệm, quy định và lý thuyết đi kèm, tạo nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo. - Phương pháp bình luận: Được tập trung áp dụng trong chương 2, phương pháp này nhằm phân tích thực trạng pháp luật gắn với việc đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ. Phương pháp này đưa ra những nhận xét, đánh giá cụ thể về hiệu quả và những bất cập trong việc thực thi pháp luật hiện hành. - Phương pháp nghiên cứu tình huống: Đây là phương pháp bổ sung quan trọng, được áp dụng trong chương 2 nhằm làm rõ thực tiễn áp dụng pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ từ phía NSDLĐ thông qua việc phân tích các bản án, vụ việc thực tế và quyết định giải quyết tranh chấp của tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền. Việc áp dụng phương pháp này giúp thể hiện rõ những vướng mắc pháp lý phát sinh, sự chưa thống nhất trong áp dụng pháp luật, từ đó tạo nền tảng thực tiễn cho các đề xuất hoàn thiện pháp luật. Phương pháp so sánh và phương pháp lịch sử: Hai phương pháp này được sử dụng chủ yếu để đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam về đơn phương chấm dứt HĐLĐ từ phía NSDLĐ. Mục đích là để hiểu rõ hơn về tiến trình phát triển của pháp luật qua các giai đoạn khác nhau, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật có liên quan. - Phương pháp lịch sử kết hợp chứng minh và phân tích: Phương pháp này được áp dụng trong chương 3 với mục tiêu xây dựng định hướng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ. Việc sử dụng phương pháp này giúp thể hiện được sự liên kết giữa các yếu tố lịch sử, lý thuyết và thực tiễn, từ đó đưa ra các khuyến nghị cụ thể và khả thi cho việc cải cách pháp luật. 5. Tổng quan tình hình nghiên cứu Liên quan đến đề tài luận văn này, tác giả tổng hợp một số công trình khoa học có nội dung liên quan đến luận văn, bao gồm các nghiên cứu về tranh chấp, giải quyết tranh
5 chấp và quy định pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ. Về tranh chấp và giải quyết tranh chấp đơn phương chấm dứt HĐLĐ, đáng chú ý là Luận án Tiến sĩ Luật học của Phạm Thị Thu Phương (2019) với đề tài: “Giải quyết tranh chấp về đơn phương chấm dứt HĐLĐ theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân tại Thành phố Hồ Chí Minh”. Công trình này phân tích lý luận và thực tiễn giải quyết tranh chấp đơn phương chấm dứt HĐLĐ tại Tòa án Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật. Bài viết của Lê Văn Đức (2023). “Đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ trong trường hợp tổ chức lại doanh nghiệp, hợp tác xã và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn áp dụng” tập trung nghiên cứu quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ trong bối cảnh tổ chức lại doanh nghiệp, hợp tác xã. Bài viết cũng chỉ ra những bất cập trong thực tiễn áp dụng Điều 43 BLLĐ 2019 liên quan đến trợ cấp mất việc làm và hậu quả pháp lý của hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng và trái pháp luật. Về quy định và thực tiễn áp dụng quy định pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ, bài viết của Khúc Thị Phương Nhung (2021). “Chấm dứt HĐLĐ theo BLLĐ 2019 và một số vấn đề đặt ra” phân tích các quy định của BLLĐ 2019, chỉ ra những vấn đề pháp lý liên quan đến đơn phương chấm dứt hợp đồng của cả NLĐ và NSDLĐ. Trong khi đó, bài viết của Đinh Nguyệt Hà (2020) “Một số vấn đề về đơn phương chấm dứt HĐLĐ” đề cập đến các khó khăn trong việc xác định căn cứ chấm dứt hợp đồng, thủ tục báo trước và nghĩa vụ của NSDLĐ đối với NLĐ, đặc biệt trong các trường hợp lao động chưa thành niên hoặc HĐLĐ xác định thời hạn. Bên cạnh các nghiên cứu trong nước, một số công trình quốc tế cũng đề cập đến vấn đề này. Park Jae Myung (2019)“Hoàn thiện pháp luật Hàn Quốc về chấm dứt HĐLĐ vì lý do kinh tế” phân tích các tiêu chuẩn mà Tòa án Hàn Quốc áp dụng khi giải quyết các trường hợp chấm dứt HĐLĐ do yếu tố kinh tế. Adam Boyd (2019) trong bài viết: “Clarity in the Code du Travail: The Plain Language Movement, French Legislative Drafting, and President Macron’s Collective Bargaining Reform” nghiên cứu những quy định của BLLĐ Pháp, đặc biệt là những hình phạt được áp dụng đối với NSDLĐ không tuân thủ nghĩa vụ đàm phán tiền lương bắt buộc. Các công trình trên đã được thực hiện và đưa ra những nhận định, quan điểm liên quan đến đề tài, làm rõ được được lý luận cơ bản về đơn phương chấm dứt HĐLĐ qua
6 khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và thực trạng thực hiện pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ qua việc giải quyết thực tiễn tại một số địa phương. Vì vậy, kế thừa ưu điểm của những tác giả đi trước, đề tài: “Pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động” sẽ là công trình nghiên cứu về mặt lý luận và thực tiễn với tinh thần kế thừa và phát triển những kết quả nghiên cứu của những công trình khoa học đi trước và tập trung giải quyết mối quan hệ phức tạp về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ hiện nay. 6. Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi nghiên cứu chính ở đề tài này bao gồm: (1) Đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ được hiểu như thế nào về mặt khái niệm và bản chất pháp lý? Đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ được xây dựng dựa trên những cơ sở pháp lý và thực tiễn nào? Hành vi này có gì khác biệt so với hình thức sa thải theo quy định pháp luật hiện hành? (2) Pháp luật lao động hiện hành quy định cụ thể như thế nào về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ? Những nguyên tắc pháp lý nào điều chỉnh việc thực hiện quyền này và điều kiện áp dụng ra sao trong từng trường hợp cụ thể? (3) Việc thực thi các quy định pháp luật liên quan đến đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ trong thực tiễn hiện nay diễn ra như thế nào? Những kết quả tích cực đã đạt được là gì và đâu là các hạn chế, vướng mắc còn tồn tại trong quá trình áp dụng tại doanh nghiệp và trong hoạt động xét xử? (4) Việc hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ cần được định hướng theo nguyên tắc và tiêu chí nào? Làm thế nào để bảo đảm sự cân bằng lợi ích giữa NSDLĐ và NLĐ trong QHLĐ hiện đại, nhất là trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng phát triển và hội nhập? (5) Cần xây dựng những giải pháp pháp lý nào để hoàn thiện quy định và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ trong điều kiện hội nhập và cải cách hiện nay? 7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 7.1. Ý nghĩa khoa học Đề tài bổ sung và góp phần hoàn thiện lý luận về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ. Luận văn là tiền đề xây dựng định hướng và đưa ra các giải pháp nhằm
7 hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ thời gian tới. 7.2. Ý nghĩa thực tiễn Đề tài nghiên cứu này sẽ giúp hoàn thiện BLLĐ 2019 và có thể được sử dụng làm tài liệu để tham khảo cho việc học tập, nghiên cứu của sinh viên, học viên cao học, các nhà hoạch định chính sách; những giải pháp được nêu ra trong đề tài có giá trị tham khảo, xem xét đề xuất xây dựng pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ. 8. Tiến độ thực hiện đề tài Tháng (năm 2024, 2025) 8 9 10 11 12 1 2 3 Dự kiến nội dung thực hiện Phát thảo sơ lược đề cương luận văn, trao đổi thống x x nhất đề cương với giảng viên hướng dẫn khoa học Thu thập tài liệu liên quan, phác thảo nội dung chương 1 x Thu thập số liệu và phác thảo nội dung x chương 2 Nghiên cứu và thực hiện nội dung chương 3 x Gửi luận văn cho giảng viên hướng dẫn góp ý/chỉnh sửa x x Điều chỉnh, bổ sung những nội dung còn sai sót, cần hoàn thiện của luận văn Hoàn thiện luận văn và nộp về Khoa Sau đại học theo x quy định Bảng 1: Tiến độ thực hiện đề tài 9. Bố cục nghiên cứu Ngoài các phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được xây dựng kết cấu gồm 3 chương, cụ thể: Chương 1. Những vấn đề lý luận về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ Chương 2. Thực trạng thực hiện pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ Chương 3. Hoàn thiện pháp luật về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ
8 CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG 1.1. Lý luận về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động Pháp luật lao động ra đời tương đối muộn so với các ngành luật khác. Cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra vào cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19 là dấu mốc ghi nhận sự ra đời của một mối quan hệ mới trong xã hội - QHLĐ. QHLĐ mới đầu chủ yếu được điều chỉnh bằng quy định của pháp luật dân sự, dưới hình thức thuê mướn dịch vụ. Tuy nhiên, dưới sự phát triển của mối QHLĐ này cùng với những đặc điểm riêng về chủ thể (bên cạnh cá nhân NLĐ, NSDLĐ còn có tập thể lao động, đại diện công đoàn) cũng như cách thức tổ chức lao động (QHLĐ thường diễn ra lâu dài, trong đó NLĐ phụ thuộc vào sự điều hành của NSDLĐ) mà “cái áo pháp lý” của Bộ luật Dân sự ngày càng không thích hợp. HĐLĐ ra đời thay thế cho hợp đồng dịch vụ dân sự trước đó1. Như vậy, có thể nhận định rằng hợp đồng dân sự là hợp đồng “gốc” của HĐLĐ. * Chấm dứt HĐLĐ HĐLĐ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành QHLĐ. Khi các bên tự nguyện ký kết hợp đồng, họ xác lập các quyền và nghĩa vụ nhằm ràng buộc lẫn nhau, đồng thời đảm bảo lợi ích chung. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện hợp đồng, do tác động của các yếu tố khách quan và chủ quan, cùng với sự biến đổi không ngừng của cuộc sống theo quy luật phát triển, có thể phát sinh những sự kiện pháp lý cản trở việc thực hiện QHLĐ, thậm chí dẫn đến việc chấm dứt quan hệ này. Theo Từ điển giải thích thuật ngữ luật học thì:“Chấm dứt HĐLĐ là việc NLĐ và NSDLĐ hoặc một trong hai bên không tiếp tục HĐLĐ, chấm dứt quyền và nghĩa vụ mà các bên đã thỏa thuận”2. Còn trong Sổ tay thuật ngữ pháp luật phổ thông xác định:“Chấm dứt HĐLĐ là việc NSDLĐ và NLĐ không tiếp tục tham gia QHLĐ”3. 1 Lê Thị Hoài Thu (2012), Pháp luật về QHLĐ Việt Nam - thực trạng và phương hướng hoàn thiện, tr. 12. 2 Trường Đại học Luật Hà Nội (1999), Từ điển giải thích thuật ngữ luật học, tr. 125. 3 Trần Văn Thắng (2008), Sổ tay thuật ngữ pháp luật phổ thông, Nxb Giáo dục Việt Nam.
Affichage des 20 premières pages. Téléchargez le document pour le voir en entier.
Aucun commentaire pour le moment. Soyez le premier !
Commentaires (0)
Aucun commentaire pour le moment. Soyez le premier !