Generating preview...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHẠM GIA ĐIỆP KHAI THÁC THỦY SẢN BỀN VỮNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHẠM GIA ĐIỆP KHAI THÁC THỦY SẢN BỀN VỮNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8 38 01 07 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. VIÊN THẾ GIANG Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Phạm Gia Điệp, học viên thạc sĩ ngành Luật Kinh tế, khóa 4, năm tuyển sinh 2023, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh là tác giả luận văn thạc sĩ theo định hướng nghiên cứu có tên “Khai thác thủy sản bền vững theo pháp luật Việt Nam”. Tôi cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Viên Thế Giang. Trong luận văn có sử dụng các ý kiến, trích dẫn của các nhà khoa học, các công trình nghiên cứu đã được công bố, các trích dẫn, tham khảo đều được ghi nguồn và thực hiện đúng quy định về liêm chính học thuật. Các số liệu, thông tin được sử dụng trong luận văn đều được trích dẫn từ các báo cáo khoa học, các văn bản chính thức của các cơ quan có thẩm quyền. Tp. HCM, ngày 17 tháng 7 năm 2025 Tác giả Phạm Gia Điệp
ii LỜI CẢM ƠN Trước hết, con xin cảm ơn Cha Mẹ, gia đình và người thân đã luôn động viên, hỗ trợ và tạo điều kiện để con hoàn thành chương trình đào tạo, hoàn thành luận văn kết thúc khóa học đúng quy định. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, lãnh đạo Khoa sau đại học, Khoa Luật kinh tế cùng quý Thầy/Cô của nhà trường đã hỗ trợ, dạy bảo và truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian học tập tại trường. Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời tri ân đến Thầy PGS.TS. Viên Thế Giang, cán bộ hướng dẫn khoa học, người Thầy tận tâm đã hết lòng hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập, thực hiện đề tài luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn quý anh chị, các bạn học viên ngành Luật Kinh tế, khóa 4, năm tuyển sinh 2023 đã đồng hành cùng tôi, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua. Ngoài ra, tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, cán bộ nhân viên nơi tôi đã và đang công tác đã tận tình hỗ trợ, giúp đỡ tôi hoàn thành chương trình đào tạo, hoàn thành luận văn này đúng quy định. Mặc dù nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ cán bộ hướng dẫn, quý Thầy Cô và các đồng nghiệp trong quá trình thực hiện luận văn nhưng chắc chắn luận văn còn nhiều thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy/Cô, đồng nghiệp để tôi cập nhật, chỉnh sửa luận văn được hoàn thiện hơn. Trân trọng cảm ơn! Tp. HCM, ngày 17 tháng 7 năm 2025 Tác giả Phạm Gia Điệp
iii TÓM TẮT Luận văn “Khai thác thủy sản bền vững theo pháp luật Việt Nam” được thực hiện với phương pháp phân tích, so sánh luật học, phương pháp quy nạp, diễn dịch và phương pháp tổng hợp. Luận văn có mục tiêu làm rõ việc tích hợp lý thuyết về phát triển bền vững trong các quy định của pháp luật Việt Nam về khai thác thủy sản, đặc biệt là Luật Thủy sản năm 2017. Luận văn đánh giá tính phù hợp của pháp luật với thực tiễn về yêu cầu phát triển bền vững. Đánh giá mức độ đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững của pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật về khai thác thủy sản ở Việt Nam. Đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy, Luật Thủy sản năm 2017 đã tích hợp, lồng ghép các yêu cầu về phát triển bền vững trong các quy định về khai thác thủy sản. Các quy định của pháp luật đã tạo ra khung pháp lý đủ rộng để người dân khai thác thủy sản, góp phần phát triển kinh tế xã hội của đất nước, cải thiện sinh kế cho người dân ven biển. Ngoài ra, pháp luật đã lồng ghép các quy định về bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và đảm bảo an sinh xã hội trong khai thác thủy sản. Pháp luật về khai thác thủy sản đã tích hợp, lồng ghép các yêu cầu, tiêu chí về phát triển bền vững ở cả 3 tiêu chí là kinh tế bền vững, môi trường bền vững và xã hội bền vững. Việc thực thi pháp luật về khai thác thủy sản cơ bản đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững. Hiệu quả thực thi pháp luật thể hiện rõ nét khi đời sống người dân được nâng lên, ý thức bảo vệ môi trường được xem trọng và an sinh xã hội được đảm bảo. Tuy nhiên, một số quy định của luật cần được điều chỉnh, bổ sung để đáp ứng tốt hơn các tiêu chí phát triển bền vững. Quá trình thực thi pháp luật vẫn còn nhiều bất cập, nổi bật là vi phạm về IUU khi khai thác xa bờ. Luận văn đề xuất cần hoàn thiện pháp luật về khai thác thủy sản theo hướng bền vững. Đặc biệt các quy định về hạn ngạch và cấp giấy phép khai thác, xây dựng khung pháp lý phối hợp giữa các tổ chức, đơn vị trong quản lý khai thác thủy sản. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
iv ABSTRACT The thesis entitled "Sustainable Fisheries Exploitation under Vietnamese Law" is conducted using legal analytical and comparative methods, as well as inductive, deductive, and synthetic approaches. The thesis aims to clarify the integration of sustainable development theory into the provisions of Vietnamese law on fisheries exploitation, with a particular focus on the 2017 Law on Fisheries. It assesses the extent to which legal regulations align with the practical requirements of sustainable development and evaluates the degree to which the law and its implementation meet sustainability criteria in fisheries exploitation in Vietnam. The thesis also proposes governance implications to improve the legal framework and enhance the effectiveness of law enforcement in the context of sustainable fisheries. The research findings indicate that the 2017 Law on Fisheries has incorporated and integrated sustainability requirements into its regulations on fisheries exploitation. The legal provisions have established a broad legal framework enabling citizens to engage in fisheries exploitation, thereby contributing to national socio-economic development and improving the livelihoods of coastal communities. Furthermore, the law integrates provisions on environmental protection, biodiversity conservation, and social security in fisheries activities. The legal framework reflects a comprehensive integration of sustainability criteria, encompassing economic, environmental, and social sustainability. Law enforcement in the field of fisheries exploitation has generally met the requirements of sustainable development. Its effectiveness is evident in the improved living standards of local communities, increased environmental awareness, and enhanced social welfare. However, several legal provisions require adjustments and supplements to better meet sustainability standards. Legal implementation still faces various shortcomings, notably violations related to IUU (Illegal, Unreported, and Unregulated) fishing in offshore operations. The thesis proposes that the legal framework on fisheries exploitation should be further improved toward sustainability. In particular, it is necessary to revise regulations on quotas and licensing, and to develop a legal framework that promotes coordination among relevant organizations and agencies in fisheries management. It is also essential to strengthen legal dissemination and public education, and to strictly handle intentional violations in order to improve the overall effectiveness of law enforcement.
v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt Convention on Biological Hiệp ước toàn cầu về đa CBD 1992 Diversity 1992 dạng sinh học năm 1992 Convention on International Công ước quốc tế về buôn CITES Trade in Endangered Species of bán các loài động, thực vật Wild Fauna and Flora hoang dã EC European Commission Ủ y ban Châu Âu Food and Agriculture Tổ chức Lương thực và FAO Organization of the United nông nghiệp Liên hiệp quốc Nations Illegal, Unreported and Bất hợp pháp, không báo IUU Unregulated fishing cáo và không được quản lý Agreement on Port State Hiệp định về các biện pháp PSMA 2009 Measure 2009 của quốc gia có cảng 2009 Các mục tiêu phát triển bền SDG Sustainable Development Goals vững UNLOS United Nations Convention on Công ước Liên hiệp quốc về 1982 Law of the Sea 1982 luật biển năm 1982 the United Nations Fish Stocks Hiệp định về đàn cá di cư xa UNFSA 1995 Agreement 1995 bờ năm 1995. World Commission on Ủy ban th ế giới về môi WCED Environment and Development trường và phát triển
vi MỤC LỤC Trang 1. Giới thiệu........................................................................................................ 1 1.1. Đặt vấn đề.................................................................................................... 1 1.2. Tí nh cấp thiết của đề tà i .............................................................................. 2 2. Mục tiêu của đề tà i ......................................................................................... 3 2.1. Mục tiêu tổng quát....................................................................................... 3 2.2. Mục tiêu cụ thể............................................................................................ 4 3. Câu hỏ i nghiên cứu......................................................................................... 4 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.................................................................. 5 4.1. Đối tượng nghiên cứu.................................................................................. 5 4.2. Phạm vi nghiên cứu..................................................................................... 5 5. Phương pháp nghiên cứu................................................................................ 5 6. Nội dung nghiên cứu...................................................................................... 6 7. Đó ng gó p của đề tà i........................................................................................ 7 8. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu................................................................. 8 Chương 1. Lý luận cơ bản của pháp luật về khai thác thủy sản bền vững........ 14 1.1. Tổng quan về khai thác thủy sản bền vững................................................ 14 1.1.1. Quan niệm, nội dung của phát triển bền vững ........................................ 14 1.1.1.1. Quan niệm về phát triển bền vững ....................................................... 14 1.1.1.2. Nội dung của phát triển bền vững........................................................ 15 1.1.2. Quan niệm và tiêu chí đánh giá khai thác thủy sản bền vững................. 18 1.1.2.1. Vai trò của khai thác thủy sản trong phát triển kinh tế xã hội ............. 18 1.1.2.2. Khái niệm và tiêu chí đánh giá khai thác thủy sản bền vững............... 21 1.2. Lý luận về pháp luật khai thác thủy sản bền vững..................................... 24
vii 1.2.1. Định nghĩa về pháp luật khai thác thủy sản bền vững ............................ 24 1.2.2. Nội dung của pháp luật khai thác thủy sản bền vững ............................. 25 1.2.3. Các yếu tố tác động tới pháp luật khai thác thủy sản bền vững.............. 28 Kết luận chương 1 ............................................................................................. 31 Chương 2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững tại Việt Nam................................................................................ 32 2.1. Khuôn khổ pháp luật điều chỉnh hoạt động khai thác thủy sản bền vững . 32 2.1.1. Quy định của pháp luật Việt Nam về khai thác thủy sản bền vững........ 32 2.1.1.1. Các quy định thúc đẩy sự phát triển kinh tế từ khai thác thủy sản ...... 32 2.1.1.2. Các quy định nhằm mục đích bảo vệ môi trường và hệ sinh thái........ 34 2.1.1.3. Các quy định nhằm bảo đảm an sinh xã hội trong khai thác thủy sản. 37 2.1.2. Công ước quốc tế liên quan đến khai thác thủy sản bền vững................ 38 2.2. Đánh giá nội dung pháp luật Việt Nam về khai thác thủy sản bền vững... 44 2.2.1. Đánh giá mức độ đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững.................... 44 2.2.1.1. Mức độ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế từ khai thác thủy sản ....... 44 2.2.1.2. Mức độ đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trong khai thác thủy sản 45 2.2.1.3. Mức độ đáp ứng yêu cầu an sinh xã hội trong khai thác thủy sản....... 46 2.2.2. Những bất cập trong quy định pháp luật về khai thác thủy sản bền vững 47 2.3. Thực tiễn thực thi pháp luật khai thác thủy sản bền vững ở Việt Nam...... 49 2.3.1. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước về khai thác thủy sản................. 49 2.3.1.1. Thực thi pháp luật thúc đẩy phát triển kinh tế từ khai thác thủy sản... 49 2.3.1.2. Thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường trong khai thác thủy sản...... 51 2.3.1.3. Thực thi pháp luật đảm bảo xã hội bền vững trong khai thác thủy sản54 2.3.2. Đối với người hành nghề khai thác thủy sản........................................... 55
viii 2.3.3. Cơ chế phối hợp trong thực thi pháp luật khai thác thủy sản bền vững.. 58 Kết luận chương 2 ............................................................................................. 61 Chương 3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững tại Việt Nam ................................................... 62 3.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về khai thác thủy sản bền vững........ 62 3.1.1. Đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước về khai thác thủy sản .... 62 3.1.2. Phương hướng xây dựng pháp luật về khai thác thủy sản ...................... 63 3.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về khai thác thủy sản bền vững................ 65 3.3. Kiến nghị giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững............................................................................................................ 70 Kết luận chương 3 ............................................................................................. 73 Kết luận và kiến nghị......................................................................................... 74 Tài liệu tham khảo Danh mục công trình khoa học của tác giả đã công bố
ix DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ Bảng 1.1. Tổng sản lượng thủy sản và khai thác thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2010 – 2023..............................................................................................................20 Biểu đồ 1.1. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2010 – 2023 20 Biểu đồ 1.2. Tỷ trọng khai thác thủy sản trong tổng sản lượng thủy sản Việt Nam giai đoạn 2010 – 2023 ..............................................................................................21
1 1. GIỚI THIỆU 1.1. Đặt vấn đề Việt Nam là một đất nước giáp biển với đường bờ biển dà i 3.260 km ké o dà i theo chiều dọc của đất nước từ Bắc và o Nam. Theo Công ước quốc tế về luật biển năm 1982 thì biển của Việt Nam có diện tí ch khoảng 3.448.000 km2, vù ng nước nội thủy và lã nh hải rộng khoảng 226.000 km2. Vù ng đặc quyền kinh tế của Việt Nam rộng hơn 1 triệu km2 và có hơn 3.000 hò n đảo lớn nhỏ , hơn 12 đầm phá và vịnh lớn nhỏ ven biển với tổng diện tí ch khoảng 1.160 km2. Biển Việt Nam có đa dạng sinh học rất phong phú , bao gồm khoảng 1.200 loà i rong, cỏ và vi tảo, hơn 7.000 loà i động vật không xương sống, 2.500 loà i cá và 500 loà i động vật khác như rắn, rù a biển (Bộ Tà i nguyên và Môi trường, 2022). Với điều kiện tự nhiên là một quốc gia ven biển, nguồn lợi thủy sản nó i chung và khai thác thủy sản nó i riêng có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế đất nước. Nguồn lợi thủy sản từ khai thác đang có xu hướng suy giảm nghiêm trọng trong những năm gần đây. Nguyên nhân là do tì nh trạng khai thác thủy sản vượt quá giới hạn cho phé p cũ ng như khả năng tái tạo đà n của các loà i thủy sản không đáp ứng được với sản lượng khai thác mỗi năm. Một nguyên nhân khác là môi trường ngà y cà ng bị ô nhiễm, không gian sống, thức ăn của các loà i thủy sản bị xâm hại và suy giảm nghiêm trọng đã ảnh hưởng đến số lượng cũ ng như chủng loại các loà i thủy sản trong tự nhiên. Hiện nay, yêu cầu về phát triển bền vững đang là một đò i hỏ i khách quan, cấp thiết và phù hợp với sự phát triển của xã hội. Đặc biệt đối với khai thác thủy sản, một lĩnh vực đó ng gó p lớn cho nền kinh tế của đất nước nhưng cũ ng có ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường. Để khai thác thủy sản phát triển bền vững, việc tiếp tục nghiên cứu các quy định của pháp luật và tì nh hì nh thực hiện pháp luật lĩnh vực trên vô cù ng quan trọng. Vì vậy, được sự chấp thuận của trường Đại học Ngân hà ng thành phố Hồ Chí Minh tôi lựa chọn và tiến hà nh thực hiện đề tà i “Khai thác thủy sản bền vững theo pháp luật Việt Nam” là m luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ ngà nh Luật kinh tế nhằm bổ sung thêm lý luận và giải pháp thực thi pháp luật lĩnh vực khai thác thủy sản bền vững và bảo vệ môi trường.
2 1.2. Tính cấp thiết của đề tài Khai thác và sử dụng tài nguyên từ biển, đặc biệt là nguồn lợi thủy sản luôn giữ vị thế chiến lược trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam. Với ưu thế là quốc gia có đường bờ biển dài và nguồn lợi phong phú, khai thác thủy sản đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển bền vững của đất nước. Khai thác thủy sản không chỉ đóng góp trực tiếp vào nguồn thu ngân sách mà còn là sinh kế cốt lõi, gắn liền với đời sống văn hóa, xã hội của cộng đồng dân cư ven biển. Tuy nhiên sự phát triển của ngành khai thác thủy sản đang đứng trước những nghịch lý và thách thức mang tính hệ thống, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải được nghiên cứu, luận giải và định hướng lại dưới góc nhìn của khoa học pháp lý, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Sự cấp thiết về mặt lý luận pháp lý: Phát triển bền vững đang là một yêu cầu tất yếu và xu hướng không thể đảo ngược trên toàn thế giới. Nguyên tắc phát triển bền vững với ba trụ cột chính là kinh tế - môi trường – xã hội đòi hỏi ph ải được thể chế hóa một cách đầy đủ. Đối với khai thác thủy sản, việc luận giải cơ sở lý luận và nội hàm pháp lý của khái niệm “khai thác thủy sản bền vững” trong hệ thống pháp luật Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng và yêu cầu cấp thiết. Luật thủy sản năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã từng bước thực hiện việc tích hợp các yêu cầu về phát triển bền vững, đặc biệt là các khuyến nghị về chống khai thác IUU. Tuy nhiên, việc nghiên cứu, đánh giá một cách có hệ thống, toàn diện mức độ tích hợp, tính đồng bộ, sự hài hòa và hiệu quả điều chỉnh của các quy phạm pháp luật với các nguyên tắc cốt lõi của phát triển bền vững vẫn còn là một khoảng trống nghiên cứu. Cần thiết phân tích sâu sắc cấu trúc nội tại của pháp luật, xác định những điểm nghẽn, mâu thuẫn hoặc thiếu hụt trong cơ chế điều chỉnh xác khía cạnh liên quan khai thác thủy sản bền vững. Vì vậy, việc xây dựng một khung lý thuyết pháp lý vững chắc cho khai thác thủy sản bền vững tại Việt Nam dựa trên sự kết hợp lý luận pháp luật, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn sẽ cung cấp một nền tảng khoa học cho việc hoàn thiện thể chế, chính sách về khai thác thủy sản bền vững. Tóm lại, nghiên cứu lý luận về khai thác thủy sản bền vững là đòi hỏi kh ách quan, phù hợp với sự phát triển của đất nước và các yêu cầu hội nhập quốc tế.
3 Sự cấp thiết về mặt thực tiễn: Thực trạng khai thác thủy sản ở Việt Nam đang đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt là nguy cơ phá vỡ tính bền vững của hệ sinh thái. Nguồn lợi thủy sản, đặc biệt là nguồn lợi thủy sản ven bờ, nội địa có xu hướng suy giảm nhanh chóng do áp lực của việc lạm thác và ảnh hưởng bởi ô nhiễm môi trường. Thực trạng này đòi hỏi ph ải có sự can thiệp mạnh mẽ từ các quy định của pháp luật và cơ chế quản lý nhà nước để từng bước ngăn chặn và khắc phục suy giảm nguồn lợi thủy sản. Thực tiễn thực thi pháp luật về khai thác thủy sản cho thấy vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập. Tình trạng vi phạm các quy định về khai thác thủy sản, đặc biệt là vi phạm khai thác IUU vẫn diễn ra phức tạp. Cảnh báo “thẻ vàng” vẫn chưa được tháo gỡ và ngày càng khó khăn là minh chứng rõ nét cho những yếu kém trong công tác quản lý, kiểm soát và thực thi pháp luật. Chính vì vậy, việc rà soát, khắc phục và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về khai thác thủy sản là rất quan trọng. Ngoài ra, đời sống và sinh kế của người dân ven biển, cộng đồng dân cư phụ thuộc vào khai thác thủy sản đang chịu nhiều tác động tiêu cực từ sự suy giảm nguồn lợi thủy sản. Việc bảo đảm hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế và bảo vệ nguồn lợi thủy sản đòi hỏi c ác giải pháp pháp lý và chính sách phù hợp, có tính khả thi cao. Bên cạnh đó, các công trì nh nghiên cứu về khai thác thủy sản chủ yếu theo hướng giải quyết vấn đề ở một khu vực địa lý nhất định, hoặc nghiên cứu tập trung vào một khía cạnh hẹp như bảo vệ môi trường, bảo tồn một vài loài nhất định. Chính vì vậy, việc nghiên cứu về khai thác thủy sản bền vững theo pháp luật Việt Nam là yêu cầu mang tính lý luận khoa học và thực tiễn cấp thiết. Nghiên cứu này không chỉ góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận pháp lý về khai thác thủy sản theo hướng bền vững mà còn chỉ ra những bất cập, những khoảng trống trong thể chế và thực tiễn. Trên cơ sở đó, nghiên cứu sẽ đề xuất các giải pháp mang tính khoa học và khả thi nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực thủy sản. Mặt khác, kết quả nghiên cứu góp phần thúc đẩy việc thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững, góp phần phát triển ngành khai thác thủy sản đúng định hướng, phục vụ cho sự phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và hội nhập quốc tế.
4 2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2.1. Mục tiêu tổng quát Luận văn sẽ nghiên cứu, là m rõ việc tí ch hợp lý thuyết về phát triển bền vững trong các quy định của pháp luật khai thác thủy sản, đặc biệt là sự lồng ghé p yêu cầu phát triển bền vững trong các quy định của Luật Thủy sản năm 2017. Phân tí ch, đánh giá tí nh phù hợp của pháp luật với thực tiễn về yêu cầu phát triển bền vững, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác thủy sản. Bên cạnh đó , luận văn sẽ khái quát về tì nh hì nh thực hiện pháp luật trong lĩnh vực khai thác thủy sản. Đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong các quy định của pháp và thực tiễn khai thác thủy sản hiện nay. Từ đó , phân tí ch, đánh giá các khoảng trống lý luận, các hạn chế trong thực tiễn thực hiện pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Đề xuất các kiến nghị hoà n thiện pháp luật và các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật theo tiêu chí phát triển bền vững trong lĩnh vực khai thác thủy sản. 2.2. Mục tiêu cụ thể Thứ nhất, luận văn sẽ hệ thống hó a lý luận về phát triển bền vững và khai thác thủy sản bền vững. Là m rõ việc tí ch hợp, lồng ghé p yêu cầu phát triển bền vững trong các quy định của pháp luật, đặc biệt là Luật Thủy sản năm 2017. Đánh giá tí nh phù hợp của pháp luật, các quy định của Luật Thủy sản với yêu cầu của phát triển bền vững. Thứ hai, luận văn sẽ khái quát thực tiễn thực hiện pháp luật về khai thác thủy sản bền vững, đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của các quy định pháp luật hiện hà nh và thực tiễn khai thác thủy sản hiện nay. Thứ ba, thông qua các nghiên cứu, phân tí ch về lý luận và thực tiễn thực hiện pháp luật khai thác thủy sản bền vững, luận văn sẽ đề xuất một số kiến nghị khoa học để hoà n thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững.
5 3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Hiện nay, các quy định của pháp luật và việc thực thi pháp luật về khai thác thủy sản có phù hợp, có đáp ứng yêu cầu về phát triển bền vững hay không? 1. Việc tí ch hợp, lồng ghé p yêu cầu phát triển bền vững trong Luật Thủy sản năm 2017 được quy định như thế nà o? 2. Tí nh phù hợp, mức độ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của Luật Thủy sản năm 2017 và các quy định của pháp luật hiện nay ra sao? 3. Tì nh hì nh thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững hiện nay, mức độ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của thực tiễn khai thác thủy sản như thế nà o? 4. Cần các giải pháp gì để hoà n thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về khai thác thủy sản đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững? 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4.1. Đối tượ ng nghiên cứ u Luận văn sẽ nghiên cứu các quy định của pháp luật về khai thác thủy sản theo tiêu chí bền vững, đặc biệt là Luật Thủy sản năm 2017. Đánh giá thực tiễn thực thi pháp luật khai thác thủy sản theo tiêu chí bền vững. Ngoà i ra, luận văn cũ ng nghiên cứu các học thuyết pháp lý , học thuyết phát triển bền vững trong khai thác thủy sản. Mặt khác, luận văn sẽ nghiên cứu về đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước liên quan lĩnh vực khai thác thủy sản theo tiêu chí phát triển bền vững. 4.2. Phạm vi nghiên cứ u Nội dung: Các quy định của pháp luật về phát triển bền vững và khai thác thủy sản bền vững. Phân tí ch và đánh giá tí nh thống nhất, sự phù hợp của Luật Thủy sản năm 2017 với các luật khác và các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia theo tiêu chí phát triển bền vững. Nghiên cứu đường lối, chủ trương, của Đảng và Nhà nước về khai thác thủy sản bền vững. Đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về khai thác thủy sản bền vững ở Việt Nam, đề xuất các giải pháp hoà n thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật khai thác thủy sản bền vững. Không gian: Luận văn nghiên cứu các quy định của pháp luật, thực tiễn thực hiện pháp luật về khai thác thủy sản theo tiêu chí bền vững ở Việt Nam. Thời gian: Luận văn nghiên cứu từ khi có Luật Thủy sản năm 2017 đến nay.
6 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Luận văn được nghiên cứu trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng của triết học Mác – Lê Nin và các phương pháp nghiên cứu khoa học phù hợp với lĩnh vực luật học, thủy sản và bảo vệ môi trường, cụ thể như sau: Phương phá p tổ ng hợ p, so sá nh: được áp dụng chủ yếu ở chương 1 của luận văn. Theo đó , chương 1 là chương tổng hợp lý luận, hệ thống hó a các kiến thức chung, tổng quát về khai thác thủy sản bền vững cũ ng như các quy định của pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Ngoà i ra, ở chương nà y tác giả nghiên cứu việc xây dựng nội dung pháp luật về khai thác thủy sản và các yếu tố ảnh hưởng đến nội dung pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Phương phá p phân tí ch: được tác giả sử dụng trong chương 2 và chương 3 của luận văn. Theo đó , tại chương 2 tác giả áp dụng phương pháp phân tí ch để là m rõ thực trạng áp dụng pháp luật về khai thác thủy sản bền vững hiện nay, phân tí ch các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của các khó khăn khi áp dụng pháp luật. Phân tí ch thực trạng xây dựng pháp luật liên quan lĩnh vực khai thác thủy sản ở Việt Nam hiện nay. Chương 3, phương pháp nà y được sử dụng để phân tí ch mức độ phù hợp của các kiến nghị, đề xuất về khai thác thủy sản bền vững. Phương phá p quy nạ p, diễn dị ch: được dù ng để triển khai hiệu quả các vấn đề liên quan lĩnh vực khai thác thủy sản bền vững và bảo vệ môi trường. Đây là phương pháp quan trọng vì tác giả đưa ra các nhận định mang tí nh chung nhất về vấn đề cần nghiên cứu sau đó sử dụng phương pháp diễn dịch để giải thí ch, là m rõ cũ ng như chứng minh tí nh đú ng đắn của nhận định. Ngoà i ra, sau khi phân tí ch, so sánh các vấn đề nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp quy nạp để tổng kết vấn đề, rú t ra quan điểm, kết luận phù hợp. Phương pháp nà y được áp dụng xuyên suốt luận văn và có ý nghĩa quan trọng tại chương 1, chương 3 và phần kết luận. 6. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Chương 1 của luận văn, tác giả sẽ hệ thống lại các lý thuyết về phát triển bền vững, khai thác thủy sản bền vững và bảo vệ môi trường. Tổng hợp các vấn đề pháp lý liên quan khai thác thủy sản bền vững để trả lời câu hỏ i tại sao phải nghiên cứu về khai thác thủy sản bền vững. Ngoà i ra, ở chương nà y tác giả sẽ tổng hợp các
7 kiến thức về pháp luật khai thác thủy sản bền vững, trì nh bà y và là m rõ lý luận liên quan khai thác thủy sản bền vững. Phân tí ch nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Chương 2 của luận văn, tác giả nghiên cứu, phân tí ch tì nh hì nh xây dựng pháp luật liên quan khai thác thủy sản bền vững ở Việt Nam. Tổng hợp và nghiên cứu về nội dung pháp luật, hiện trạng thực thi pháp luật khai thác thủy sản ở Việt Nam. Nghiên cứu, phân tích sự tích hợp, lồng ghép các tiêu chí phát triển bền vững, các hạn chế, bất cập trong xây dựng pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Đánh giá mức độ đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững của pháp luật Việt Nam và thực tiễn thực thi pháp luật về khai thác thủy sản ở Việt Nam. Chương 3 được tác giả trì nh bà y về các giải pháp gó p phần hoà n thiện chí nh sách, pháp luật liên quan khai thác thủy sản bền vững. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Ở chương 3, tác giả cò n tổng hợp các vấn đề mang tí nh thời sự, các khó khăn cũ ng như giải pháp tháo gỡ khó khăn liên quan đến lĩnh vực khai thác thủy sản bền vững. Cuối cù ng, luận văn được kết thú c bởi phần kết luận với việc tác giả tổng hợp lại các vấn đề chí nh của luận văn, nêu bật được giải pháp có tí nh thực tế trong việc hoà n thiện chí nh sách, pháp luật về khai thác thủy sản bền vững và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Ngoà i ra, luận văn cò n chỉ ra các hạn chế của nghiên cứu và kiến nghị vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong tương lai. 7. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Về lý luận: Luận văn sẽ hệ thống hó a các quan điểm, lý luận về phát triển bền vững trong hoạt động khai thác thủy sản, tổng quan về các quy định của pháp luật Việt Nam lĩnh vực khai thác thủy sản. Trên cơ sở hệ thống lý luận đã được tổng quan, luận văn đánh giá các ưu điểm, nhược điểm của các quy định, chí nh sách pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Đánh giá tí nh phù hợp, thống nhất giữa Luật Thủy sản năm 2017 với các quy định khác của pháp luật cũ ng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia. Đó ng gó p và o kho tà ng lý luận và tri thức về phát triển bền vững và khai thác thủy sản bền vững qua gó c nhì n mới, tổng hợp và so sánh với các quy định liên quan, phù hợp tì nh hì nh thực tế tại Việt Nam.
8 Về thực tiễn: Luận văn đánh giá hiện trạng xây dựng pháp luật về lĩnh vực khai thác thủy sản bền vững tại Việt Nam hiện nay, đánh giá việc thực thi pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Luận văn đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật, các khó khăn, thách thức trong quá trì nh áp dụng pháp luật liên quan khai thác thủy sản bền vững. Trên cơ sở đó , luận văn đề xuất các giải pháp để hoà n thiện pháp luật cũ ng như các giải pháp mang tí nh thực tiễn giú p nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về khai thác thủy sản bền vững. Ngoà i ra, luận văn đề xuất các hướng nghiên cứu mới, cần tiếp tục là m rõ để việc xây dựng và áp dụng pháp luật về khai thác thủy sản bền vững ngà y cà ng có hiệu quả hơn. 8. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Lĩnh vực khai thác thủy sản và phát triển bền vững là một lĩnh vực quan trọng cả về phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh biến động của môi trường và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, việc nghiên cứu về các chí nh sách liên quan khai thác thủy sản bền vững ngà y cà ng được xem trọng. Từ khi Luật Thủy sản năm 2017 có hiệu lực, có nhiều nghiên cứu về tí nh phù hợp, thống nhất và hiệu quả thực thi pháp luật liên quan khai thác thủy sản ở Việt Nam. Đặc biệt, từ năm 2017 khi Luật Thủy sản được thông qua đồng thời với việc EC cảnh báo “thẻ và ng” đối với ngà nh khai thác thủy sản Việt Nam. - Chu Đì nh Linh (2018), “Phá p luật về bả o vệ môi trườ ng trong khai thá c thủ y sả n tạ i Việ t Nam” luận văn thạc sĩ Luật học, trường Đại học Luật Hà Nội. Tác giả đã hệ thống hó a về lý luận, các quy định của pháp luật liên quan việc bảo vệ môi trường trong khai thác thủy sản. Ngoà i ra, với việc phân tí ch thực trạng xây dựng và đánh giá tí nh hiệu quả khi áp dụng pháp luật liên quan lĩnh vực bảo vệ môi trường trong khai thác thủy sản, tác giả đã đề xuất một số giải pháp vừa có tí nh hoà n thiện pháp luật, vừa có tí nh nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật. Tuy nhiên, ở nghiên cứu nà y, tác giả thực hiện khi Luật Thủy sản năm 2017 mới được Quốc hội thông qua, chưa có hiệu lực thi hà nh nên việc đánh giá hiệu quả thực hiện cò n hạn chế, các giải pháp đề xuất chưa thật sự phù hợp. Ngoà i ra, mục tiêu chủ yếu của đề tà i nà y là bảo vệ môi trường trong khai thác thủy sản, chưa tập trung việc khai thác thủy sản theo tiêu chí bền vững.
9 - Nguyễn Bá Hưng (2019), “Phá p luật về kiể m soá t suy thoá i nguồ n lợ i thủ y sả n theo Luật Thủ y sả n năm 2017” luận văn thạc sĩ Luật học, trường Đại học Luật Hà Nội. Luận văn được thực hiện ngay sau khi Luật Thủy sản năm 2017 có hiệu lực thi hà nh và từng bước đi và o cuộc sống. Tác giả đã trì nh bà y hệ thống lý luận và pháp luật liên quan lĩnh vực kiểm soát suy thoái nguồn lợi thủy sản. Trên cơ sở áp dụng các quy định của Luật Thủy sản năm 2017 để phân tí ch thực trạng xây dựng và thực thi pháp luật về kiểm soát suy thoái nguồn lợi thủy sản. Phân tí ch được các ưu điểm, nhược điểm của pháp luật về kiểm soát suy thoái nguồn lợi thủy sản cũ ng như đề xuất các giải pháp hoà n thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về kiểm soát suy thoái nguồn lợi thủy sản. Tuy nhiên, tác giả chỉ mới đề cập và nghiên cứu về kiểm soát suy thoái nguồn lợi thủy sản, phân tí ch các chí nh sách, quy định về kiểm soát suy thoái nguồn lợi thủy sản mà chưa đi sâu phân tí ch, nghiên cứu về các chí nh sách, pháp luật liên quan lĩnh vực khai thác thủy sản bền vững. Thời điểm nà y Luật Thủy sản năm 2017 mới có hiệu lực, chưa có báo cáo thực hiện cũ ng như thực trạng áp dụng pháp luật theo Luật Thủy sản năm 2017. - Huỳ nh Thanh Mi (2017), “Phá p luật bả o vệ nguồ n lợ i thủ y sả n qua thực tiễn tạ i Cà Mau”, luận văn thạc sĩ Luật kinh tế tại trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Tác giả đã nghiên cứu về pháp luật bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở Việt Nam và tì nh hì nh thực hiện pháp luật bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại tỉnh Cà Mau. Luận văn đã phân tí ch những ưu điểm, nhược điểm và tác động của chí nh sách, quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản đến tì nh hì nh kinh tế, xã hội, và nguồn lợi thủy sản của tỉnh Cà Mau. Qua đó , tác giả đề xuất các giải pháp hoà n thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở tỉnh Cà Mau. Tuy nhiên, ở nghiên cứu nà y tác giả chỉ mới đề cập đến khí a cạnh bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đặc biệt là thủy sản nước ngọt và nước lợ ở tỉnh Cà Mau. Việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và khai thác thủy sản mặc dù có mối liên hệ chặt chẽ nhưng là hai lĩnh vực hoà n toà n khác nhau. Vì vậy, đề tà i vẫn cò n hạn chế khi chưa đề cập được giải pháp mang tí nh tổng thể đảm bảo phát triển hà i hò a, bền vững giữa khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Showing the first 20 pages. Download the document to see it all.
No comments yet. Be the first!
Comments (0)
No comments yet. Be the first!