Seite 2
www.nhipsongcongnghe.net Lêi nãi ®Çu Virus tin häc hiÖn nay ®ang lμ nçi b¨n kho¨n lo l¾ng cña nh÷ng ng−êi lμm c«ng t¸c tin häc, lμ nçi lo sî cña nh÷ng ng−êi sö dông khi m¸y tÝnh cña m×nh bÞ nhiÔm virus. Khi m¸y tÝnh cña m×nh bÞ nhiÔm virus, hä chØ biÕt tr«ng chê vμo c¸c phÇn mÒm diÖt virus hiÖn cã trªn thÞ tr−êng, trong tr−êng hîp c¸c phÇn mÒm nμy kh«ng ph¸t hiÖn hoÆc kh«ng tiªu diÖt ®−îc, hä bÞ l©m ph¶i t×nh huèng rÊt khã kh¨n, kh«ng biÕt ph¶i lμm nh− thÕ nμo. V× lý do ®ã, cã mét c¸ch nh×n nhËn c¬ b¶n vÒ hÖ thèng, c¬ chÕ vμ c¸c nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña virus tin häc lμ cÇn thiÕt. Trªn c¬ së ®ã, cã mét c¸ch nh×n ®óng ®¾n vÒ virus tin häc trong viÖc phßng chèng, kiÓm tra, ch÷a trÞ còng nh− c¸ch ph©n tÝch, nghiªn cøu mét virus míi xuÊt hiÖn. §å ¸n nμy gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò võa nªu ra ë trªn. Nã ®−îc chia lμm 4 ch−¬ng: Ch−¬ng I. §Æt vÊn ®Ò. Ch−¬ng II. Tæng quan vÒ virus vμ hÖ thèng. Ch−¬ng III. Kh¶o s¸t virus One Half. Ch−¬ng IV. ThiÕt kÕ ch−¬ng tr×nh chèng virus. PhÇn phô lôc cuèi ®å ¸n liÖt kª toμn bé ch−¬ng tr×nh nguån cña ch−¬ng tr×nh kiÓm tra vμ kh«i phôc ®èi víi virus One Half. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng ®å ¸n nμy, t«i ®· nhËn ®−îc nhiÒu sù gióp ®ì cña c¸c thÇy c« gi¸o, b¹n bÌ ®ång nghiÖp vμ gia ®×nh. T«i xin c¶m ¬n sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña thÇy NguyÔn Thanh Tïng, lμ thÇy gi¸o trùc tiÕp h−íng dÉn ®Ò tμi tèt nghiÖp cña t«i, c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o trong Khoa Tin häc, c¸c thÇy c« gi¸o vμ c¸c c¸n bé cña Trung t©m båi d−ìng c¸n bé Tr−êng §¹i häc B¸ch 1/233 ThiNganHang.com
Seite 3
www.nhipsongcongnghe.net khoa Hμ néi ®· t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì t«i hoμn thμnh ®å ¸n nμy. T«i còng xin c¶m ¬n c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp, ng−êi th©n trong gia ®×nh ®· t¹o ®iÒu kiÖn, ®éng viªn t«i trong qu¸ tr×nh lμm ®å ¸n. V× ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian kh«ng nhiÒu, kinh nghiÖm cßn h¹n chÕ, kh«ng tr¸nh khái c¸c thiÕu sãt. T«i mong nhËn ®−îc c¸c ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o vμ c¸c ®ång nghiÖp ®Ó c¸c ch−¬ng tr×nh sau nμy ®−îc tèt h¬n. Ch−¬ng I. §Æt vÊn ®Ò MÆc dï virus tin häc ®· xuÊt hiÖn tõ kh¸ l©u trªn thÕ giíi vμ trong n−íc ta, song ®èi víi ng−êi sö dông vμ c¶ nh÷ng ng−êi lμm c«ng t¸c tin häc, virus tin häc vÉn lμ vÊn ®Ò nan gi¶i, nhiÒu khi nã g©y c¸c tæn thÊt vÒ mÊt m¸t d÷ liÖu trªn ®Üa, g©y c¸c sù cè trong qu¸ tr×nh vËn hμnh m¸y. Sù nan gi¶i nμy cã nhiÒu lý do: Thø nhÊt, c¸c kiÕn thøc vÒ møc hÖ thèng khã h¬n c¸c kiÕn thøc vÒ lËp tr×nh trªn c¸c ng«n ng÷ bËc cao vμ c¸c ch−¬ng tr×nh øng dông, ®Æc biÖt nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt vÒ hÖ thèng kh«ng ®−îc DOS chÝnh thøc c«ng bè hoÆc lμ c¸c th«ng tin dμnh riªng (Reseved), ®iÒu nμy lμm cho nh÷ng ng−êi ®Ò cËp ë møc hÖ thèng kh«ng nhiÒu. Thø hai, hÇu nh− rÊt Ýt c¸c tμi liÖu vÒ virus tin häc ®−îc phæ biÕn, cã lÏ ng−êi ta nghÜ r»ng nÕu cã c¸c tμi liÖu ®Ò cËp tíi virus mét c¸ch tû mû, hÖ thèng th× sè ng−êi tß mß, nghÞch ngîm viÕt virus sÏ cßn t¨ng lªn n÷a! Thø ba, sè l−îng c¸c virus xuÊt hiÖn kh¸ ®«ng ®¶o, mçi virus cã mét ®Æc thï riªng, mét c¸ch ho¹t ®éng riªng vμ mét c¸ch ph¸ ho¹i riªng. §Ó t×m hiÓu cÆn kÏ vÒ mét virus kh«ng thÓ 2/233 ThiNganHang.com
Seite 4
www.nhipsongcongnghe.net mét thêi gian ng¾n ®−îc, ®iÒu nμy lμm n¶n lßng nh÷ng ng−êi lËp tr×nh muèn t×m hiÓu vÒ virus. Tuy ®· xuÊt hiÖn kh¸ nhiÒu nh÷ng ch−¬ng tr×nh tiªu diÖt virus vμ kh«i phôc l¹i ®Üa, kh«i phôc l¹i c¸c file bÞ nhiÔm song trong nh÷ng tr−êng hîp cô thÓ, ®«i khi c¸c phÇn mÒm nμy còng kh«ng gi¶i quyÕt ®−îc vÊn ®Ò. Cã nhiÒu lý do: Thø nhÊt, mçi ch−¬ng tr×nh chØ tiªu diÖt mét sè lo¹i virus mμ nã biÕt. Thø hai, chóng ta ®Òu biÕt r»ng sau khi mét virus nμo ®ã xuÊt hiÖn, nã míi ®−îc nghiªn cøu vμ m· nhËn biÕt cña nã míi ®−îc ®−a vμo danh môc, khi ®ã ch−¬ng tr×nh míi cã kh¶ n¨ng tiªu diÖt ®−îc. §iÒu ®ã cã nghÜa lμ cã thÓ cã c¸c lo¹i virus xuÊt hiÖn trong m¸y tÝnh cña chóng ta mμ c¸c ch−¬ng tr×nh kiÓm tra virus vÉn cø th«ng b¸o "OK". §Æc biÖt lμ c¸c virus do nh÷ng ng−êi lËp tr×nh trong n−íc viÕt, hÇu hÕt kh«ng ®−îc cËp nhËt vμo trong c¸c ch−¬ng tr×nh kiÓm tra vμ tiªu diÖt virus nh− SCAN, F-PROT, UNVIRUS,... V× c¸c lý do nªu trªn, viÖc phßng chèng virus vÉn lμ biÖn ph¸p tèt nhÊt ®Ó tr¸nh viÖc virus x©m nhËp vμo trong hÖ thèng m¸y cña m×nh. Trong tr−êng hîp ph¸t hiÖn cã virus x©m nhËp, ngoμi viÖc sö dông c¸c ch−¬ng tr×nh diÖt virus hiÖn ®ang cã mÆt trªn thÞ tr−êng, viÖc hiÓu biÕt c¬ chÕ, c¸c ®Æc ®iÓm phæ biÕn cña virus lμ nh÷ng kiÕn thøc mμ nh÷ng ng−êi lμm c«ng t¸c tin häc nªn biÕt ®Ó cã c¸c xö lý phï hîp. Néi dung cña ®å ¸n nμy ®−a ra mét sè ph©n tÝch c¬ b¶n ®èi víi m¶ng kiÕn thøc hÖ thèng, c¸c nguyªn t¾c thiÕt kÕ, ho¹t ®éng cña c¸c lo¹i virus nãi chung, ¸p dông trong ph©n tÝch virus One Half. Trªn c¬ së ®ã, ®Ò cËp tíi ph−¬ng ph¸p phßng tr¸nh, ph¸t hiÖn vμ ph©n tÝch víi mét virus nμo ®ã. C¸c kiÕn thøc nμy céng víi c¸c phÇn mÒm diÖt virus hiÖn cã trªn thÞ tr−êng cã t¸c dông trong viÖc h¹n chÕ sù l©y lan, ph¸ ho¹i cña virus nãi chung. 3/233 ThiNganHang.com
Seite 5
www.nhipsongcongnghe.net Ch−¬ng II. Tæng quan I. Giíi thiÖu tæng qu¸t vÒ virus tin häc. 1. Virus tin häc. ThuËt ng÷ virus tin häc dïng ®Ó chØ mét ch−¬ng tr×nh m¸y tÝnh cã thÓ tù sao chÐp chÝnh nã lªn n¬i kh¸c (®Üa hoÆc file) mμ ng−êi sö dông kh«ng hay biÕt. Ngoμi ra, mét ®Æc ®iÓm chung th−êng thÊy trªn c¸c virus tin häc lμ tÝnh ph¸ ho¹i, nã g©y ra lçi thi hμnh, thay ®æi vÞ trÝ, m· ho¸ hoÆc huû th«ng tin trªn ®Üa. 2. ý t−ëng vμ lÞch sö. Lý thuyÕt vÒ mét ch−¬ng tr×nh m¸y tÝnh cã thÓ tù nh©n lªn nhiÒu lÇn ®−îc ®Ò cËp tíi tõ rÊt sím, tr−íc khi chiÕc m¸y tÝnh ®iÖn tö ®Çu tiªn ra ®êi. Lý thuyÕt nμy ®−îc ®−a ra n¨m 1949 bëi Von Neumann, trong mét bμi b¸o nhan ®Ò 'Lý thuyÕt vμ c¬ cÊu cña c¸c phÇn tö tù hμnh phøc t¹p' (Theory and Organization of Complicated Automata). Sau khi m¸y tÝnh ®iÖn tö ra ®êi, xuÊt hiÖn mét trß ch¬i tªn lμ 'Core War', do mét sè th¶o ch−¬ng viªn cña h·ng AT&T's Bell ph¸t triÓn. Trß ch¬i nμy lμ mét cuéc ®Êu trÝ gi÷a hai ®o¹n m· cña hai th¶o ch−¬ng viªn, mçi ®o¹n m· ®Òu cè g¾ng tù nh©n lªn vμ tiªu diÖt ®o¹n m· cña ®èi ph−¬ng. §Õn 5/1984, Core War ®−îc m« t¶ trªn b¸o chÝ vμ b¸n nh− mét trß ch¬i m¸y tÝnh. Nh÷ng virus tin häc ®Çu tiªn ®−îc t×m thÊy trªn m¸y PC vμo kho¶ng 1986-1987. C¸c virus th−êng cã mét xuÊt ph¸t ®iÓm lμ c¸c tr−êng §¹i häc, n¬i cã c¸c sinh viªn giái, thÝch tù kh¼ng ®Þnh m×nh! 4/233 ThiNganHang.com
Seite 6
www.nhipsongcongnghe.net 3. Ph©n lo¹i: Th«ng th−êng, dùa vμo ®èi t−îng l©y lan lμ file hay ®Üa mμ virus ®−îc chia thμnh hai nhãm chÝnh: - B-virus: Virus chØ tÊn c«ng lªn Master Boot hay Boot Sector. - F-virus: Virus chØ tÊn c«ng lªn c¸c file kh¶ thi. MÆc dï vËy, c¸ch ph©n chia nμy còng kh«ng h¼n lμ chÝnh x¸c. Ngo¹i lÖ vÉn cã c¸c virus võa tÊn c«ng lªn Master Boot (Boot Sector) võa tÊn c«ng lªn file kh¶ thi. §Ó cã mét c¸ch nh×n tæng quan vÒ virus, chóng ta xem chóng dμnh quyÒn ®iÒu khiÓn nh− thÕ nμo. a. B-virus. Khi m¸y tÝnh b¾t ®Çu khëi ®éng (Power on), c¸c thanh ghi ph©n ®o¹n ®Òu ®−îc ®Æt vÒ 0FFFFh, cßn mäi thanh ghi kh¸c ®Òu ®−îc ®Æt vÒ 0. Nh− vËy, quyÒn ®iÒu khiÓn ban ®Çu ®−îc trao cho ®o¹n m· t¹i 0FFFFh: 0h, ®o¹n m· nμy thùc ra chØ lμ lÖnh nh¶y JMP FAR ®Õn mét ®o¹n ch−¬ng tr×nh trong ROM, ®o¹n ch−¬ng tr×nh nμy thùc hiÖn qu¸ tr×nh POST (Power On Self Test - Tù kiÓm tra khi khëi ®éng). Qu¸ tr×nh POST sÏ lÇn l−ît kiÓm tra c¸c thanh ghi, kiÓm tra bé nhí, khëi t¹o c¸c Chip ®iÒu khiÓn DMA, bé ®iÒu khiÓn ng¾t, bé ®iÒu khiÓn ®Üa... Sau ®ã nã sÏ dß t×m c¸c Card thiÕt bÞ g¾n thªm ®Ó trao quyÒn ®iÒu khiÓn cho chóng tù khëi t¹o råi lÊy l¹i quyÒn ®iÒu khiÓn. Chó ý r»ng ®©y lμ ®o¹n ch−¬ng tr×nh trong ROM (Read Only Memory) nªn kh«ng thÓ söa ®æi, còng nh− kh«ng thÓ chÌn thªm mét ®o¹n m· nμo kh¸c. Sau qu¸ tr×nh POST, ®o¹n ch−¬ng tr×nh trong ROM tiÕn hμnh ®äc Boot Sector trªn ®Üa A hoÆc Master Boot trªn ®Üa cøng vμo 5/233 ThiNganHang.com
Seite 7
www.nhipsongcongnghe.net RAM (Random Acess Memory) t¹i ®Þa chØ 0:7C00h vμ trao quyÒn ®iÒu khiÓn cho ®o¹n m· ®ã b»ng lÖnh JMP FAR 0:7C00h. §©y lμ chç mμ B-virus lîi dông ®Ó tÊn c«ng vμo Boot Sector (Master Boot), nghÜa lμ nã sÏ thay Boot Sector (Master Boot) chuÈn b»ng ®o¹n m· virus, v× thÕ quyÒn ®iÒu khiÓn ®−îc trao cho virus, nã sÏ tiÕn hμnh c¸c ho¹t ®éng cña m×nh tr−íc, råi sau ®ã míi tiÕn hμnh c¸c thao t¸c nh− th«ng th−êng: §äc Boot Sector (Master Boot) chuÈn mμ nã cÊt giÊu ë ®©u ®ã vμo 0:7C00h råi trao quyÒn ®iÒu khiÓn cho ®o¹n m· chuÈn nμy, vμ ng−êi sö dông cã c¶m gi¸c r»ng m¸y tÝnh cña m×nh vÉn ho¹t ®éng b×nh th−êng. b. F-virus. Khi DOS tæ chøc thi hμnh File kh¶ thi (b»ng chøc n¨ng 4Bh cña ng¾t 21h), nã sÏ tæ chøc l¹i vïng nhí, t¶i File cÇn thi hμnh vμ trao quyÒn ®iÒu khiÓn cho File ®ã. F-virus lîi dông ®iÓm nμy b»ng c¸ch g¾n ®o¹n m· cña m×nh vμo file ®óng t¹i vÞ trÝ mμ DOS trao quyÒn ®iÒu khiÓn cho File sau khi ®· t¶i vμo vïng nhí. Sau khi F- virus tiÕn hμnh xong c¸c ho¹t ®éng cña m×nh, nã míi s¾p xÕp, bè trÝ tr¶ l¹i quyÒn ®iÒu khiÓn cho File ®Ó cho File l¹i tiÕn hμnh ho¹t ®éng b×nh th−êng, vμ ng−êi sö dông th× kh«ng thÓ biÕt ®−îc. Trong c¸c lo¹i B-virus vμ F-virus, cã mét sè lo¹i sau khi dμnh ®−îc quyÒn ®iÒu khiÓn, sÏ tiÕn hμnh cμi ®Æt mét ®o¹n m· cña m×nh trong vïng nhí RAM nh− mét ch−¬ng tr×nh th−êng tró (TSR), hoÆc trong vïng nhí n»m ngoμi tÇm kiÓm so¸t cña DOS, nh»m môc ®Ých kiÓm so¸t c¸c ng¾t quan träng nh− ng¾t 21h, ng¾t 13h,... Mçi khi c¸c ng¾t nμy ®−îc gäi, virus sÏ dμnh quyÒn ®iÒu khiÓn ®Ó tiÕn hμnh c¸c ho¹t ®éng cña m×nh tr−íc khi tr¶ l¹i c¸c ng¾t chuÈn cña DOS. §Ó cã c¸c c¬ së trong viÖc kh¶o s¸t virus, chóng ta cÇn cã c¸c ph©n tÝch ®Ó hiÓu râ vÒ cÊu tróc ®Üa, c¸c ®o¹n m· trong Boot 6/233 ThiNganHang.com
Seite 8
www.nhipsongcongnghe.net Sector (Master Boot) còng nh− c¸ch thøc DOS tæ chøc, qu¶n lý cïng nhí vμ tæ chøc thi hμnh mét File kh¶ thi nh− thÕ nμo. II. §Üa - Tæ chøc th«ng tin trªn ®Üa. 1. CÊu tróc vËt lý. C¸c lo¹i ®Üa (®Üa cøng vμ ®Üa mÒm) ®Òu l−u tr÷ th«ng tin dùa trªn nguyªn t¾c tõ ho¸: §Çu tõ ®äc-ghi sÏ tõ ho¸ c¸c phÇn tö cùc nhá trªn bÒ mÆt ®Üa. D÷ liÖu trªn ®Üa ®−îc ghi theo nguyªn t¾c rêi r¹c (digital), nghÜa lμ sÏ mang gi¸ trÞ 1 hoÆc 0. §Ó cã thÓ tæ chøc th«ng tin trªn ®Üa, ®Üa ph¶i ®−îc ®Þa chØ ho¸. Nguyªn t¾c ®Þa chØ ho¸ dùa trªn c¸c kh¸i niÖm sau ®©y: a. Side: §ã lμ mÆt ®Üa, ®èi víi ®Üa mÒm cã hai mÆt ®Üa, ®èi víi ®Üa cøng cã thÓ cã nhiÒu mÆt ®Üa. §Ó lμm viÖc víi mçi mÆt ®Üa cã mét ®Çu tõ t−¬ng øng, v× thÕ ®«i khi ng−êi ta cßn gäi lμ Header. Side ®−îc ®¸nh sè lÇn l−ît b¾t ®Çu tõ 0, ch¼ng h¹n ®èi víi ®Üa mÒm, mÆt trªn lμ mÆt 0, mÆt d−íi lμ mÆt 1, ®èi víi ®Üa cøng còng t−¬ng tù nh− vËy sÏ ®−îc ®¸nh sè lμ 0,1,2,3... b. Track: Lμ c¸c vßng trßn ®ång t©m trªn mÆt ®Üa, n¬i tËp trung c¸c phÇn tö tõ ho¸ trªn bÒ mÆt ®Üa ®Ó l−u tr÷ th«ng tin. C¸c track ®¸nh sè tõ bªn ngoμi vμo trong, b¾t ®Çu tõ 0. c. Cylinder: Mét bé c¸c track cïng thø tù trªn mäi mÆt ®Üa ®−îc tham chiÕu ®Õn nh− mét phÇn tö duy nhÊt, ®ã lμ Cylinder. Sè hiÖu cña Cylinder chÝnh lμ sè hiÖu cña c¸c track trong Cylinder ®ã. d. Sector: 7/233 ThiNganHang.com
Seite 9
www.nhipsongcongnghe.net Bé ®iÒu khiÓn ®Üa th−êng ®−îc thiÕt kÕ ®Ó cã thÓ ®äc vμ ghi mçi lÇn chØ tõng ph©n ®o¹n cña track, mçi ph©n ®o¹n nμy gäi lμ mét sector, d−íi hÖ ®iÒu hμnh DOS, dung l−îng mét sector lμ 512 byte. C¸c sector trªn track ®−îc ®¸nh ®Þa chØ, th«ng th−êng hiÖn nay ng−êi ta sö dông ph−¬ng ph¸p ®¸nh sè sector mÒm, nghÜa lμ m· ho¸ ®Þa chØ cña sector vμ g¾n vμo phÇn ®Çu cña sector ®ã. Ngoμi kh¸i niÖm Sector, DOS cßn ®−a ra kh¸i niÖm Cluster, nh»m môc ®Ých qu¶n lý ®Üa ®−îc tèt h¬n. Cluster bao gåm tËp hîp c¸c Sector, lμ ®¬n vÞ mμ DOS dïng ®Ó ph©n bæ khi l−u tr÷ c¸c file trªn ®Üa. Tuú dung l−îng ®Üa mμ sè l−îng Sector trªn mét Cluster cã thÓ lμ 1, 2 (®èi víi ®Üa mÒm) hoÆc 4, 8, 16 (®èi víi ®Üa cøng). 2. CÊu tróc logic: §èi víi mäi lo¹i ®Üa, DOS ®Òu tæ chøc ®Üa thμnh hai phÇn: PhÇn hÖ thèng vμ phÇn d÷ liÖu. PhÇn hÖ thèng bao gåm ba phÇn con: Boot Sector, b¶ng FAT (File Alocation Table) vμ Root Directory. §èi víi ®Üa cøng, DOS cho phÐp chia thμnh nhiÒu phÇn kh¸c nhau, cho nªn cßn cã mét cÊu tróc ®Æc biÖt kh¸c lμ Partition Table. Sau ®©y chóng ta ®Ò cËp tíi tõng phÇn mét: a. Boot Sector. §èi víi ®Üa mÒm, Boot Sector chiÕm trªn Sector 1, Side 0, Cylinder 0. §èi víi ®Üa cøng, vÞ trÝ trªn dμnh cho b¶ng Partition, cßn Boot Sector chiÕm sector ®Çu tiªn trªn c¸c æ ®Üa logÝc. Khi khëi ®éng m¸y, Boot Sector ®−îc ®äc vμo ®Þa chØ 0: 7C00h vμ ®−îc trao quyÒn ®iÒu khiÓn. §o¹n m· trong Boot Sector cã c¸c nhiÖm vô nh− sau: - Thay l¹i b¶ng tham sè ®Üa mÒm (ng¾t 1Eh). - §Þnh vÞ vμ ®äc Sector ®Çu tiªn cña Root vμo ®Þa chØ 0:0500h 8/233 ThiNganHang.com
Seite 10
www.nhipsongcongnghe.net - Dß t×m, ®äc c¸c file hÖ thèng nÕu cã vμ trao quyÒn ®iÒu khiÓn cho chóng. Ngoμi ra, Boot Sector cßn chøa mét b¶ng tham sè quan träng ®Õn cÊu tróc ®Üa, b¶ng tham sè nμy b¾t ®Çu t¹i offset 0Bh cña Boot Sector, cô thÓ cÊu tróc nμy nh− sau: 9/233 ThiNganHang.com
Seite 11
www.nhipsongcongnghe.net Offset Siz Néi Gi¶i thÝch e dung +0h 3 JMP LÖnh nh¶y ®Õn ®Çu ®o¹n m· Boot. xxxx +3h 8 Tªn cña hÖ thèng ®· format ®Üa. Start of BPB----------------(Bios Parameter Block) +0Bh 2 SectSiz Sè byte trong mét Sector. +0Dh 1 ClustSiz Sè Sector trong mét Cluter. +0Eh 2 ResSecs Sè l−îng Sector dμnh riªng (tr−íc FAT). +10h 1 FatCnt Sè b¶ng FAT. +11h 2 RootSiz Sè ®Çu vμo tèi ®a cho Root (32 byte cho mçi ®Çu vμo). +13h 2 TotSecs Tæng sè sector trªn ®Üa (hoÆc Partition) trong tr−êng hîp dung l−îng < 32MB. +15h 1 Media Media descriptor ®Üa (gièng nh− byte ®Çu b¶ng FAT). +16h 2 FatSize Sè l−îng Sector cho mçi b¶ng FAT. End of BPB----------------- +18h 2 TrkSecs Sè l−îng Sector trªn mét track. +1Ah 2 HeadCnt Sè l−îng ®Çu ®äc ghi. +1Ch 2 HidnSec Sè sector dÊu mÆt (®−îc dïng trong cÊu tróc Partition). +1Eh §Çu ®o¹n m· trong Boot Sector. 10/233 ThiNganHang.com
Seite 12
www.nhipsongcongnghe.net Trªn ®©y lμ b¶ng tham sè ®Üa khi format ®Üa b»ng DOS c¸c Version tr−íc ®©y. Tõ DOS Version 4.0 trë ®i, cã mét sù më réng ®Ó cã thÓ qu¶n lý ®−îc c¸c ®Üa cã dung l−îng lín h¬n 32MB, sù më réng nμy b¾t ®Çu tõ offset +1Ch ®Ó gi÷ nguyªn c¸c cÊu tróc tr−íc ®ã. PhÇn më réng thªm cã cÊu tróc nh− sau: 11/233 ThiNganHang.com
Seite 13
www.nhipsongcongnghe.net Offse Size Néi dung Gi¶i thÝch t +1Ch 4 HidnSec Sè Sector dÊu mÆt (®· ®−îc ®iÒu chØnh lªn 32 bit). +20h 4 TotSec Tæng sè Sector trªn ®Üa khi gi¸ trÞ ë offset +13h b»ng 0. +24h 1 PhsDsk Sè ®Üa vËt lý (0: ®Üa mÒm, 80: ®Üa cøng 1, 81: ®Üa cøng 2). +25h 1 Resever dμnh riªng. +26h 1 Ký hiÖu nhËn diÖn cña DOS Version x.xx +27h 4 Serial Lμ sè nhÞ ph©n 32 bit cho biÕt Serial Number. +2Bh B Volume Volume label +36h 8 Lo¹i b¶ng FAT 12 hay 16 bit. Th«ng tin nμy dμnh riªng cña DOS. +3Eh §Çu ®o¹n m· ch−¬ng tr×nh. PhÇn m· trong Boot Sector sÏ ®−îc ph©n tÝch mét c¸ch chi tiÕt trong phÇn sau nμy. b. FAT (File Alocation Table). B¶ng FAT lμ vïng th«ng tin ®Æc biÖt trong phÇn hÖ thèng, dïng ®Ó l−u tr¹ng th¸i c¸c Cluster trªn ®Üa, qua ®ã DOS cã thÓ qu¶n lý ®−îc sù ph©n bè File. C¸ch tham chiÕu ®Õn mét ®Þa chØ trªn ®Üa th«ng qua sè hiÖu Side, Cylinder, Sector lμ c¸ch lμm cña ng¾t 13h cña BIOS vμ còng 12/233 ThiNganHang.com
Seite 14
www.nhipsongcongnghe.net lμ c¸ch lμm cña bé ®iÒu khiÓn ®Üa. Ngoμi c¸ch tham chiÕu trªn, DOS ®−a ra mét c¸ch tham chiÕu kh¸c chØ theo mét th«ng sè: ®ã lμ sè hiÖu Sector. C¸c Sector ®−îc ®¸nh sè b¾t ®Çu tõ 0 mét c¸ch tuÇn tù tõ Sector 1, Track 0, Side 0 cho ®Õn hÕt sè Sector trªn Track nμy, råi chuyÓn sang Sector 1, Track 0, Side 1,... TÊt c¶ c¸c Sector cña mét Cylinder sÏ ®−îc ®¸nh sè tuÇn tù tr−íc khi DOS chuyÓn sang Track kÕ tiÕp. C¸ch ®¸nh sè nμy gäi lμ ®¸nh sè Sector logic, vμ ®−îc DOS sö dông cho c¸c t¸c vô cña m×nh. Kh¸i niÖm Cluster chØ dïng ®Ó ph©n bæ ®Üa ®Ó l−u tr÷ File, cho nªn chØ b¾t ®Çu ®¸nh sè Cluster tõ nh÷ng Sector ®Çu tiªn cña phÇn d÷ liÖu (phÇn ngay sau Root). Sè hiÖu ®Çu tiªn ®Ó ®¸nh sè Cluster lμ 2, nh»m môc ®Ých thèng nhÊt trong c¸ch qu¶n lý th«ng tin trong b¶ng FAT. Néi dung cña FAT: Mçi Cluster trªn ®Üa ®−îc DOS qu¶n lý b»ng mét entry, hai entry ®Çu tiªn dïng ®Ó chøa th«ng tin nhËn d¹ng ®Üa, ®ã lμ lý do Cluster ®−îc ®¸nh sè b¾t ®Çu tõ 2. Entry 2 chøa th«ng tin cña Cluster 1, Entry 3 chøa th«ng tin cña Cluster 2,... Gi¸ trÞ cña entry trong b¶ng FAT cã ý nghÜa nh− sau: Gi¸ trÞ ý nghÜa 0 Cluster cßn trèng, cã thÓ ph©n bæ ®−îc (0)002- Cluster ®ang chøa d÷ liÖu c¶ mét File nμo ®ã, (F)FEF gi¸ trÞ cña nã lμ sè Cluster kÕ tiÕp trong Chain. (F)FF0- Dμnh riªng, kh«ng dïng (F)FF6 (F)FF7 Cluster háng 13/233 ThiNganHang.com
Seite 15
www.nhipsongcongnghe.net (F)FF8- Lμ Cluster cuèi cïng cña Chain. (F)FFF §èi víi ®Üa mÒm vμ ®Üa cøng cã dung l−îng nhá, DOS sö dông b¶ng FAT-12, nghÜa lμ sö dông 12 bit (1,5 byte) cho mét entry. §èi víi c¸c ®Üa cøng cã dung l−îng lín, DOS sö dông b¶ng FAT-16, nghÜa lμ sö dông 2 byte cho mét entry. C¸ch ®Þnh vÞ trªn hai b¶ng FAT nμy nh− sau: - §èi víi FAT-16: V× mçi entry chiÕm 2 byte, nªn vÞ trÝ cña Cluster tiÕp theo b»ng gi¸ trÞ cña Cluster hiÖn thêi nh©n víi 2. - §èi víi FAT-12: V× mçi entry chiÕm 1,5 byte, nªn vÞ trÝ cña Cluster tiÕp theo b»ng gi¸ trÞ cña Cluster hiÖn thêi nh©n víi 1,5. Gi¸ trÞ cô thÓ lμ 12 bit thÊp nÕu sè thø tù sè Cluster lμ ch½n, ng−îc l¹i lμ 12 bit cao trong word t¹i vÞ trÝ cña Cluster tiÕp theo ®ã. §o¹n ch−¬ng tr×nh sau ®©y minh häa c¸ch ®Þnh vÞ b¶ng FAT. Vμo: SI : Sè Cluster ®−a vμo. BiÕn FAT_type l−u lo¹i b¶ng FAT, nÕu bit 2 = 1 th× FAT lμ 16 bit. Ra: DX : Sè Cluster tiÕp theo. 14/233 ThiNganHang.com
Seite 16
www.nhipsongcongnghe.net Locate_Cluster proc mov ax,3 test FAT_type,4 je FAT_12 inc ax FAT_12: mul si shr ax,1 mov bx,ax mov dx,FAT_buff[bx] test FAT_type,4 jne FAT_16 mov cl,4 test si,1 je Chan shr dx,cl ; LÎ th× lÊy 12 bit cao Chan: and dh,0F ; Ch½n th× lÊy 12 bit thÊp FAT_16: ret Locate_Cluster endp Mét vÝ dô vÒ phÇn ®Çu cña b¶ng FAT: 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0f 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 a b c d e 0 F F F F 0 0 0 0 0 0 0 0 F F 0 0 0 8 F F F 3 0 4 0 5 0 6 0 F F 8 0 1 0 0 0 0 0 0 F F F F B 0 F F F F 0 9 0 A 0 B 0 F F F F 9 2 F F F F 15/233 ThiNganHang.com
Seite 17
www.nhipsongcongnghe.net Mçi entry trong b¶ng FAT nμy chiÕm 2 byte (FAT 16bit), 2 entry ®Çu tiªn cña b¶ng FAT nμy lμ gi¸ trÞ nhËn d¹ng ®Üa (FFF8- FFFF), gi¸ trÞ cña Cluster 2 trá tíi Cluster 3, gi¸ trÞ cña Cluster 3 l¹i trá tíi Cluster 4, ... cho ®Õn khi Cluster 6 cã gi¸ trÞ FFFF, nghÜa lμ kÕt thóc File. c. Root Directory. Root Directory cßn ®−îc gäi lμ th− môc gèc, n»m ngay sau FAT. Nã cã nhiÖm vô l−u gi÷ c¸c th«ng tin th− môc cña c¸c File trªn ®Üa. Mçi File ®−îc ®Æc tr−ng bëi entry (®Çu vμo) trong Root Director, mçi entry chiÕm 32 byte l−u gi÷ c¸c th«ng tin sau ®©y: Offset KÝch th−íc Néi dung +0h 8 Tªn file ®−îc canh tr¸i +8h 3 PhÇn më réng ®−îc canh tr¸i +0Bh 1 Thuéc tÝnh file +0Ch 0Ah Dμnh riªng +16h 2 Thêi gian t¹o lËp hay cËp nhËt lÇn cuèi. +18h 2 Ngμy th¸ng t¹o lËp hay cËp nhËt lÇn cuèi. +1Ah 2 Sè Cluster b¾t ®Çu cña file (trong FAT). +1Ch 4 KÝch th−íc file Byte thuéc tÝnh cã ý nghÜa nh− sau: 7 6 5 4 3 2 1 0 =1: File chØ ®äc (Read Only) =1: File Èn (Hidden) 16/233 ThiNganHang.com
Seite 18
www.nhipsongcongnghe.net =1: File hÖ thèng (System) =1: Volume Label =1: Sub Directory =1: File ch−a ®−îc backup (thuéc tÝnh archive) Ký tù ®Çu tiªn phÇn tªn file cã ý nghÜa nh− sau: 0 Entry cßn trèng, ch−a dïng . (dÊu DÊu hiÖu dμnh riªng cho DOS, dïng trong chÊm) cÊu tróc th− môc con 0E5h Ký tù sigma nμy th«ng b¸o cho DOS biÕt entry cña file nμy ®· bÞ xo¸. Mét ký tù Entry nμy ®ang l−u gi÷ th«ng tin vÒ mét file kh¸c nμo ®ã. 17/233 ThiNganHang.com
Seite 19
www.nhipsongcongnghe.net d. Partition Table. Partition table cßn ®−îc gäi lμ Master Boot, l−u tr÷ t¹i Side 0, Cylinder 0, Sector 1 trªn ®Üa cøng. T¹i ®©y, ngoμi b¶ng Partition (b¶ng ph©n ch−¬ng), cßn cã mét ®o¹n m· ®−îc trao quyÒn ®iÒu khiÓn sau qu¸ tr×nh POST t−¬ng tù nh− ®èi víi Boot Sector trªn ®Üa mÒm. §o¹n m· nμy nh»m x¸c ®Þnh Partition nμo lμ ho¹t ®éng ®Ó ®äc Boot Sector cña Partition ®ã vμo 0:7C00 vμ trao quyÒn ®iÒu khiÓn cho ®o¹n m· cña Boot Sector ®ã. Partition Table b¾t ®Çu t¹i offset 1BEh, mçi Partition ®−îc ®Æc tr−ng b»ng mét entry 16 byte: Offse Siz Néi dung t e +0 1 Cê hiÖu boot. 0= kh«ng active, 80h=active +1 1 Sè hiÖu cña Header b¾t ®Çu +2 2 Sec-Cyl: Sè hiÖu Sector-Cylinder b¾t ®Çu cña Partition +4 1 M· hÖ thèng: 0=unknown, 1=DOS FAT-12,4=DOS FAT-16,... +5 1 Sè hiÖu cña Header kÕt thóc +6 2 Sec-Cyl: Sè hiÖu Sector-Cylinder kÕt thóc cña Partition +8 4 low-high: Sè Sector b¾t ®Çu t−¬ng ®èi +0Ch 4 low-high: Tæng sè Sector trªn Partition +10h §Çu vμo cña mét Partition kh¸c, kÕt thóc b¶ng Partition ph¶i lμ ch÷ ký cña hÖ ®iÒu hμnh: 0AA55h 18/233 ThiNganHang.com
Seite 20
www.nhipsongcongnghe.net 3. C¸c t¸c vô truy xuÊt ®Üa. a. Møc BIOS. C¸c t¸c vô truy xuÊt ®Üa ë møc BIOS sö dông c¸ch tham chiÕu ®Þa chØ trªn ®Üa theo Cylinder, Side vμ Sector. C¸c chøc n¨ng nμy ®−îc thùc hiÖn th«ng qua ng¾t 13h, víi tõng chøc n¨ng con trong thanh ghi AH. C¸c phôc vô c¨n b¶n nhÊt ®−îc m« t¶ nh− sau: 19/233 ThiNganHang.com
Die ersten 20 Seiten werden angezeigt. Laden Sie das Dokument herunter, um alles zu sehen.
Kommentare (0)
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!