Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 Lời mở đầu Trong điều kiện giao lưu thương mại giữa các nước nảy sinh rất nhiều những vấn đề mà trong đó không thể không kể đến, đó là sự chênh lệch về trị giá đồng tiền giữa các quốc gia. Nền kinh tế nước ta đang trong thời kỳ mở cửa song thương, hội nhập AFTA, đặc biệt là hội nhập nền kinh tế thế giới, vấn đề đồng tiền thanh toán và tỷ giá hối đoái trở nên một vấn đề thu hút sự quan tâm của các nhà kinh tế trong và ngoài nước. ý thức được tầm quan trọng đó, em muốn chọn đề tài: "Đồng tiền thanh toán và tỷ giá hối đoái khi tính toán giá cả và thoả thuận điều khoản giá cả trong giao dịch ngoại thương" để phân tích những thực trạng tồn tại và từ đó đi đến những giải pháp với hy vọng sẽ góp phần làm cho việc thoả thuận điều khoản giá trong ngoại thương trở nên chặt chẽ, chính xác hơn. Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 I. Nội dung 1. Khái niệm đồng tiền thanh toán Việc thanh toán hàng xuất nhập khẩu có thể thực hiện bằng đồng tiền của nước xuất khẩu, đồng tiền của nước nhập khẩu hay tiền của nước thứ ba. Đôi khi trong hợp đồng còn cho quyền người nhập khẩu được thanh toán bằng các loại ngoại tệ khác. 2. Khái niệm tỷ giá hối đoái Có hai khái niệm tỷ giá hối đoái - Các phương tiện thanh toán quốc tế được mua và bán trên thị trường hối đoái bằng tiền tệ quốc gia của một nước theo một giá cả nhất định. Vì vậy, giá cả của một đơn vị tiền tệ này thể hiện bằng một số đơn vị tiền tệ nước kia được gọi là tỉ giá hối đoái. - Tỷ giá hối đoái còn được định nghĩa ở khía cạnh khác, đó là quan hệ so sánh giữa hai tiền tệ của hai nước với nhau. II. Đồng tiền dùng để thanh toán trong giao dịch ngoại thương 1. Tiền tệ quốc gia (National money) là tiền của một nước: Đô la Mỹ USD Bảng Anh GBP Mác Đức DEM Franc Pháp FRF Franc Thuỵ Sĩ CHF Đô la Canada CAD Đô la Hồng Kông HKD Cua ron Thuỵ Điển SEK Nhân dân tệ Trung Quốc CNY Yên Nhật JPY 2. Tiền tệ quốc tế (International Currency) là đồng tiền của các khối kinh tế và tài chính như: SDR (special drawing right) là quyền rút vốn hoặc Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3 vay đặc biệt do Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund - IMF) phát hành từ năm 1970; đồng ECU (Euro Currency Unit) là đồng tiền chung của Cộng đồng châu Âu. Tiền tệ quốc tế hầu như ít dùng trong thanh toán quốc tế hiện nay (trừ đồng ECU kể từ 1.1.1999). 3. Tiền tệ thế giới (World currency) vàng, ít dùng trong thanh toán hiện nay + Trong thanh toán quốc tế còn dùng tiền mặt (Cash) là tiền giấy của các nước nhưng rất ít dùng; tiền tín dụng (Credit Currency) là tiền tài khoản cho vay, dùng qua hối phiếu, séc… (chiếm tỷ trọng khá lớn trong thanh toán quốc tế). Tỷ giá ngoại tệ (Tỷ giá ngoại hối - Rate of currency exchange) là giá của một đơn vị tiền tệ của nước này tính bằng đơn vị tiền tệ của nước khác, tức là sức mua của đồng tiền này so với sức mua của đồng tiền khác. Thí dụ: Tháng 12/1997 1 USD = 230 JPY (Yên Nhật) Tháng 7/1998 1USD = 12800 ĐVN Trước năm 1971, tỷ giá hối đoái của các ngoại tệ được biểu hiện bằng hàm lượng vàng của đồng tiền. Sau 1971, các nước đã bỏ hệ thống hàm lượng vàng và chuyển sang tỷ giá thả nổi (floating rate). Ngoại tệ không còn hàm lượng vàng ổn định cho nên biến động liên tục. Từng đồng tiền phải được xem xét qua sức mua đối ngoại. Sức mua đó phụ thuộc vào mức độ lạm phát ở từng quốc gia, vào chỉ số giá cả, vào sức mua vàng, mua hàng, mua ngoại tệ khác, phụ thuộc cả vào cán cân thanh toán và sức mạnh kinh tế của nước đó. Việc thả nổi tỷ giá đồng tiền làm cho giá thị trường của đồng tiền lên xuống không có giới hạn. Chính phủ các nước không chịu trách nhiệm về tỷ giá đồng tiền lên xuống, mà chỉ công bố tỷ giá để thanh toán hàng ngày. Tương quan giữa các đồng tiền thay đổi hàng ngày. Do đó, người kinh doanh xuất nhập khẩu không những phải hiểu biết kỹ về mặt hàng mua bán,