Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 BÁO CÁO TÓM TẮT Các Nhân Tố Hỗ Trợ và Cản Trở Hộ Nghèo Tiếp Cận các Nguồn Vốn Sinh Kế để Giảm Nghèo Bền Vững 1. Mở đầu 1.1. Lý do nghiên cứu Trong khuôn khổ thực hiện các dự án nâng cao năng lực phát triển cộng đồng của chương trình Chia Sẻ - SIDA, rất cần có các nghiên cứu về giải pháp nâng cao khả năng của hộ nông dân trong tiếp cận và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực (vốn sinh kế) cho phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo và phát triển cộng đồng bền vững. 1.2. Câu hỏi nghiên cứu 1) Người nghèo đang bị hạn chế trong tiếp cận các nguồn lực sinh kế như thế nào (như đã được thể hiện trong khung sinh kế)? 2) Những nhân tố thuận lợi và cản trở hộ nghèo tiếp cận các nguồn vốn sinh kế để giảm nghèo? Nhân tố nào đóng góp lớn nhất vào việc giảm nghèo trong ngắn hạn, nhân tố nào đóng góp lớn nhất đối với việc giảm nghèo trong trung hạn và dài hạn? 3) Có những điểm mạnh, điểm yếu gì trong các cách tiếp cận đã được Chương trình Chia Sẻ sử dụng trong các điểm nghiên cứu? Những cách tiếp cận nào có thể được nhân rộng cho những điểm khác? 4) Nên điều chỉnh hay cải tiến những gì trong các chính sách của Chính phủ có thể giúp người nghèo tiếp cận tốt hơn các nguồn lực sinh kế? 1.3. Giả thiết nghiên cứu  Hiện nay người nghèo đang bị hạn chế trong việc tiếp cận các nguồn lực sinh kế;  Ảnh hưởng của những nhân tố thuận lợi và những nhân tố cản trở những hộ nghèo tiếp cận các nguồn vốn sinh kế để giảm nghèo bao gồm các nhân tố bên trong và nhân tố bên ngoài là khác nhau;  Các cách tiếp cận của chương trình Chia Sẻ về giảm nghèo là phù hợp trong bối cảnh của Việt Nam, cần được tổng kết để áp dụng tới các vùng nông thôn khác ở Việt Nam trong những giai đoạn tiếp theo.  Những bài học từ thực hiện Chương trình Chia Sẻ ở Việt Nam sẽ là những gợi ý quan trọng cho việc điều chỉnh các chính sách của Chính phủ để người nghèo tiếp cận tốt hơn các nguồn vốn sinh kế và nâng cao hiệu quả của các chương trình giảm nghèo. 1.4. Mục tiêu nghiên cứu Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 1.4.1. Mục tiêu tổng quát: Xác định những nhân tố thuận lợi và cản trở hộ nghèo tiếp cận các nguồn lực để giảm nghèo bền vững 1.4.2. Mục tiêu cụ thể: 1) Nghiên cứu những vấn lý luận và thực tiễn liên quan đến sinh kế nông dân nghèo, nhóm nguồn lực, tiếp cận nguồn lực và chiến lược sinh kế; 2) Xác định những nhân tố thuận lợi và cản trở hộ nghèo tiếp cận các nguồn lực để giảm nghèo. Đánh giá kết quả sinh kế của nông hộ sau khi tham gia dự án Chia Sẻ. 3) Nghiên cứu tiến trình và các cách tiếp cận của Chương trình Chia Sẻ trong thực hiện dự án XĐGN ở các vùng nông thôn, xác định những phương pháp nào có thể áp dụng rộng rãi trong các chương trình giảm nghèo của Chính phủ. 4) Đưa ra khuyến nghị chính sách để người nghèo tiếp cận tốt hơn những nguồn lực sinh kế. 1.5. Phương pháp nghiên cứu Thu thập số liệu: 1) Thu thập tài liệu thứ cấp: Tài liệu về khung sinh kế bền vững, văn kiện Chương trình, báo cáo đánh giá chương trình Chia Sẻ, báo cáo đánh giá của các tổ chức/nhà khoa học về XĐGN. 2) Phương pháp chuyên gia: Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp các chuyên gia hay tổ chức các cuộc hội thảo lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà quản lý. 3) Phỏng vấn cấu trúc: Hệ thống câu hỏi phỏng vấn được soạn thảo và điều tra thử để kiểm tra mức độ thu thập thông tin có thể và kiểm tra tính chính xác của thông tin thu thập. Các câu hỏi in sẵn tập trung vào việc thu thập các tư liệu số liệu phục vụ nghiên cứu thực trạng, đánh giá nhu cầu nâng cao năng lực tiếp cận nguồn vốn sinh kế của người nghèo và những đề nghị của người nghèo về cơ chế, chính sách giúp họ trong việc tiếp cận nguồn lực sinh kế. 4) Phương pháp RRA, PRA: Nghiên cứu sử dụng các công cụ RRA, PRA để thu thập thông tin trong quá trình nghiên cứu như: Thăm thôn bản, thăm đồng ruộng, thảo luận nhóm, phỏng vấn bán cấu trúc, bản đồ thôn bản, sa bàn thực tiễn ... 5) Phỏng