Seite 1
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/Dethivaonganhang BÁO CÁO TÓM TẮT Các Nhân Tố Hỗ Trợ và Cản Trở Hộ Nghèo Tiếp Cận các Nguồn Vốn Sinh Kế để Giảm Nghèo Bền Vững 1. Mở đầu 1.1. Lý do nghiên cứu Trong khuôn khổ thực hiện các dự án nâng cao năng lực phát triển cộng đồng của chương trình Chia Sẻ - SIDA, rất cần có các nghiên cứu về giải pháp nâng cao khả năng của hộ nông dân trong tiếp cận và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực (vốn sinh kế) cho phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo và phát triển cộng đồng bền vững. 1.2. Câu hỏi nghiên cứu 1) Người nghèo đang bị hạn chế trong tiếp cận các nguồn lực sinh kế như thế nào (như đã được thể hiện trong khung sinh kế)? 2) Những nhân tố thuận lợi và cản trở hộ nghèo tiếp cận các nguồn vốn sinh kế để giảm nghèo? Nhân tố nào đóng góp lớn nhất vào việc giảm nghèo trong ngắn hạn, nhân tố nào đóng góp lớn nhất đối với việc giảm nghèo trong trung hạn và dài hạn? 3) Có những điểm mạnh, điểm yếu gì trong các cách tiếp cận đã được Chương trình Chia Sẻ sử dụng trong các điểm nghiên cứu? Những cách tiếp cận nào có thể được nhân rộng cho những điểm khác? 4) Nên điều chỉnh hay cải tiến những gì trong các chính sách của Chính phủ có thể giúp người nghèo tiếp cận tốt hơn các nguồn lực sinh kế? 1.3. Giả thiết nghiên cứu Hiện nay người nghèo đang bị hạn chế trong việc tiếp cận các nguồn lực sinh kế; Ảnh hưởng của những nhân tố thuận lợi và những nhân tố cản trở những hộ nghèo tiếp cận các nguồn vốn sinh kế để giảm nghèo bao gồm các nhân tố bên trong và nhân tố bên ngoài là khác nhau; Các cách tiếp cận của chương trình Chia Sẻ về giảm nghèo là phù hợp trong bối cảnh của Việt Nam, cần được tổng kết để áp dụng tới các vùng nông thôn khác ở Việt Nam trong những giai đoạn tiếp theo. Những bài học từ thực hiện Chương trình Chia Sẻ ở Việt Nam sẽ là những gợi ý quan trọng cho việc điều chỉnh các chính sách của Chính phủ để người nghèo tiếp cận tốt hơn các nguồn vốn sinh kế và nâng cao hiệu quả của các chương trình giảm nghèo. 1.4. Mục tiêu nghiên cứu www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1
Seite 2
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/Dethivaonganhang 1.4.1. Mục tiêu tổng quát: Xác định những nhân tố thuận lợi và cản trở hộ nghèo tiếp cận các nguồn lực để giảm nghèo bền vững 1.4.2. Mục tiêu cụ thể: 1) Nghiên cứu những vấn lý luận và thực tiễn liên quan đến sinh kế nông dân nghèo, nhóm nguồn lực, tiếp cận nguồn lực và chiến lược sinh kế; 2) Xác định những nhân tố thuận lợi và cản trở hộ nghèo tiếp cận các nguồn lực để giảm nghèo. Đánh giá kết quả sinh kế của nông hộ sau khi tham gia dự án Chia Sẻ. 3) Nghiên cứu tiến trình và các cách tiếp cận của Chương trình Chia Sẻ trong thực hiện dự án XĐGN ở các vùng nông thôn, xác định những phương pháp nào có thể áp dụng rộng rãi trong các chương trình giảm nghèo của Chính phủ. 4) Đưa ra khuyến nghị chính sách để người nghèo tiếp cận tốt hơn những nguồn lực sinh kế. 1.5. Phương pháp nghiên cứu Thu thập số liệu: 1) Thu thập tài liệu thứ cấp: Tài liệu về khung sinh kế bền vững, văn kiện Chương trình, báo cáo đánh giá chương trình Chia Sẻ, báo cáo đánh giá của các tổ chức/nhà khoa học về XĐGN. 2) Phương pháp chuyên gia: Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp các chuyên gia hay tổ chức các cuộc hội thảo lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà quản lý. 3) Phỏng vấn cấu trúc: Hệ thống câu hỏi phỏng vấn được soạn thảo và điều tra thử để kiểm tra mức độ thu thập thông tin có thể và kiểm tra tính chính xác của thông tin thu thập. Các câu hỏi in sẵn tập trung vào việc thu thập các tư liệu số liệu phục vụ nghiên cứu thực trạng, đánh giá nhu cầu nâng cao năng lực tiếp cận nguồn vốn sinh kế của người nghèo và những đề nghị của người nghèo về cơ chế, chính sách giúp họ trong việc tiếp cận nguồn lực sinh kế. 4) Phương pháp RRA, PRA: Nghiên cứu sử dụng các công cụ RRA, PRA để thu thập thông tin trong quá trình nghiên cứu như: Thăm thôn bản, thăm đồng ruộng, thảo luận nhóm, phỏng vấn bán cấu trúc, bản đồ thôn bản, sa bàn thực tiễn ... 5) Phỏng vấn sâu cán bộ và người dân: Thông qua việc thu thập những người nắm tin chính như cán bộ chương trình Chia Sẻ tỉnh, các Sở, Ban, Ngành liên quan, cán bộ Chia Sẻ huyện, xã, người có vai trò trong thôn, bản nhằm mục đích thu thập các thông tin chuyên sâu về tình hình đói nghèo của địa phương, thực trạng sử dụng các nguồn vốn sinh kế trong những năm qua, khả năng tiếp cận các nguồn vốn sinh kế của người dân. Yếu tố thúc đẩy và cản trở người dân tiếp cận nguồn lực. Đây là những thông tin định tính quan trọng phục vụ cho nghiên cứu. (Bảng 1) Phân tích số liệu www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2
Seite 3
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/Dethivaonganhang • Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp này được vận dụng để mô tả bức tranh tổng quát về tình hình cơ bản các địa bàn nghiên cứu, thực trạng nghèo đói, thực trạng các nguồn lực sinh kế cho giảm nghèo bền vững tại các địa phương. Bằng phương pháp này chúng ta có thể mô tả được những nhân tố thuận lợi và cản trở sự tiếp cận các nguồn vốn sinh kế đối với người nghèo. • Phương pháp phân tích so sánh: Từ việc phân tổ thống kê các nhóm hộ theo các tiêu chí phân tổ, chúng ta sẽ so sánh các nhóm hộ với nhau về điều kiện và khả năng tiếp cận nguồn vốn sinh kế. Trên cơ sở đó phân tích được mức độ ảnh hưởng, nguyên nhân của hạn chế giữa các vùng, các nhóm hộ. So sánh giữa các vùng tiếp cận dễ dàng hay khó khăn đối với từng nguồn lực và khả năng của người dân trong việc tiếp cận, và cuối cùng là so sánh giữa các hộ tham gia dự án Chia Sẻ và các hộ không tham gia dự án Chia Sẻ để có sự đối chứng. * Phương pháp phân tích định tính: Dựa vào nguồn số liệu PRA, phóng vấn sâu, để phân tích định tính các vấn đề liên quan đến nghèo đói, những khó khăn trở ngại, các nhân tố hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn vốn sinh kế để giảm nghèo bền vững. Phân tích những khó khăn, tồn tại, cơ hội và thách thức (SWOT). 1.6. Giới hạn nghiên cứu Với phạm vi nghiên cứu của đề tài rộng, lại chủ yếu ở vùng dân nghèo, dân trí thấp nên bên cạnh phỏng vấn hộ, nghiên cứu sẽ sử dụng chủ yếu phương pháp thảo luận nhóm để thu thập thông tin làm cơ sở để viết báo cáo. Phương pháp thảo luận nhóm (group discussions) có điểm mạnh là giúp hệ thống hóa được các vấn đề ở các vùng dân trí thấp vì có sự bổ sung, kiểm tra chéo thông tin trong quá trình thảo luận. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng sẽ tiến hành một số nghiên cứu điển hình (case studies) để minh chứng cho các nhận định trong báo cáo. 2. Tổng Quan Lý Thuyết Sinh Kế 2.1. Khái niệm sinh kế Thuật ngữ “sinh kế bền vững” được sử dụng đầu tiên như là một khái niệm phát triển vào những năm đầu 1990. Tác giả Chambers và Conway (1992) định nghĩa về sinh kế bền vững như sau: Sinh kế bền vững bao gồm con người, năng lực và kế sinh nhai, gồm có lương thực, thu nhập và tài sản của họ. Ba khía cạnh tài sản là tài nguyên, dự trữ, và tài sản vô hình như dư nợ và cơ hội. Sinh kế bền vững khi nó bao gồm hoặc mở rộng tài sản địa phương và toàn cầu mà chúng phụ thuộc vào và lợi ích ròng tác động đến sinh kế khác. Sinh kế bền vững về mặt xã hội khi nó có thể chống chịu hoặc hồi sinh từ những thay đổi lớn và có thể cung cấp cho thế hệ tương lai. 2.2. Khung phân tích sinh kế Hình 1: Phân tích khung sinh kế của nông dân nghèo. www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3
Seite 4
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/Dethivaonganhang Chính sách, tiến Các chiến Các kết quả SK Bối cảnh trình và cơ cấu lược SK dễ tổn Con người thương -Thu nhập nhiều Xã hội Tự nhiên -Ở các cấp khác -Các tác nhân hơn nhau của Chính xã hội (nam, phủ, luật pháp, -Cuộc sống đầy đủ - Xu hướng nữ, hộ gia hơn chính sách công, đình, cộng - Thời vụ Vật chất Tài chính các động lực, các đồng …) -Giảm khả năng tổn qui tắc thương - Chấn động -Các cơ sở tài (trong tự nguyên thiên -An ninh lương thực nhiên và -Chính sách và nhiên được cải thiện môi trường, thái độ đối với thị trường, -Cơ sở thị -Công bằng xã hội khu vực tư nhân chính trị, trường được cải thiện chiến tranh…) - Đa dạng -Tăng tính bền vững -Các thiết chế của tài nguyên thiên -Sinh tồn nhiên công dân, chính Nguồn: DFID (2003) hoặc tính bền trị và kinh tế (thị vững -Giá trị không sử trường, văn hoá) dụng của tự nhiên 2.3. Phương pháp tiếp cận giảm nghèo theo các nguồn vốn sinh kế được bảo vệ Hiện nay, “phương pháp sinh kế” đã được một số cơ quan phát triển áp dụng trong các hoạt động phát triển. Như chúng ta thấy ở các phần sau, khó có thể nói là có một phương pháp thống nhất khi mà các cơ quan áp dụng một cách khác nhau, từ các hoạt động sơ khai như xây dựng các công cụ hay khung phân tích cho việc lập kế họach hoặc đánh giá ban đầu đến một số loại hoạt động cụ thể của chương trình. Ba yếu tố dẫn đường giải thích lý do của việc áp dụng “Phương pháp sinh kế bền vững” trong công tác giảm nghèo. Thứ nhất, thực tế cho thấy tăng trưởng kinh tế là cần thiết cho việc giảm nghèo nhưng không có một liên hệ trực tiếp giữa hai tác nhân này từ khi nó hoàn toàn phụ thuộc và khả năng của người nghèo tự tìm kiếm các cơ hội để phát triển kinh tế. Vì vậy, điều quan trọng là tìm ra chính xác cái gì đã ngăn cản hoặc thách thức người nghèo cải thiện sinh kế của họ trong điều kiện cụ thể để thiết kế các họat động hỗ trợ cho dự án. Thứ hai, về nhận biết đói nghèo – như chính cảm nhận của những người nghèo- không chỉ là vấn đề thu nhập thấp mà còn bao gồm cả các yếu tố như chăm sóc y tế kém, giáo dục kém, thiếu các dịch vụ xã hội, v.v…, như là tình trạng dễ bị tổn thương và cảm giác của sự bất lực. Hơn nữa, đói nghèo hiện nay được xem là có sự liên kết giữa các yếu tố gây ra nghèo đói và cải thiện một yếu tố có thể có tác động tích cực đối với yếu tố khác. Cải thiện giáo dục có thể mang lại tác động tích cực cho việc chăm sóc y tế, mà nó có thể tăng khả năng sản xuất. Giảm tình trạng dễ bị tổn thương cho người nghèo bằng cách nêu rõ các rủi ro cho họ có thể gia tăng xu www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 4
Die ersten 4 Seiten werden angezeigt. Laden Sie das Dokument herunter, um alles zu sehen.
Kommentare (0)
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!