Một số lý thuyết về thương mại quốc tế Bởi: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân Có thể nói hoạt động buôn bán nói chung và buôn bán quốc tế nói riêng là hoạt động trao đổi hàng hoá, tiền tệ đã có từ lâu đời. Thương mại quốc tế có tính chất sống còn vì một lý do đó là ngoại thương mở rộng khả năng sản xuất và tiêu dùng của một quốc gia. Thương mại quốc tế cho phép một nước tiêu dùng tất cả các mặt hàng với số lượng nhiều hơn mức có thể tiêu dùng với ranh giới của khả năng sản xuất trong nước khi thực hiện một nền kinh tế khép kín, TMQT cũng cho phép khai thác các nguồn lực trong nước có hiệu quả, tranh thủ khai thác được mọi tiềm năng và thế mạnh về hàng hoá, công nghệ, vốn...của nước ngoài nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế đất nước. Như vậy con người đã sớm tìm ra lợi ích của TMQT, thế nhưng trong mỗi một hoàn cảnh, điều kiện của mỗi quốc gia cũng như từng giai đoạn phát triển của các phương thức sản xuất thì hoạt động ngoại thương lại có những cách hiểu và vận dụng rất linh hoạt, khác nhau và có cả sự đối lập nhau. Chính vì vậy, đã có rất nhiều tư tưởng, lý thuyết được đưa ra để phân tích, giải thích về hoạt động TMQT. Quá trình nghiên cứu của các học giả cũng như các trường phái kinh tế khác nhau trong lịch sử phát triển tư tưởng về TMQT đã đưa ra những lý thuyết để lý giải vấn đề này, khẳng định những tác động của TMQT đối với sự tăng trưởng và phát triển theo trình tự nhận thức từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ phiến diện đến toàn diện, từ hiện tượng đến bản chất. Để hiểu biết thêm về hoạt động TMQT, cũng như cách nhìn nhận về nó trong những giai đoạn phát triển cụ thể, chúng ta cũng cần xem xét các nhà kinh tế học, các học giả trong mỗi thời kỳ đã đề cập và phân tích TMQT để đưa ra những hướng vận dụng các lý luận về TMQT trong thực tiễn chính sách quốc gia về ngoại thương như thế nào. Trước hết, là tư tưởng của chủ nghĩa trọng thương. Tư tưởng trọng thương xuất hiện và phát triển ở Châu Âu từ giữa thế kỷ XV, XVI, thịnh hành suốt thế kỷ XVII, tồn tại đến giữa thế kỷ XVIII. Các nhà trọng thương cho rằng chỉ có vàng bạc là thước đo thể hiện sự giàu có của một quốc gia và do vậy mỗi nước muốn đạt được sự thịnh vượng phải làm sao gia tăng được khối lượng vàng bạc tích trữ thông qua việc phát triển ngoại thương và mỗi quốc gia chỉ có thể thu được lợi ích từ ngoại thương nếu giá trị của xuất khẩu lớn hơn giá trị của nhập khẩu. Được lợi là vì thanựgk dư của xuất khẩu so với nhập khẩu được thanh toán bằng vàng, bạc, mà chính nó biểu hiện của sự giàu có. Đối với một quốc gia không có mỏ vàng hay mỏ bạc chỉ còn cách duy nhất là trông cậy vào phát Một số lý thuyết về thương mại quốc tế 1/6 triển ngoại thương. Như vậy xuất khẩu là có lợi và nhập khẩu là có hại cho lợi ích quốc gia. Các nhà trọng thương cho rằng chính phủ phải tham gia trực tiếp vào việc trao đổi hàng hoá giữa các nước để đạt được sự gia tăng của cải của mỗi nước. Việc trực tiếp tham gia này theo hai cách: trực tiếp tổ chức xuất khẩu và đề ra các biện pháp khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu. Từ đó đi tới chính sách là phải tăng cường xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu. Đến giai đoạn cuối, trường phái trọng thương có thay đổi và cho rằng có thể tăng cường mở rộng nhập khẩu nếu như qua đó thúc đẩy xuất khẩu nhiều hơn nữa. Mặc dù có nội dung rất sơ khai và còn chứa đựng nhiều yếu tố đơn giản, phiến diện về bản chất của hoạt động ngoại thương, song đó là tư tưởng đầu tiên của các nhà kinh tế học tư sản cổ điển nghiên cứu về hiện tượng và lợi ích của ngoại thương. Lý luận của trường phái trọng thương là một bước tiến đáng kể trong tư tưởng về kinh tế học. ý nghĩa tích cực của tư tưởng này đối lập với tư tưởng phong kiến lúc bấy giờ là coi trọng kinh tế tự cấp, tự túc. Ngoài ra nó đã đánh giá được tầm quan trọng của xuất khẩu và vai trò của chính phủ trong việc thúc đẩy xuất khẩu, điều tiết hoạt động XNK để đạt cán cân thương mại thặng dư thông qua các công cụ thuế quan, bảo hộ mậu dịch trong nước... Những tư tưởng này đã góp phần quan trọng vào việc mở rộng hoạt động