Vorschau wird generiert...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU TIỀN KỸ THUẬT SỐ CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG, KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH VỚI VIỆT NAM Ngành: Tài chính- Ngân hàng NGUYỄN THỊ KIM DUYÊN Hà Nội – 2023
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU TIỀN KỸ THUẬT SỐ CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG, KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH VỚI VIỆT NAM Ngành: Tài chính- Ngân hàng Mã số: 8340201 Họ và tên học viên: Nguyễn Thị Kim Duyên Người hướng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Thị Lan Hà Nội, 2023
i LỜI CAM ĐOAN Luận văn này là nghiên cứu khoa học của tôi, Nguyễn Thị Kim Duyên, học viên chương trình Thạc sỹ tài chính ngân hàng khóa TCNH 27B- UD thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Nguyễn Thị Lan. Trong phạm vi hiểu biết của bản thân, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài kĩ lưỡng và trung thực nhất. Tài liệu tham khảo và dữ liệu trong luận văn được sử dụng, trích dẫn nguồn gốc xác thực và rõ ràng. Luận văn được thực hiện với những lập luận, phân tích, đánh giá, kiến nghị dựa trên quan điểm nghiên cứu của tôi. Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu độc lập và các kết quả nghiên cứu do tôi thực hiện. Tác giả luận văn Nguyễn Thị Kim Duyên
ii LỜI CẢM ƠN Sau thời gian được học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Ngoại thương, tôi đã hoàn thành đề tài luận văn Thạc sĩ, điều này là bước ngoặt và vinh dự lớn đối với tôi, từ một người không hiểu biết sâu sắc về các vấn đề tài chính ngân hàng, tới một người có thể viết được đề tài luận văn này là một nỗ lực và thành tựu lớn đối với tôi cho quãng thời gian qua. Tôi trân trọng cảm ơn khoa Tài chính Ngân hàng và Nhà trường đã xây dựng và kiến tạo kiến thức cho tôi được nghiên cứu, học tập trong môi trường có tính ứng dụng cao và chất lượng tốt nhất. Quá trình học tập, nghiên cứu và tiếp tục trưởng thành không tránh khỏi những lúc thăng trầm, và tôi đặc biệt bày tỏ lòng kính trọng, sự biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Thị Lan đã kiên nhẫn, trực tiếp hướng dẫn và hỗ trợ tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn. Để được toàn tâm toàn ý theo đuổi kiến thức tại trường Đại học Ngoại Thương, là sự thấu cảm, giúp đỡ của gia đình, là sự hỗ trợ và tạo điều kiện tốt nhất từ ban lãnh đạo công ty, đồng nghiệp, và bạn bè. Tôi bày tỏ lòng trân quý và cảm ơn chân thành đến Hong Hanh là người chia sẻ những kiến thức giá trị và truyền động lực trong thời gian qua. Quá trình học để hiểu biết, học để làm việc, học để chung sống, học để tự khẳng định mình, với tôi là sự cố gắng không ngừng và không tránh khỏi những thiếu sót, tôi mong mãi nhận được sự rộng lượng và đồng hành của quý thầy, cô giáo, bạn bè và người thân. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận văn Nguyễn Thị Kim Duyên
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.......................................................................................................i LỜI CẢM ƠN............................................................................................................ii DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH ..........................................................................v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT..................................................................................vii TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ............................................ix PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................................1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG...................................................5 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài....................................5 1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài ..................................................................5 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước......................................................................8 1.1.3. Lý thuyết có tính kế thừa và khoảng trống nghiên cứu..........................8 1.2. Cơ sở lý thuyết về tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) .............9 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm và ứng dụng của CBDC.........................................9 1.2.2. Cấu trúc vận hành của CBDC................................................................17 1.2.3. Lợi ích và rủi ro của việc phát hành CBDC ..........................................25 1.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phát hành CBDC..............................29 Kết luận chương 1 ...................................................................................................31 CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ THỬ NGHIỆM TIỀN KỸ THUẬT SỐ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT NAM..........................................................................32 2.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về thử nghiệm CBDC.............32 2.1.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc................................................................32 2.1.2. Kinh nghiệm của Bahamas.....................................................................41 2.1.3. Kinh nghiệm của Thụy Điển...................................................................49 2.2. Bài học rút ra cho Việt Nam ...........................................................................56 Kết luận chương 2 ...................................................................................................59
iv CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GỢI Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM TRONG NGHIÊN CỨU VÀ THỬ NGHIỆM TIỀN KỸ THUẬT SỐ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG.......................................................................................................61 3.1. Sự cần thiết của việc nghiên cứu và thử nghiệm tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương tại Việt Nam.........................................................................................61 3.2 . Đánh giá khả năng thử nghiệm CBDC tại Việt Nam..................................62 3.2.1 Phân tích ma trận SWOT........................................................................65 3.2.2 Kết luận về khả năng thử nghiệm CBDC tại Việt Nam từ mô hình SWOT ..................................................................................................................75 3.3. Thách thức đặt ra khi NHNN Việt Nam áp dụng CBDC.............................77 3.4. Khuyến nghị chính sách cho Việt Nam..........................................................78 3.4.1 Hàm ý chính sách.....................................................................................78 3.4.2 Gợi ý giải pháp..........................................................................................80 Kết luận chương 3 ...................................................................................................86 KẾT LUẬN..............................................................................................................88 TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................90
v DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH Bảng Bảng 1.1: Phân biệt tiền điện tử, tiền ảo Bitcoin, tiền kỹ thuật số............................15 Bảng 1.2: Tính năng cốt lõi của CBDC ....................................................................22 Bảng 2.1: Đặc điểm DC/EP so với các phương tiện thanh toán khác ......................34 Bảng 2.2: Mục tiêu phát hành DC/EP Trung Quốc ..................................................41 Bảng 2.3: Công nghệ sổ cái phân tán của các quốc gia............................................57 Bảng 2.4: Quan điểm và tiến độ phát triển CBDC của các quốc gia........................58 Bảng 2.5: Thiết kế CBDC của Trung Quốc, Bahamas, Thụy Điển..........................58 Bảng 3.1: Mục tiêu phát triển kinh tế số, xã hội số của Chính phủ..........................71 Bảng 3.2: Phân tích ma trận SWOT..........................................................................76
vi Hình Hình 1.1: Mô hình hoạt động CBDC........................................................................19 Hình 1.2: Phân loại các loại hình tiền tệ ...................................................................21 Hình 1.3: Phân biệt sổ cái tập trung và sổ cái phi tập trung .....................................24 Hình 1.4: Xu thế sử dụng tiền mặt và CBDC ...........................................................26 Hình 1.5: Các động lực phát hành CBDC................................................................27 Hình 2.1: Mô hình hoạt động DC/EP........................................................................35 Hình 2.2: Mô hình DC/EP trong thanh toán quốc tế.................................................37 Hình 2.3: Ứng dụng DC/EP trên điện thoại..............................................................39 Hình 2.4: Hệ sinh thái Sand dollar Bahamas ............................................................46 Hình 2.5: Cơ cấu tổng thanh toán ở Thụy Điển năm 2018.......................................50 Hình 2.6: Mô hình e-Krona dựa trên sổ đăng ký ......................................................51 Hình 2.7: Mô hình cấu trúc hai tầng của e-Krona.....................................................53 Hình 2.8: Mô hình vận hành e-Krona .......................................................................55 Hình 3.1: Tăng trưởng kinh tế số trong 5 năm tới ....................................................63 Hình 3.2 Tăng trưởng mở tài khoản cá nhân từ năm 2015- 2021.............................64 Hình 3.3 Tỷ lệ dân số các quốc gia sở hữu tiền ảo ...................................................65 Hình 3.4: Tăng trưởng mobile money và giao dịch với ngân hàng..........................67 Hình 3.5: Tốc độ tăng trưởng tín dụng và GDP của Việt Nam ................................67 Hình 3.6: Tỷ lệ dân số trưởng thành có tài khoản ngân hàng tại Đông Nam Á ......69 Hình 3.7: Khảo sát lý do hạn chế khi không sử dụng tài khoản cá nhân..................70
vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên tiếng nước ngoài Tên tiếng Việt AML Anti Money Laundering Chống rửa tiền Blockchain Blockchain Công nghệ chuỗi khối BIS Bank for International Ngân hàng thanh toán quốc tế Settlements CBB Central Bank of The Bahamas Ngân hàng Trung ương Bahamas CBDC Central Bank Digital Currency Tiền kỹ thuật số Ngân hàng Trung ương CFT Counter Financing Terrorist Chống tài trợ khủng bố CMCN 4.0 Cách mạng công nghiệp 4.0 DLT Distributed ledger Technology Công nghệ sổ cái phân tán DC/EP Digital Currency Electronic Tiền kỹ thuật số thanh toán điện tử Payment e-Krona Electronic Krona Tiền điện tử Krona Fintech Financial Technology Công nghệ tài chính IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế KYC Know Your Customer Định danh khách hàng NHNN State bank of Viet Nam Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHTM Commercial bank Ngân hàng thương mại NHTW Central bank Ngân hàng trung ương PBOC People’s Bank of China Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc P2P Peer-to-peer Ngang hàng POS Point of Sale Điểm bán hàng PSP Payment Services Providers Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán QR Quick response code Mã phản hồi nhanh Riksbank Sveriges Riksbank Ngân hàng Trung ương Thụy Điển
viii RMB Renminbi Đồng nhân dân tệ Trung Quốc RTGS Real time gross settlement Thanh toán gộp theo thời gian thực Sand dollar Sand dollar Tiền kỹ thuật số NHTW Bahamas SWIFT Society for Worldwide Interbank Hiệp hội viễn thông tài chính liên Financial Telecommunication ngân hàng toàn cầu Smartphone Điện thoại thông minh TTKDTM Thanh toán không dùng tiền mặt TMĐT Thương mại điện tử TTTC Thị trường tài chính USD United States Dollar Đô la Mỹ
ix TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN Trong thời đại kỷ nguyên số, tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) nhận được sự quan tâm đặc biệt các quốc gia, định chế tài chính và công chúng. Luận văn nghiên cứu tổng quan về khái niệm, đặc điểm, lợi ích và rủi ro của tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương từ kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới và đưa ra hàm ý chính sách cho Việt Nam. Qua nghiên cứu, luận văn rút ra khái niệm CBDC là tiền điện tử ngân hàng trung ương hoạt động trên nền tảng công nghệ số, đóng vai trò là phương tiện trao đổi và lưu trữ giá trị như các loại tiền pháp định khác. Đặc điểm chính của CBDC là tiền pháp định có hiệu lực thanh toán bắt buộc với tốc độ xử lý giao dịch nhanh chóng, tức thời và được sự quản lý của Ngân hàng Trung ương. Phát triển CBDC của các quốc gia Trung Quốc, Thụy Điển và Bahamas là kinh nghiệm cần thiết cho Việt Nam trong quá trình nghiên cứu xây dựng CBDC. Kinh nghiệm của Trung Quốc là hướng đến tăng cường chủ quyền tiền tệ quốc tế, thúc đẩy tài chính toàn diện, tiết giảm nguồn lực chi phí, phòng chống tội phạm, chế độ ẩn danh cao nhưng vẫn được kiểm soát. Kinh nghiệm phát hành CBDC Bahamas là tăng cường giao dịch thanh toán, chủ động kiểm soát hoạt động rửa tiền, bất hợp pháp, giảm chi phí chuyển tiền, hướng đến tài chính toàn diện. Với kinh nghiệm Thụy Điển tìm kiếm các giải pháp thanh toán mới ứng phó trước sự suy giảm sử dụng tiền mặt, tăng cường hiện đại hóa hệ thống tiền tệ an toàn và cung cấp phiên bản tiền giá trị mang đến cho người dùng giá trị ổn định và phương tiện thanh toán hiệu quả. Các lợi thế Việt Nam đang trong thời kỳ dân số vàng, chiến lược của Chính Phủ về thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số và sự giảm dần lưu thông tiền giấy là môi trường thuận lợi phát triển CBDC. Song những rủi ro về khung pháp lý hiện chưa có quy định các loại hình tiền điện tử trên môi trường công nghệ số, về đảm bảo an ninh hạng, bảo mật dữ liệu, về nghiên cứu thiết kế CBDC phù hợp với môi trường kinh tế Việt Nam là những thách thức khi phát triển CBDC tại Việt Nam. Luận văn đề xuất hệ thống giải pháp với Chính Phủ, NHTW, doanh nghiệp và người sử dụng và biện luận rằng Việt Nam cần xây dựng và phát triển CBDC là xu thế tất yếu trong bối cảnh công nghệ số bùng nổ mạnh mẽ, điều này thúc đẩy đẩy tài chính toàn diện, công nghệ tài chính và hướng đến các mục tiêu quốc gia về chuyển đổi nền kinh tế số, xã hội số của Chính Phủ.
1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trên toàn cầu phương thức thanh toán đã thay đổi mạnh mẽ dựa trên nền tảng công nghệ số. Các quốc gia trên thế giới đã thay đổi thanh toán bằng việc giảm lượng tiền giấy thông qua việc giảm mệnh giá lớn tiền giấy như Ấn Độ, cho đến loại bỏ tiền xu ở Hàn Quốc, Argentina và Venezuela đã sử dụng Bitcoin. Tại Châu Âu và Mỹ, việc sử dụng tiền mặt đã giảm bớt thông qua các giao dịch trực tuyến và việc sử dụng thanh toán bằng thẻ ngày càng tăng. Các quốc gia trên thế giới đã nhận thấy cần thiết phát triển tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) dựa trên nền tảng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật. Theo ngân hàng thanh toán quốc tế (BIS,2020) tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương là công cụ thanh toán kỹ thuật số của tiền giấy được phát hành và quản lý bởi các ngân hàng trung ương. Hiện các ngân hàng trung ương đang tìm hiểu khi giới thiệu CBDC sẽ có những tác động, ảnh hưởng nào đến tài chính và kinh tế mỗi quốc gia, Boar và Wehrli (2021) cho biết 86% NHTW đã tích cực nghiên cứu tiềm năng phát hành CBDC, 60% NHTW đang thử nghiệm công nghệ này và 14% NHTW đang trong giai đoạn phát triển và thí điểm CBDC, chính vì vậy thúc đẩy nghiên cứu CBDC tại Việt Nam là xu thế tất yếu trong thời đại công nghệ số, kinh tế số và hướng đến phương thức thanh toán mới cùng các quốc gia trên thế giới. Theo Quyết định 942/QĐ- TTg năm 2021, Thủ tướng đã phê duyệt “Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số giai đoạn 2021- 2025, định hướng đến năm 2030” một trong các nhiệm vụ trọng tâm là ứng dụng mạnh mẽ, hiệu quả các công nghệ số mới như điện toán đám mây (Cloud Computing), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), di động (Mobility), AI trí tuệ nhân tạo, chuỗi khối (Blockchain), đồng thời mục tiêu trong những năm tới Việt Nam thuộc nhóm 50 nước dẫn đầu về chỉ số tham gia điện tử và chỉ số dữ liệu mở và chỉ đạo NHNN nghiên cứu, xây dựng và thí điểm sử dụng tiền ảo dựa trên công nghệ chuỗi khối. Các quyết sách đó của Chính phủ thể hiện Việt Nam đang có động thái quan tâm, chú trọng đến công nghệ số và Chính phủ, NHNN đang quan sát thận trọng, chủ động trong việc tiến tới nghiên cứu và phát triển CBDC tại Việt Nam.
Die ersten 12 Seiten werden angezeigt. Laden Sie das Dokument herunter, um alles zu sehen.
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!
Kommentare (0)
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!