Vorschau wird generiert...
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG LÃ NGỌC ANH NGHIÊN CỨU BẢO TỒN HỆ SINH THÁI ĐẤT NGẬP NƯỚC TẠI THUNG NHAM, XÃ NINH HẢI, HUYỆN HOA LƯ, TỈNH NINH BÌNH ĐỂ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG Hà Nội - Năm 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG LÃ NGỌC ANH NGHIÊN CỨU BẢO TỒN HỆ SINH THÁI ĐẤT NGẬP NƯỚC TẠI THUNG NHAM, XÃ NINH HẢI, HUYỆN HOA LƯ, TỈNH NINH BÌNH ĐỂ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI Chuyên ngành: Môi trường và phát triển bền vững (Chương trình đào tạo thí điểm) LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. LÊ DIÊN DỰC Hà Nội – Năm 2015
LỜI CẢM ƠN Được sự phân công của Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên môi trường – Đại học Quốc gia Hà Nội, được sự đồng ý của Thầy giáo hướng dẫn PGS.TS.Lê Diên Dực và giám đốc Công ty Cổ phần dịch vụ thương mại và du lịch Doanh Sinh, tôi đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước tại Thung Nham, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình để phục vụ phát triển du lịch sinh thái” Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp của mình, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô trong Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên môi trường đã hết lòng tận tình chỉ dạy, truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt qúa trình học tập tại trường thời gian qua . Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến T.S. Lê Diên Dực – người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ và động viên cá nhân tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn thạc sỹ. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Công ty Cổ phần dịch vụ thương mại và du lịch Doanh Sinh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện công tác thực tập, điều tra, thu thập số liệu, tài liệu cần thiết để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài luận văn thạc sỹ. Xin chân thành cảm ơn các anh, chị trong Công ty đã giúp đỡ hết sức nhiệt tình trong thời gian thực tập tại đây. Mặc dù đã hết sức cố gắng song báo cáo luận văn có thể không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong quý thầy giáo, cô giáo cũng toàn thể bạn bè góp ý để đề tài được hoàn thiện hơn. Xin kính chúc quý Thầy, Cô sức khỏe và thành công trong sự nghiệp đào tạo những thế hệ tri thức tiếp theo trong tương lai. Tôi cũng xin kính chúc tập thể anh, chị tại Công ty Cổ phần dịch vụ thương mại và du lịch Doanh Sinh đạt được những thành công, đặc biệt là trong quá trình bảo tồn và phát triển hệ sinh thái tại Thung Nham. Một lần nữa xin chân thành cảm ơn! Ngày tháng năm 2016 Tác giả Lã Ngọc Anh
LỜI CAM ĐOAN Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, tôi có tham khảo một số tài liệu liên quan đến chuyên ngành Đất ngập nước nói chung và Du lịch sinh thái nói riêng. Tôi xin cam đoan đề tài này là do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Những thông tin tham khảo trong khóa luận đều được trích dẫn cụ thể nguồn sử dụng. Ngày tháng năm 2016 Tác giả Lã Ngọc Anh
MỤC LỤC T rang . Lời cảm ơn………………………………………..…………………………………i Lời cam đoan………………………………………………………………………..ii Mục lục ………………………………..………………………………………..iii Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt ……...…………………………………………v Danh mục hình……………………………………………………………………...vi Danh mục bảng…………………………………………………………………..…vi Mở đầu ………………………………………………........……………...………...1 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1. Cơ sở lý luận về đất ngập nước và du lịch sinh thái..........................................5 1.1.1. Khái niệm về đất ngập nước……………………...…………………..…5 1.1.2. Khái niệm về du lịch sinh thái…………………………………………..5 1.1.3. Một số khái niệm khác……………………………………………….….6 1.2. Hiện trạng về ĐNN và DLST trên thế giới và ở Việt Nam…………………..7 1.2.1. Hiện trạng đất ngập nước .............................................................................7 1.2.2. Hiện trạng du lịch sinh thái.........................................................................18 1.2.3. Tình trạng các vườn chim............................................................................23 CHƯƠNG 2. ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu……………….………...…........27 2.2. Phương pháp luận………………………….…………….................................27 2.2.1. Tiếp cận hệ sinh thái...................................................................................27 2.2.2. Tiếp cận quản lý bảo tồn dựa vào cộng đồng .............................................27 2.2.3. Tiếp cận sử dụng khôn khéo đất ngập nước................................................29 2.3. Phương pháp nghiên cứu……………............................………..………...…..29 2.3.1. Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA)............................29 2.3.1.1. Công cụ phỏng bán vấn cấu trúc.......................................................30 2.3.1.2. Công cụ phỏng vấn sâu.....................................................................30 2.3.4. Phân tích SWOT………………..………………………………………...32
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 Tổng quan chung về ĐNN và DLST ở Thung Nham.........................................32 3.1.1 Tổng quan chung về KDLST Thung Nham..............................................32 3.1.2. Mô tả khu vực ĐNN của KDLST Thung Nham.........................................40 3.2. Công tác bảo tồn tại Thung Nham………………………………………..…42 3.2.1. Các hoạt động bảo tồn đã và đang thực hiện tại….……………………42 3.2.2. Nhận thức của người dân về bảo tồn hệ sinh thái……………..…….…44 3.2.3. Những bất cập trong công tác bảo tồn tại Thung Nham…………….…45 3.3. Hoạt động du lịch sinh thái tại KDLST Thung Nham…………..……….…46 3.3.1. Tổng quan chung về các dịch vụ du lịch tại Thung Nham…………….…46 3.3.2. Du lịch sinh thái dựa trên các tài nguyên của ĐNN tại Thung Nham…...49 3.3.3. So sánh các tiêu chí về DLST trong hoạt động kinh doanh du lịch tại KDLST Thung Nham………………………………....….…..49 3.3.4. Ảnh hưởng của hoạt động du lịch…………………………….……….….50 3.4. Phân tích các bên liên quan trong việc bảo tồn HST ĐNN tại Thung Nham....51 3.5. Phân tích kinh tế hộ đối với cộng đồng dân cư thôn Hải Nham………………62 3.6. Phân tích SWOT để xây dựng chương trình bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước phục vụ phát triển du lịch sinh thái tại Thung Nham ………..………….……64 3.7. Đề xuất các giải pháp bảo tồn hệ sinh thái ĐNN và phát triển du lịch sinh thái tại Thung Nham ………………………………………..……65 3.7.1. Đề xuất các giải pháp bảo tồn hệ sinh thái ĐNN…………………..……65 3.7.2. Đề xuất các giải pháp để phát triển DLST ………………………...……68 KẾT LUẬN ………………………………………………………………………75 KHUYẾN NGHỊ…………………………………………………………...………76 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………….................………77 PHỤ LỤC ………………………………………………………………………………….……79 Phụ lục 1. Một số hình ảnh tại thực địa…………………………….………..80 Phụ lục 2. Những người tham gia phỏng vấn…………………………..……86 Phụ lục 3. Các loại hình ĐNN theo quy ước của Công ước Ramsar……..….88 Phụ lục 4. Hệ thống tiêu chí thẩm định, công nhận điểm DLST tại Việt Nam….89
Phụ lục 5. Phiếu phỏng vấn bán cấu trúc…………….....……….…………...90 Phụ lục 6. Danh lục động thực vật ở Thung Nham…………………………..92
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ĐNN Đất ngập nước ĐDSH Đa dạng sinh học DLST Du lịch sinh thái KDL Khu du lịch KDLST Khu du lịch sinh thái HST Hệ sinh thái KCN Khu công nghiệp IUCN Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội KHTN&CN Khoa học tự nhiên và Công nghệ QĐ Quyết định BNN Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn KHCN Khoa học công nghệ RAMSAR Công ước về các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, đặc biệt như là nơi cư trú của các loài chim nước UNESCO Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc TCN Tiêu chuẩn nghành ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long
DANH MỤC HÌNH Hình 3.1. Vị trí của khu vực nghiên cứu trên bản đồ tỉnh Ninh Bình…...…...….32 Hình 3.2. Toàn cảnh KDLST Thung Nham nhìn từ ảnh vệ tinh……………….…35 Hình 3.3. Vị trí của KDLST Thung Nham trên bản đồ của xã Ninh Hải………....36 Hình 3.4. Sơ đồ các điểm tham quan du lịch tại KDLST Thung Nham……..……48 Hình 3.5. Ảnh hưởng và tầm quan trọng của từng bên có liên quan…….…….….53 Hình 3.6. Mối liên hệ giữa KDLST Thung Nham và dân cư, khách du lịch…...…57 DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1. Tổng hợp một số chỉ tiêu thống kê của xã Ninh Hải qua các năm….…..38 Bảng 3.2. Lao động xã Ninh Hải trong thương nghiệp, khách sạn, nhà hàng cá thể…...39 Bảng 3.3. Các cơ sở thương nghiệp, khách sạn, nhà hàng cá thể xã Ninh Hải qua các năm………………………………………….…...39 Bảng 3.4. Học sinh phổ thông các cấp (I,II) xã Ninh Hải qua các năm…….…..….39 Bảng 3.5. So sánh các tiêu chí về DLST của KDLST Thung Nham………………49 Bảng 3.6. Các bên liên quan và vai trò với đề tài nghiên cứu……….……………..52 Bảng 3.7. Sự phối hợp của với các bên có liên quan………………..……………..54 Bảng 3.8. Phân tích SWOT tại Thung Nham………………………………………64
MỞ ĐẦU a. Tính cấp thiết của đề tài Đất ngập nước có mặt ở khắp mọi nơi trên thế giới, từ vùng nhiệt đới cho đến vùng ôn đới, chiếm diện tích khoảng 8,6 triệu km2 (chiếm 6% diện tích bề mặt Trái Đất). ĐNN có vai trò rất quan trọng đối với đời sống của con người. Hiện nay khoảng 70% dân số Thế giới sống ở các vùng cửa sông ven biển và xung quanh thủy vực nước ngọt nội địa. Ngoài ra ĐNN còn là nơi sống của một số lượng lớn các loài động, thực vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm (Hoàng Văn Thắng, 2006 ). Ở Việt Nam, ĐNN rất đa dạng và có diện tích khoảng gần 6 triệu ha, chiếm khoảng 8% toàn bộ các vùng ĐNN của Châu Á (Lê Diên Dực, 1989), trong đó nước ngọt chiếm khoảng 10% diện tích các vùng ĐNN toàn quốc. Tuy nhiên hiện nay, ở Việt Nam cũng như trên Thế giới, ĐNN đang bị suy giảm về diện tích và suy thoái về đa dạng sinh học ở mức độ nghiêm trọng. Ở Việt Nam, các khu vực ĐNN chủ yếu tập trung ở phía Đông Bắc Bộ và phía Nam của Đồng bằng sông Cửu Long. Khu vực ĐNN bị ảnh hưởng nhiều nhất là các ao hồ tự nhiên (bị san lấp hoặc bị thu hẹp) và khu vực đất ngập nước ven biển (tiêu biểu là rừng ngập mặn). Ninh Bình cũng là một trong những địa phương có những vùng ĐNN điển hình của Bắc Bộ như Khu BTTN đất ngập nước Vân Long (Khu ĐNN nội địa lớn nhất miền Bắc) và khu rừng ngập mặn Kim Sơn (thuộc Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng). KDLST vườn chim Thung Nham tại thôn Hải Nham, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình được thành lập từ năm 2005 do Công ty cổ phần dịch vụ thương mại du lịch Doanh Sinh trực tiếp quản lý và chủ quản đầu tư với tổng diện tích 334,2 ha. KDLST vườn chim Thung Nham hoạt động kinh doanh với nhiều loại hình và điểm nhấn là vũng lõi phía trong cùng nơi có vùng ĐNN với diện tích khoảng 3ha mặt nước, nơi sinh sống của hàng ngàn con chim nước. Đây là một điểm du lịch tiêu biểu của Ninh Bình có loại hình du lịch quan sát đời sống của các loài chim nước. Trước đây, tại các cánh đồng trồng cấy trong địa bàn tỉnh Ninh Bình, thường xuyên có rất nhiều các loài chim (Cò, Vạc, Diệc xám, Tu hú, Chiền chiện, Quạ, v.v.v.) đến kiếm ăn. Nhưng nhiều năm trở lại đây trên các cánh đồng gần như không còn xuất hiện các loài chim đến kiếm ăn. Sự suy thoái này một phần là do một thời gian dài bị con người săn bắt, tiếp nữa là do nguồn thức ăn bị suy giảm và môi trường sinh sống
bị thu hẹp. Trong bối cảnh đó, sự hình thành và phát triển của KDLST vườn chim Thung Nham là một ngôi nhà an toàn cho các loài chim đến sinh sống và làm tổ là điều rất đáng được ghi nhận và khuyến khích phát triển cũng như cần phải được nhân rộng ra các khu vực khác. Với các điều kiện nêu trên, việc nghiên cứu bảo tồn sinh cảnh đất ngập nước nhằm bảo tồn các loài chim nước, đồng thời phục vụ phát triển du lịch sinh thái tại KDLST vườn chim Thung Nham là vấn đề cần thiết. Việc tiến hành nghiên cứu bảo tồn ĐNN để phục vụ phát triển du lịch sinh thái là một hướng đi mới, không chỉ giải quyết hài hòa các vấn đề về du lịch mà còn góp phần bảo tồn các loài chim tại khu vực ĐNN của Thung Nham, đồng thời góp phần nâng cao đời sống dân cư khu vực vùng đệm của KDLST vườn chim Thung Nham và giảm áp lực sinh kế của con người tới hệ sinh thái của Thung Nham. Đây cũng là một hoạt động sử dụng khôn khéo đất ngập nước. Xuất phát từ các vấn đề nêu trên, tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước tại Thung Nham, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình để phục vụ phát triển du lịch sinh thái ” là cần thiết để đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái. b. Mục tiêu nghiên cứu + Mục tiêu chung Đánh giá hiện trạng hệ sinh thái vườn chim Thung Nham nói chung và HST ĐNN của Thung Nham nói riêng, làm rõ các mối liên hệ giữa các bên liên quan tại khu vực Thung Nham trong việc sử dụng nguồn tài nguyên của Thung Nham. + Mục tiêu cụ thể: - Đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học nói chung và tại khu vực hệ sinh thái đất ngập nước nói riêng của KDLST vườn chim Thung Nham; - Giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học và chủng quần chim nước tại KDLST vườn chim Thung Nham; - Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển DLST ở Thung Nham. c. Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng bảo tồn hệ sinh thái ĐNN ở Thung Nham hiện nay diễn ra như thế nào ?
Die ersten 11 Seiten werden angezeigt. Laden Sie das Dokument herunter, um alles zu sehen.
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!
Kommentare (0)
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!