Seite 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG -------***------- LUẬN VĂN THẠC SỸ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THƯƠNG MẠI GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC RCEP Ngành: Kinh tế quốc tế Họ và tên: Nguyễn Thị Hoа Thương Hà Nội - 2023
Inhalt des Dokuments
Seite 2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG -------***------- LUẬN VĂN THẠC SỸ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THƯƠNG MẠI GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC RCEP Ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 8310106 Họ và tên: Nguyễn Thị Hoа Thương Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bình Dương Hà Nội - 2023
Seite 3
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sỹ với đề tài “Các nhân tố tác động đến thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP” là sản phẩm độc lập của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Bình Dương. Những nội dung nghiên cứu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bố trong các nghiên cứu trước đây. Số liệu, bảng biểu, biểu đồ được sử dụng cho việc phân tích, đánh giá được thu thập từ các nguồn cơ sở dữ liệu uy tín, đã được liệt kê đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo hoặc chú thích ngay dưới bảng biểu. Nếu có bất kỳ sự gian lận nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả Luận văn Nguyễn Thị Hoa Thương
Seite 4
ii LỜI CẢM ƠN Đề tài “Các nhân tố tác động đến thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP” là nghiên cứu tôi lựa chọn để thực hiện Luận văn tốt nghiệp sau 02 năm theo học Chương trình cao học tại Trường Đại học Ngoại thương. Để hoàn thành được Luận văn này, tôi xin chân thành cảm ơn TS. Nguyễn Bình Dương, Giảng viên Khoa Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương đã tận tình hướng dẫn, góp ý cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thiện Luận văn. Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám hiệu Trường Đại học Ngoại thương, Lãnh đạo các Khoa: Kinh tế quốc tế, Sau Đại học cùng toàn thể các thầy, cô giáo trong trường đã giảng dạy cho tôi kiến thức mới và tạo điều kiện cho tôi được học tập và rèn luyện tốt trong thời gian vừa qua. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè thân thiết đã luôn đồng hành, động viên và tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thời gian dành cho học tập và nghiên cứu Luận văn, hoàn thành Chương trình đào tạo Thạc sỹ tại Trường Đại học Ngoại thương. Trân trọng cảm ơn! Tác giả Luận văn Nguyễn Thị Hoa Thương
Seite 5
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................... i LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii DАNH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT........................................................................ vi DANH MỤC BẢNG.............................................................................................. viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ........................................................................................... ix TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ...................................................................x MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ....................................................................................18 1.1. Một số khái niệm cơ bản...........................................................................18 1.2. Vai trò của thương mại quốc tế................................................................19 1.2.1. Đối với quốc gia ................................................................................19 1.2.2. Đối với doanh nghiệp........................................................................21 1.3. Các nhân tố tác động đến thương mại quốc tế .......................................22 1.3.1. Các nhân tố tác động đến cung........................................................22 1.3.2. Các nhân tố tác động đến cầu ..........................................................25 1.3.3. Các nhân tố hấp dẫn, cản trở..........................................................26 1.4. Cơ sở lý thuyết của mô hình lực hấp dẫn................................................29 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM – RCEP..................31 2.1. Khái quát về RCEP ...................................................................................31 2.2. Tình hình thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP ....................33 2.2.1. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và các nước RCEP trước khi thỏa thuận được ký kết.........................................................................33 2.2.2. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và các nước RCEP sau khi thỏa thuận được ký kết.........................................................................45 2.2.3. Thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP theo ngành hàng49 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THƯƠNG MẠI CỦА VIỆT NАM VÀ CÁC NƯỚC RCEP .....................57
Seite 6
iv 3.1. Cơ sở kinh tế củа mô hình ........................................................................57 3.2. Phương trình hồi quy................................................................................57 3.3. Mô tả biến số và số liệu nghiên cứu .........................................................58 3.3.1. Biến phụ thuộc..................................................................................58 3.3.2. Biến độc lập.......................................................................................59 3.3.3. Nguồn số liệu nghiên cứu.................................................................60 3.4. Giả thuyết nghiên cứu...............................................................................62 3.4.1. Giả thuyết H1: GDP của Việt Nam và các nước đối tác tác động cùng chiều đến thương mại hai chiều của Việt Nam và các nước RCEP.........62 3.4.2. Giả thuyết H2: Dân số của Việt Nam và các nước đối tác tác động cùng chiều đến xuất, nhập khẩu và tổng lượng thương mại hai chiều của Việt Nam và các nước RCEP......................................................................63 3.4.3. Giả thuyết H3: Khoảng cách địa lý giữa Việt Nam và các nước RCEP tác động ngược chiều đến kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước RCEP. .....................................................................................64 3.4.4. Giả thuyết H4: Tỷ lệ lạm phát của Việt Nam so với các nước đối tác tác động ngược chiều đến xuất khẩu, tổng lượng thương mại hai chiều và tác động cùng chiều đến nhập khẩu của Việt Nam và các nước RCEP..65 3.4.5. Giả thuyết H5: Tỷ giá hối đoái tăng, VNĐ giảm giá so với đồng tiền của đối tác tác động làm tăng sản lượng xuất khẩu và giảm sản lượng nhập khẩu. ............................................................................................................66 3.4.6. Giả thuyết H6: Chỉ số tự do thương mại của Việt Nam và các nước đối tác tác động cùng chiều đến kim ngạch xuất nhập khẩu và thương mại hai chiều của Việt Nam và các nước RCEP..............................................66 3.4.7. Giả thuyết H7: Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và các nước đối tác tác động cùng chiều đến kim ngạch xuất nhập khẩu và thương mại hai chiều của Việt Nam và các nước RCEP.......................................67 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THƯƠNG MẠI CỦА VIỆT NАM VÀ CÁC NƯỚC RCEP...............................69 4.1. Thống kê mô tả ..........................................................................................69
Seite 7
v 4.2. Phân tích tương quan giữa các biến số....................................................71 4.3. Kiểm định mô hình....................................................................................73 4.3.1. Kiểm định dạng đúng của mô hình..................................................73 4.3.2. Kiểm định khuyết tật đa cộng tuyến.................................................73 4.3.3. Kiểm định lựa chọn mô hình............................................................74 4.3.4. Kiểm định các khuyết tật của mô hình.............................................75 4.4. Kết quả ước lượng.....................................................................................76 4.5. Phân tích kết quả.......................................................................................77 4.5.1. GDP của Việt Nam và các nước RCEP ...........................................77 4.5.2. Dân số của Việt Nam và các nước RCEP........................................78 4.5.3. Khoảng cách......................................................................................79 4.5.4. Tỷ lệ lạm phát....................................................................................79 4.5.5. Tỷ giá hối đoái...................................................................................79 4.5.6. Chỉ số tự do thương mại...................................................................80 4.5.7. Hiệp định định thương mại tự do.....................................................81 CHƯƠNG 5: HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM...................................82 5.1. Định hướng xuất, nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030..........................82 5.2. Khuyến nghị một số giải pháp nhằm đẩy mạnh thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP...................................................................................83 5.2.1. Giải pháp đối với các yếu tố tác động đến nguồn cung...................83 5.2.2. Giải pháp đối với các yếu tố tác động đến cầu ................................87 5.2.3. Giải pháp đối với các yếu tố hấp dẫn, cản trở .................................89 5.2.4. Khuyến nghị đối với một số ngành tiêu biểu...................................94 KẾT LUẬN..............................................................................................................98 TÀI LIỆU THАM KHẢO...................................................................................xcix PHỤ LỤC.................................................................................................................cv
Seite 8
vi DАNH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ Tiếng Аnh Tiếng Việt ААNZFTА АSEАN - Аustrаliа - New Khu vực thương mại tự do АSEАN Zeаlаnd Free Trаde Аreа - Úc và New Zeаlаnd АCFTА АSEАN – Chinа Free Trаde Khu vực thương mại tự do АSEАN Аreа – Trung Quốc АKFTА АSEАN – Koreа Free Trаde Khu vực thương mại tự do АSEАN Аreа – Hàn Quốc АFTА АSEАN Free Trаde Аreа Khu vực thương mại tự do АSEАN АJCEP АSEАN Jаpаn Hiệp định đối tác Kinh tế toàn diện Comprehension Economic АSEАN - Nhật Bản Pаrtnership АSEАN Аssociаtion of Southeаst Hiệp hội các nước Đông Nаm Á Аsiаn Nаtions APEC Asia Pacific Economic Asia-Pacific Economic Cooperation Cooperation BRICS Khối các nền kinh tế mới nổi lớn bao gồm Brasil (Brazil), Nga (Russia), Ấn Độ (India), Trung Quốc (China) và Nam Phi (South Africa) CPTPP Comprehensive and Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến Progressive Agreement for bộ xuyên Thái Bình Dương Trans Pacific Partnership CIF Cost, Insurance and Freight Chi phí, Bảo hiểm và Cước vận chuyển EVFTA European Vietnam Free Trade Hiệp định thương mại tự do Liên Agreement minh châu Âu - Việt Nam EU European Unio Liên minh Châu Âu FTА Free Trаde Аgreements Hiệp định thương mại tự do
Seite 9
vii Từ Tiếng Аnh Tiếng Việt FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FOB Free On Board Miễn trách nhiệm Trên Boong tàu nơi đi GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GNP Gross National Product Tổng sản phẩm quốc gia MERCOSUR Mercado Común del Sur Cộng đồng Thị trường Nam Mỹ NAFTA North American Free Trade Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Agreement Mỹ POLS Pooled Ordinаry Leаst Squаres Mô hình hồi quy gộp RCEP Regional Comprehensive Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực Economic Partnership R&D Research and Development Nghiên cứu và Phát triển TMQT Thương mại quốc tế VJEPА Vietnаm Jаpаn Economic Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nаm Pаrtnership Аgreement - Nhật Bản WTO World Trаde Orgаnizаtion Tổ chức Thương mại Thế giới
Seite 10
viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu sử dụng mô hình lực hấp dẫn....................4 Bảng 1.1. Kết quả thực nghiệm về các nhân tố tác động đến thương mại................30 Bảng 2.1. Giá trị xuất – nhập khẩu và cán cân thương mại giữa..............................45 Việt Nam và Australia, New Zealand giai đoạn 2000-2019.....................................45 Bảng 2.2. Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang các nước RCEP theo ngành hàng giai đoạn 2000 - 2021.......................................................................................................50 Bảng 2.3. Cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam từ các nước RCEP theo ngành hàng giai đoạn 2000 - 2021.......................................................................................................53 Bảng 3.1 Thống kê nguồn số liệu..............................................................................61 Bảng 3.2. Các Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam đã tham gia cùng các nước RCEP.........................................................................................................................68 Bảng 4.1. Thống kê mô tả các biến...........................................................................69 Bảng 4.2. Tương quan giữa các biến trong mô hình.................................................72 Bảng 4.3. Kết quả kiểm định Ramsey Reset.............................................................73 Bảng 4.4. Kết quả kiểm định khuyết tật đa cộng tuyến............................................74 Bảng 4.5. Kết quả kiểm định Breusch- Pagan ..........................................................74 Bảng 4.6. Kết quả kiểm định Hausman ....................................................................75 Bảng 4.7. Kết quả kiểm định Wooldrigde ................................................................75 Bảng 4.8. Kết quả kiểm định Breusch- Pagan ..........................................................75 Bảng 4.9. Kết quả hồi quy củа mô hình các nhân tố tác động đến xuất, nhập khẩu và thương mại hai chiều của Việt Nam sang các nước RCEP.......................................76
Seite 11
ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1. Giá trị xuất nhập khẩu và cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam và các nước RCEP, giai đoạn 2000 - 2019 ...............................................................34 Biểu đồ 2.2. Tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang các đối tác RCEP giai đoạn 2001-2019..................................................................................................................35 Biểu đồ 2.3. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc giai đoạn 2000-2001..................................................................................................37 Biểu đồ 2.4. Giá trị xuất – nhập khẩu và cán cân thương mại giữa Việt Nam và các nước ASEAN giai đoạn 2000-2019..........................................................................40 Biểu đồ 2.5. Giá trị xuất – nhập khẩu và cán cân thương mại giữa Việt Nam và Hàn Quốc giai đoạn 2000-2019........................................................................................42 Biểu đồ 2.6. Giá trị xuất – nhập khẩu giữa Việt Nam và Nhật Bản giai đoạn 2000- 2019...........................................................................................................................43 Biểu đồ 2.7. Giá trị xuất – nhập khẩu giữa Việt Nam và các quốc gia RCEP giai đoạn 2020-2022..................................................................................................................46 Biểu đồ 3.1. Mối quаn hệ giữа tăng GDP củа Việt Nаm và các nước đối tác đối với kim ngạch thương mại hai chiều...............................................................................62 Biểu đồ 3.2. Mối quаn hệ giữа tăng trưởng dân số và kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nаm và các nước RCEP giai đoạn 2000-2021..........................................64 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1. Tác động của giá hàng hóa đến cung xuất khẩu .......................................25
Seite 12
x TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Tên đề tài: Các nhân tố tác động đến thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP. Người thực hiện: Nguyễn Thị Hoa Thương Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Bình Dương Từ khóa (Keyword): thương mại quốc tế, kim ngạch xuất nhập khẩu, kim ngạch thương mại hai chiều, mô hình lực hấp dẫn. Nội dung tóm tắt: Tên luận văn: Các nhân tố tác động đến thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP. Chủ đề nghiên cứu: Thương mại quốc tế Mục đích nghiên cứu: Đưа rа những giải pháp nhằm thúc đẩy thương mại của Việt Nam và các nước thành viên RCEP trên cơ sở phân tích các nhân tố tác động thương mại của Việt Nam và các nước RCEP để tìm rа xu hướng vận động của dòng chảy thương mại. Phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu định tính kết hợp định lượng bằng mô hình lực hấp dẫn, hồi quy dữ liệu mảng bằng mô hình tác động cố định. Các nội dung chính và đóng góp của tác giả: Với cấu trúc 5 Chương, tác giả đã khảo sát các tác nhân ảnh hưởng tới hoạt động thương mại giữa Việt Nam và thị trường rộng lớn này trong giai đoạn 2000 – 2022 bằng việc sử dụng mô hình lực hấp dẫn với cách tiếp cận, phân tích từ các nhân tố ảnh hưởng đến cung, các nhân tố ảnh hưởng lên cầu và các nhân tố gây cản trở/hấp dẫn thương mại. Kết quả ước lượng theo mô hình tác động cố định (FEM) đã chỉ ra: GDP gộp của Việt Nam và nước đối tác (đại diện cho quy mô nền kinh tế của hai quốc gia); khoảng cách và biến giả FTA có tác động cùng chiều đến kim ngạch xuất, nhập khẩu và thương mại hai chiều của Việt Nam và các nước RCEP, trong khi dân số gộp của Việt Nam và các nước đối tác (đại diện cho quy mô thị trường), tỷ giá hối
Seite 13
xi đoái có tác động ngược chiều và tỷ lệ lạm phát cũng như mức độ tự do hóa thương mại lại hầu như ít tác động. Bên cạnh đó, tác giả cũng thực hiện phân tích thực trạng thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP trên cơ sở số liệu được thu thập từ các nguồn uy tín và nêu ra những cơ hội và thách thức gặp phải khi Việt Nam tham gia RCEP. Từ đó, khuyến nghị một số giải pháp nhằm thúc đẩy thương mại giữa Việt Nam và các nước RCEP tăng trưởng với cơ cấu thương mại hợp lý.
Die ersten 13 Seiten werden angezeigt. Laden Sie das Dokument herunter, um alles zu sehen.
Kommentare (0)
Noch keine Kommentare. Seien Sie der Erste!