Bµi 7 thÝ nghiÖm vËt lý BKE-010 lµm quen Sö dông dông cô ®o ®iÖn Kh¶o s¸t c¸c m¹ch ®iÖn mét chiÒu vµ xoay chiÒu I.môc ®Ých thÝ nghiÖm 1. Lµm quen vµ sö dông ®ång hå ®a n¨ng hiÖn sè (Digital Multimeter) ®Ó ®o hiªô ®iÖn thÕ vµ c−êng ®é dßng ®iÖn trong c¸c m¹ch ®iÖn mét chiÒu vµ xoay chiÒu, hoÆc ®o ®iÖn trë cña c¸c vËt dÉn. 2. Kh¶o s¸t sù phô thuéc nhiÖt ®é cña ®iÖn trë kim lo¹i b»ng c¸ch vÏ ®−êng ®Æc tr−ng v«n-ampe cña bãng ®Ìn d©y tãc. Tõ ®ã x¸c ®Þnh nhiÖt ®é cña d©y tãc bãng ®Ìn. 3. Kh¶o s¸t c¸c m¹ch ®iÖn RC vµ RL cã dßng xoay chiÒu ®Ó kiÓm chøng ph−¬ng ph¸p gi¶n ®å vect¬ Fresnel, ®ång thêi dùa vµo ®Þnh luËt Ohm ®èi víi dßng xoay chiÒu ®Ó x¸c ®Þnh tæng trë, c¶m kh¸ng vµ dung kh¸ng cña c¸c m¹ch ®iÖn. Tõ ®ã x¸c ®Þnh ®iÖn dung cña tô ®iÖn vµ hÖ sè tù c¶m cña cuén d©y dÉn. II. Dông cô 2 ®ång hå ®a n¨ng hiÖn sè kiÓu DT9205 ; 1 bãng ®Ìn d©y tãc 12V-3W ; 1 mÉu ®iÖn trë Rx ; 1 mÉu tô ®iÖn Cx ; 1 mÉu cuén c¶m Lx ; 1 b¶ng l¾p r¸p m¹ch ®iÖn ; 6 d©y dÉn nèi m¹ch dµi 60cm ; 1 nguån cung cÊp ®iÖn 12V-3A/AC-DC III. C¬ së lý thuyÕt 1. Giíi thiÖu c¸ch sö dông ®ång hå ®a n¨ng hiÖn sè kiÓu DT 9202 §ång hå v¹n n¨ng hiÖn sè lµ lo¹i dông cô ®o cã ®é chÝnh x¸c cao vµ nhiÒu tÝnh n¨ng −u viÖt h¬n h¼n lo¹i ®ång hå chØ thÞ kim tr−íc ®©y, ®−îc dïng ®Ó ®o hiÖu thÕ vµ c−êng ®é dßng ®iÖn mét chiÒu, xoay chiÒu, ®iÖn trë, ®iÖn dung cña tô ®iÖn....Nhê mét nóm chuyÓn m¹ch chän thang ®o, ta cã thÓ chän thang thÝch hîp víi ®¹i l−îng cÇn ®o. Th«ng th−êng mét ®ång hå v¹n n¨ng hiÖn sè lo¹i 3 1/2 digit cã 2000 ®iÓm ®o ( tõ 0 ®Õn 1999) . Gi¶ sö ta chän thang ®o hiÖu thÕ mét chiÒu DCV 20V, th× ®¹i l−îng : V V 01,0 . 2000 20 α = = (1) ®−îc gäi lµ ®é ph©n gi¶i cña thang ®o. NÕu hiÖu thÕ ta ®o ®−îc lµ U th× sai sè tuyÖt ®èi cña phÐp ®o trùc tiÕp ®¹i l−îng U nµy lµ: ∆U = δ (%) . U + n . α (2) Trong ®ã : U : Gi¸ trÞ ®o ®−îc, chØ thÞ trªn ®ång hå. δ (%) : CÊp chÝnh x¸c cña thang ®o α : §é ph©n gi¶i cña thang ®o. n = 1 4 3 ( quy ®Þnh theo tõng thang ®o bëi nhµ s¶n xuÊt ).C¸ch tÝnh t−¬ng tù ®èi víi c¸c thang ®o thÕ vµ dßng kh¸c. C¸c thang ®o thÕ vµ dßng cã ®é nh¹y cao nhÊt th−êng lµ 200mV vµ 200µA hoÆc 2mA, ®−îc dïng ®Ó ®o c¸c hiÖu thÕ vµ dßng ®iÖn mét chiÒu rÊt nhá. CÇn rÊt thËn träng khi sö dông c¸c thang ®o nµy. NÕu v« ý ®Ó hiÖu thÕ hoÆc dßng ®iÖn lín gÊp 5-10 lÇn gi¸ trÞ thang ®o nµy, cã thÓ g©y ra h− háng trÇm träng cho ®ång hå. V× vËy, c¸c quy t¾c nhÊt thiÕt ph¶i tu©n thñ khi sö dông ®ång hå v¹n n¨ng hiÖn sè lµ : 1.Kh«ng bao giê ®−îc phÐp chuyÓn ®æi thang ®o khi ®ang cã ®iÖn ë ®Çu ®o. 2.Kh«ng ¸p ®Æt ®iÖn ¸p, dßng ®iÖn v−ît qu¸ gi¸ trÞ thang ®o. Tr−êng hîp ®¹i l−îng ®o ch−a biÕt, th× h·y ®o th¨m dß b»ng thang ®o lín nhÊt, råi rót ®iÖn ra ®Ó chän thang thÝch hîp. 3. §Ó ®o c−êng ®é dßng ®iÖn nhá ch¹y trong ®o¹n m¹ch, ta dïng hai d©y ®o c¾m vµo hai lç “COM “(lç chung ) vµ lç “A” trªn ®ång hå. Hai ®Çu cèt cßn l¹i cña d©y ®o ®−îc m¾c nèi tiÕp víi ®o¹n m¹ch. ChuyÓn m¹ch chän thang ®o ®−îc vÆn vÒ c¸c vÞ trÝ thuéc gi¶i ®o DCA ®Ó ®o dßng ®iÖn mét chiÒu, ACA ®Ó ®o dßng xoay chiÒu. Sau lç “A” bªn trong ®ång hå cã cÇu ch× bµo vÖ, nÕu dßng ®iÖn ®o v−ît qu¸ gi¸ trÞ thang ®o, lËp tøc cÇu ch× bÞ thiªu ch¸y, tÊt c¶ c¸c thang ®o dßng ®iÖn nhá ng−ng ho¹t ®éng cho ®Õn khi mét cÇu ch× míi ®−îc thay. §iÒu tai h¹i t−¬ng tù còng x¶y ra nÕu chóng ta m¾c Ampe kÕ song song víi hai ®Çu ®o¹n m¹ch cã hiÖu thÕ. Hy rÊt thËn träng khi sö dông c¸c thang ®o dßng, kh«ng ®Ó ch¸y cÇu ch× ! 4. §Ó ®o c−êng ®é dßng ®iÖn lín 0-10A, ta dïng hai d©y ®o c¾m vµo hai lç “COM “(lç chung ) vµ lç “10A” ( hoÆc 20A ) trªn ®ång hå. Hai ®Çu cèt 2 OFF ON cßn l¹i cña d©y ®o ®−îc m¾c nèi tiÕp víi ®o¹n m¹ch. ChuyÓn m¹ch chän thang ®o ®−îc vÆn vÒ vÞ trÝ DCA-10A ®Ó ®o dßng mét chiÒu, ACA-10A ®Ó ®o dßng xoay chiÒu. Sau lç 10A( hoÆc 20A), bªn trong ®ång hå kh«ng cã cÇu ch× b¶o vÖ, nÕu bÞ ®o¶n m¹ch th−êng g©y ch¸y, næ ë m¹ch ®iÖn ngoµi hoÆc ë nguån ®iÖn. Tãm l¹i : chän thang ®o ®óng, vµ kh«ng nhÇm lÉn khi thao t¸c ®o thÕ vµ dßng lµ hai yÕu tè quyÕt ®Þnh b¶o vÖ an toµn cho ®ång hå. 5. §Ó ®o hiÖu thÕ mét chiÒu, xoay chiÒu,hoÆc ®o ®iÖn